Cumhuriyetçiler gelecek yıl Donald Trump’ın halefini seçerken, popülist MAGA hareketinin geleceğine de karar vermiş olacak. Trump ise şimdilik stratejisini açık etmiyor.
ABD’de Donald Trump’ın siyasi hareketini devralma mücadelesi şimdiden başladı; üstelik 2028 Cumhuriyetçi Parti ön seçimine daha uzun süre var.
REKLAM
REKLAM
Şu aşamada yarış, giderek Başkan Yardımcısı JD Vance ile Dışişleri Bakanı Marco Rubio arasında iki kişilik bir mücadeleye dönüşüyor.
İkisi de kendisini Trump’ın doğal halefi olarak konumlandırmaya çalışıyor. Ancak Vance ve Rubio, "Trump sonrası MAGA" yani "Amerika’yı Yeniden Büyük Yap" hareketinin neye dönüşebileceğine dair birbirinden oldukça farklı iki vizyonu temsil ediyor.
Şimdilik Vance yarışın favorisi konumunda. Başkan yardımcılarını başkanlık ön seçimlerinde genellikle yenilmesi zor adaylar haline getiren yapısal avantajlara sahip: iktidara yakınlık, sürekli görünürlük ve neredeyse otomatik bir devamlılık iddiası.
Vance, şubat ayında düzenlenen Muhafazakâr Siyasi Eylem Konferansı’nda, 2028’in olası Cumhuriyetçi başkan adaylarına ilişkin eğilim yoklamasını yüzde 61 ile rahat biçimde kazandı.
Anketi yapan kamuoyu araştırmacısı Jim McLaughlin, Vance’in kazanmasının nedenini onun "Donald Trump’a en yakın şey olarak görülmesi" diye açıkladı.
Bu algı, MAGA destekçileri arasında kilit önemde.
Buna ek olarak Vance, Cumhuriyetçi Ulusal Komite’nin finans başkanı olarak bağış toplama süreçleri üzerinde de etkiye sahip. Bu görev, ona partinin para akışında merkezi bir rol veriyor.
Trump, resmi bir destek açıklamasından kaçınsa da JD Vance’in MAGA hareketinin en muhtemel varisi olduğunu defalarca ima etti.
Virginia Üniversitesi Siyaset Merkezi’nde Cumhuriyetçi yarışı izleyen Kyle Kondik, "Trump, 2024’te onu başkan yardımcısı adayı olarak seçtiğinde Vance görünen varis haline geldi. Ancak Trump fikrini bir anda değiştirebilir," dedi.
Trump’ın gözünden düşen bazı Cumhuriyetçi Kongre üyelerinin de hatırladığı gibi, Trump’ın desteği Cumhuriyetçi ön seçimlerde bir adayı hâlâ başarıya taşıyabilir ya da yarış dışı bırakabilir.
Erken dönem Cumhuriyetçi anketleri ve muhafazakâr aktivist yoklamaları, Vance’i Rubio’nun belirgin şekilde önünde göstermeye devam ediyor.
Başkan Yardımcısı’nın çatışmacı üslubu, Trump’ın siyasi mücadele içgüdüsünü yakından yansıtıyor. Vance, son dönemde Beyaz Saray’daki açıklamalarında gazetecilerle sert tartışmalara girmekten kaçınmadı ve Trump’ın en tartışmalı politikalarını tereddüt etmeden savundu.
Tabandaki birçok aktivist için bu durum onu gerçek varis yapıyor: Trumpçılığı yalnızca uyarlayan değil, ona gerçekten inanan biri.
Vance’in zayıf noktası ise Trump’ın kendisinden bile daha az popüler olması.
Ancak bu yılın başlarında yapılan bir Pew anketine göre Vance, Amerikan seçmeni tarafından Trump yönetimindeki çoğu isimden çok daha fazla tanınıyor. Ondan daha yaygın şekilde bilinen isimler yalnızca Trump’ın kendisi ve Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanı Robert F. Kennedy Jr.
Rubio’nun son bir yıldaki yükselişi ise başlangıçta Vance’in kolay zaferi gibi görünen süreci gerçek bir yarışa dönüştürdü.
Dışişleri Bakanı olarak Rubio, özellikle İran krizi ve daha geniş jeopolitik gerilim dönemlerinde yönetimin en görünür isimlerinden biri haline geldi.
ABC News anketine göre, bir dönem JD Vance’in kaçınılmaz halef olduğunu düşünen Cumhuriyetçi bağışçılar ve stratejistler, artık Rubio’yu ciddi bir alternatif olarak giderek daha fazla tartışıyor.
Donald Trump’ın kendisi de iki ismi kamuoyu önünde överek ve hatta onları birleştiren bir "rüya aday listesi" fikrini gündeme getirerek spekülasyonları körükledi.
Ancak daha derin soru yalnızca kimin kazanacağı değil, Trump sonrasında nasıl bir Cumhuriyetçi Parti’nin ortaya çıkacağı.
Vance, MAGA’nın en saf haliyle ideolojik temsilcisi konumunda. Kültürel mağduriyet, popülist milliyetçilik ve elit karşıtlığı dilini Cumhuriyetçi Parti’de neredeyse herkesten daha akıcı konuşuyor.
Rubio ise buna karşılık, MAGA’yı daha ana akım ve kurumsal bir zemine oturtma girişimini temsil ediyor.
On yıl önce Rubio, geleneksel bir Cumhuriyetçi enternasyonalist olarak görülüyordu ve Trump’ın 2016 ön seçimlerindeki en sert rakiplerinden biriydi. O dönemde Trump, Florida senatörü olan Rubio ile "Küçük Marco" diye alay etmişti.
Ancak zamanla Rubio, yeni Cumhuriyetçi koalisyona uyum sağladı ve Trump’ın dış politika gündeminin kilit destekçilerinden biri haline geldi.
Şimdi Rubio, JD Vance’ten farklı olarak daha sakin ve daha cilalı bir sunumla Trump tarzı milliyetçilik sunuyor.
Rubio’nun cazibesi en çok bağışçılar, dış politika şahinleri ve Trump’ın gündemini destekleyen ancak seçim yorgunluğu ve siyasi kaostan endişe eden Cumhuriyetçiler arasında güçlü.
Marco Rubio’nun 2010 Senato kampanyasında çalışan Cumhuriyetçi anketör Whit Ayres, "O, Trump’la birlikte hareket eden ama ona hiçbir zaman çok hevesli olmayan çok sayıda Cumhuriyetçiye hitap edebilecek bir siyasetçi," dedi.
Rubio’nun sorunu ise Trump’tan bile daha az popüler olması ve Amerikan seçmeninin büyük bir bölümünün onu hiç duymamış olması.
Sonuçta belirleyici olan, Donald Trump’ın son döneminin ikinci yarısının nasıl şekilleneceği olabilir.
Trump görevden siyasi açıdan güçlü ayrılırsa, yani ekonomi istikrarlı, enflasyon kontrol altında ve Cumhuriyetçi taban kültürel meselelerle hâlâ mobilize durumdaysa, bundan en çok Vance’in faydalanması muhtemel.
Cumhuriyetçi ön seçim seçmenleri, hareketin ideolojik olarak tavizsiz ve kültürel olarak çatışmacı kalması gerektiği sonucuna varabilir.
Böyle bir senaryoda Rubio, fazla temkinli ve George W. Bush ile Mitt Romney’le ilişkilendirilen Trump öncesi Cumhuriyetçi müesses nizamı fazla hatırlatan bir isim olarak görünebilir.
Ancak Trump’ın ikinci dönemi zayıflayan bir ekonomi, dış politikada aşırı hamleler ya da seçmen yorgunluğu ortamında sona ererse, Rubio’nun argümanı çok daha güçlenir.
Rubio, kendisini Trump’ın popülist önceliklerini koruyan ancak aynı zamanda disiplin, yetkinlik ve daha geniş bir seçim cazibesi sağlayan isim olarak konumlandırabilir.
Bazı Cumhuriyetçi stratejistler, genel seçimde Demokrat bir rakibe karşı Rubio’nun JD Vance’ten daha güçlü olabileceğini şimdiden düşünüyor.
Bu yarışın bir de kuşak ve üslup boyutu var. Vance, podcast’ler, alternatif medya, muhafazakâr kanaat önderleri ve genç MAGA hareketinin ideolojik enerjisiyle şekillenen popülist çevrimiçi sağla yakından ilişkilendiriliyor.
Rubio ise geleneksel siyasi ve diplomatik ortamlarda daha rahat hareket ediyor. Bununla birlikte muhafazakâr medyada da giderek daha etkili hale geldi.
İki ismin son dönemde Beyaz Saray brifing salonundaki görünümleri, zaman zaman Cumhuriyetçi Parti’nin iki farklı vizyonu için yapılan gayriresmi seçmelere benziyordu.
Yine de tüm diğer faktörlerden daha ağır basan bir unsur var: Trump’ın kendisi.
Cumhuriyetçi Parti hâlâ büyük ölçüde onun etrafında kişiselleşmiş durumda.
Trump, geçmiş başkanların aksine en azından şimdilik açıkça bir halef belirlemeye pek ilgi göstermiyor.
Bunun yerine, potansiyel varisleri kendi onayına bağımlı ve kendi desteği için rekabet halinde tutarak nüfuzunu koruyor gibi görünüyor.
Hem Vance hem de Rubio 2028 hedeflerini kamuoyu önünde küçümserken, Trump haleflik tartışmalarını körüklemeyi sürdürüyor.
Başkan, kısa süre önce Beyaz Saray’daki bir akşam yemeğinde konuklardan olası halefleri hakkında görüş bildirmelerini istedi.
"JD Vance’i kim seviyor?" diye sordu. Ardından, "Marco Rubio’yu kim seviyor?" dedi.
Her iki soru da güçlü alkış aldı. Donald Trump daha sonra iki ismin birlikte "mükemmel bir aday ikilisi" oluşturacağını söyledi ancak aralarında seçim yapmak için hâlâ çok erken olduğunu belirtti.
Bu belirsizlik, haleflik mücadelesi başlasa bile Trump’ın hareket üzerindeki hâkimiyetini korumasına yardımcı olduğu için siyasi açıdan ona yarıyor.
Başkan, dost ya da rakip fark etmeksizin, dikkati kendisinden uzaklaştıran ya da medya gündemine hâkim olan kişilerden hoşlanmamasıyla biliniyor. Oysa gelecekteki herhangi bir Cumhuriyetçi başkan adayının kaçınılmaz olarak bunu yapması gerekecek.
Sonuçta 2028 Cumhuriyetçi ön seçimi, Trump sonrası MAGA’nın ne anlama geldiğine dair bir referanduma dönüşebilir: JD Vance liderliğinde kalıcı bir popülist devrim mi, yoksa Marco Rubio liderliğinde daha disiplinli ve uluslararası meselelere daha yatkın bir versiyon mu?
Virginia Üniversitesi Siyaset Merkezi’nden Kyle Kondik’e göre Vance şimdilik favori olmaya devam ediyor ancak hâlâ yanıtlanması gereken birkaç soru var:
"Vance, diğer adayları yarışa girmekten caydıracak kadar Trump seçmenleri arasında güçlü mü? Adaylığını ne zaman açıklayacak? Ve en önemlisi, Trump buna nasıl tepki verecek?"