Fransa, aşırı sıcaklarla başa çıkmanın en iyi yolunu adeta sahneliyordu; şimdi ise bir ısı kubbesinin altında sıkışıp kaldı.
Fransa, kayıtlara geçen en sıcak mayıs gününü yaşarken, çok daha olağanüstü sıcaklara da hazırlanıyor.
REKLAM
REKLAM
Ülkenin meteoroloji kurumu Météo France, dün yaptığı açıklamada, çoğu batı kesimlerde olmak üzere 352 hava istasyonunda yeni aylık sıcaklık rekorları kırıldığını, en yüksek sıcaklığın ise Biarritz yakınlarındaki Hossegor civarında 37,1 °C olarak ölçüldüğünü bildirdi. İklim bilimciler, 1979’a kadar uzanan kayıtlara göre, “emsalsiz” olarak nitelenen bu olayın yılın bu döneminde meydana gelme olasılığının binde bir olduğunu söylüyor.
Meteoroloji uzmanları, ülkenin önümüzdeki günlerde de “son derece anormal ve güçlü” bir ısı kubbesinin etkisi altında kalacağı için kavurucu sıcakların süreceği uyarısında bulunuyor; atmosferik bir desen olan bu oluşum, sıcak hava dalgalarını kilitleyerek yerinde tutuyor ve insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle artık daha sık görülüyor.
Bugün (26 Mayıs) Nantes’ta gündüz en yüksek sıcaklıkların yakıcı 35 °C’ye çıkması beklenirken, Paris, Lyon, Toulouse ve Bordeaux’da 34 °C’ye ulaşacağı tahmin ediliyor. Lille gibi kuzey kentlerinde bile en yüksek sıcaklıklar 30 °C’yi bulacak.
Şimdiden, pazar günü Paris’teki bir koşu sırasında hayatını kaybeden 53 yaşındaki bir koşucunun ölümü de dahil olmak üzere, birden fazla ölümle olası bağlantısı bulunan sıcak hava dalgası, Fransa’yı yaz aylarında nelerle karşılaşabileceği konusunda alarma geçirdi.
Fransa ısınıyor mu?
Geçen yıl Fransa, ülkenin bazı bölgelerinde sıcaklıkların 40 °C’ye kadar çıktığı bir dizi sıcak hava dalgasının etkisi altında kaldı. Onlarca il turuncu alarm seviyesine alınırken, Aude departmanı sıcak ve kuru koşulların körüklediği, son 50 yılın en büyük orman yangınlarından birini yaşadı. 2025, Avrupa Birliği’nde orman yangınları açısından kayıtlara geçen en kötü yıl oldu.
AB’nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S (kaynak İngilizce)) verilerine göre, Fransa 2025 yazı boyunca ortalamanın üzerinde sıcaklıklar yaşadı; ülkenin büyük bölümünde ortalamaya kıyasla 15 gün daha fazla “yaz günü” görüldü. Bu, maksimum hava sıcaklığının en az 25 °C olduğu günler için kullanılan bir tanım.
Fransa’nın güneybatısı, aşırı sıcaklardaki en büyük sapmaların görüldüğü bölgelerden biri oldu; sıcaklıklar mevsimsel maksimum ortalamanın yaklaşık 6 °C üzerine çıktı.
Kavurucu yazın ardından, London School of Hygiene & Tropical Medicine tarafından yapılan hızlı bir analiz, sıcaklığı 3,6 °C’ye kadar yükselten iklim değişikliğinin, Avrupa’daki 854 kentte kaydedilen 24 bin ölümün yaklaşık yüzde 68’inden sorumlu olduğunu ortaya koydu.
Çalışma, iklim değişikliğinin Fransa’da 1.444 sıcaklık kaynaklı ölüme katkıda bulunduğunu, en yüksek can kayıplarından birinin Paris’te yaşandığını tespit etti.
Bu, Fransa’nın yıllardır beklediği bir tabloydu; ülke, çığır açan “50 °C’de Paris” kriz tatbikatının ardından böyle bir senaryoya hazırlanmaya çalışıyordu.
Fransa aşırı sıcağa hazırlıklı mı?
2023’te Paris kenti, iki arrondissement’te (ilçede) düzenlenen “50 °C’de Paris” girişimiyle sakinlerini gelecekteki aşırı sıcaklara hazırlamayı hedefledi.
Girişim kapsamında kentsel planlamacılar, sağlık uzmanları, bilim insanları ve kamu otoriteleri bir araya gelerek konut, sağlık, enerji ve kamusal alan gibi kilit sektörlerdeki kırılganlıkları değerlendirdi.
Alıştırmanın bir parçası olarak yaklaşık 70 çocuk, sıcaklığı 18 °C’de sabit kalan karanlık bir tünele indirildi. Yeraltına indikten sonra, yakın gelecekte “yeni normal” haline gelebilecek aşırı sıcakların etkilerini canlandırmaları istendi.
Buna, çocukların elektrik kesintisi sırasında bozulan yiyeceklerden zehirlenmiş gibi davranmaları ve arızalı bir jeneratörden sızan karbon monoksitin etkilerini canlandırmaları da dahildi. Tatbikat öncesinde çocukların velilerinden tam onay alındı.
Kızılhaç görevlileri, sağlık sistemlerinin sıcak hava dalgaları sırasında aşırı yük altına girdiğinin bilincinde olarak, kimi önce hastaneye sevk edeceklerini belirlemek için bu kurgulanmış senaryoları kullandı. İtfaiyeciler, belediye yetkilileri ve öğretmenler de böylesi bir olayın yaratacağı kaosu canlandırarak tatbikata katıldı.
Tatbikatın ardından hazırlanan değerlendirme raporu, aşırı sıcakların özellikle kırılgan topluluklar arasında Fransa’da ciddi bir halk sağlığı tehdidi oluşturduğunu vurguladı. Metro ve demiryolu hatları gibi altyapının da yoğun sıcaktan olumsuz etkilenebileceği tespit edildi.
Raporda, Paris’in bitki örtüsünü artırarak, daha fazla gölgeli kamusal alan yaratılarak, ısıyı tutan yüzeylerin azaltılarak ve okullar ile kamusal tesislerin aşırı sıcaklara uyumlu hale getirilerek bir “vaha kenti”ne dönüştürülmesi çağrısında bulunuluyor.
Paris, birçok Avrupa kenti gibi, sık sık kentsel ısı adası etkisinin kurbanı oluyor. Beton ve asfalt gibi kentsel altyapı unsurlarının ısıyı emerek sıcaklıkların yüksek kalmasına yol açtığı bu olgu, birçok kentli için hayati öneme sahip olan iç mekân klimalarının kullanımının artmasıyla daha da pekişiyor.
“Önümüzdeki on yılda en iyi durumda olacak ülkeler, en çok parası olanlar değil; sıcaklığı bir hava durumu haberi olarak değil, bir halk sağlığı acil durumu olarak ele alan ülkeler olacak” diyor dünya çapında hava tahmini yapan WFY24 (kaynak İngilizce) platformunun kurucusu Ionna Vergini, Euronews Earth’e.
Fransa aşırı sıcaklarla mücadele için ne yapıyor?
Paris, kenti daha yeşil hale getirme hedefiyle son yirmi yılda köklü bir dönüşüm geçirdi. Uluslararası Doğa Koruma Birliği’ne (IUCN) göre, 2020’den bu yana Paris’te 100 binden fazla ağaç dikildi; bunun 40 bini 2023 kışında toprakla buluştu.
2020’den bu yana 6 binin üzerinde park yeri ve 1,3 hektarlık asfalt sökülerek sokakların yeşillendirilmesi sağlandı. 2024 itibarıyla, doğanın kentsel yaşamla yan yana var olabildiği, saksı ve ekim alanlarıyla donatılmış yaklaşık 100 Paris sokağı bulunuyor. Ağaçlar ve bitkiler hava kalitesini iyileştirerek, kirli kentler için ek bir fayda sağlıyor.
“Bu dönüşümler, Paris’in daha fazla bitki örtüsü ve doğaya doğru evrimini güvence altına alan, kentte 300 hektar ek doğal alan yaratmayı hedefleyen gelecekteki biyoklimatik Yerel İmar Planı (PLUb) sayesinde sadeleşecek ve kural haline gelecek” diyor IUCN.
“50 °C’de Paris” tatbikatında yinelenen önerilerin yanı sıra Fransa, aşırı sıcakların temel nedenine de doğrudan müdahale ediyor.
Nisan ayında düzenlenen Santa Marta fosil yakıt zirvesi sırasında Fransa, elektrifikasyona odaklanan fosil yakıtlardan çıkışa yönelik ulusal yol haritasını yayımladı.
Plan, ülkenin daha geniş kapsamlı karbon nötrlüğü hedefinin bir parçası olarak, kömür kullanımına 2030’da, petrole 2045’te ve enerji amaçlı gaza 2050’de son verilmesini öngörüyor.
Belge, 2026’dan itibaren yeni binalarda gaz kazanlarının yasaklanması ve 2030’a kadar yeni araçların üçte ikisinin elektrikli olması hedefi gibi mevcut önlemleri tek çatı altında toplarken, diğer ülkelerdeki dönüşümü destekleme taahhütlerini de yeniden teyit ediyor.