Avrupa’daki gübre krizinin çözümü çişte olabilir mi? İsveçli futbol taraftarları, bunun yanıtını bulmak için tuvaletlerin yolunu tutuyor.
İsveçli futbol taraftarları bu yıl çok farklı bir tür turnuvaya katılacak: gezegen için çiş yapmak.
REKLAM
REKLAM
Malmö FF'nin evi Eleda Stadyumu, insan idrarından 1.000 litre toplamayı hedefleyen bir girişim için pazar günü (24 Mayıs) kapılarını – ve tuvaletlerini – açacak.
Amaç ne? İsveç'in ithal fosil yakıt bazlı sentetik gübrelere olan bağımlılığını kırmak.
Dünya genelinde bu azot bazlı gübreler her yıl 1,13 milyar ton CO2 eşdeğeri emisyon üretiyor; Uluslararası Çevre Hukuku Merkezi'nin (CIEL) araştırmasına göre bu, tüm havacılık sektörünün emisyonlarını geride bırakıyor.
Bu emisyonlar uzun süredir iklim uzmanlarını endişelendirirken, son haftalarda jeopolitik istikrarsızlığın tedariki tehdit etmesiyle sentetik gübreler yeni eleştirilerin hedefi haline geldi.
İran'ın hayati Hürmüz Boğazı deniz yolunu bloke etmeyi sürdürmesiyle, dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte biri sekteye uğradı; bu da dünya genelinde tarımı ve gıda güvenliğini tehdit ediyor.
Boğaz, Avrupa'da ve ötesinde yaygın olarak kullanılan sentetik, azot bazlı gübrelerin üretiminde kritik öneme sahip olan doğal gaz ihracatının taşınması için de kilit bir konumda.
İnsan idrarı, sentetik gübrelere uygulanabilir bir alternatif mi?
İnsan idrarı, bitki büyümesi için hayati önem taşıyan ‘üç büyük’ besin maddesi bakımından zengindir: azot, fosfor ve potasyum. Bunlar aynı zamanda sentetik gübrelerin de temel bileşenleridir.
İsveç Tarım Bilimleri Üniversitesi (SLU), yulaf sütü üreticisi Oatly, Malmö FF ve Sanitation360, idrarı bitkileri gübrelemek için döngüsel ve güvenli bir alternatif olarak kullanılabilirliğini araştırmak üzere güçlerini birleştirdi. Bunu da stadyumda toplanan idrarı gübreye dönüştürerek yapacaklar.
“Bu, şu anda heba ettiğimiz bir kaynağı değerlendirmekle ilgili” diyor SLU'da profesör ve Sanitation360 uzmanı Björn Vinnerås.
“Ayrıca düşünme biçimimizi de sorgulamamız gerekiyor, çünkü idrarı toplamak ve yeniden kullanmak, plastiğe yaptığımızın aslında hiç de ötesinde değil. Bugün zaten inek, domuz ve tavukların dışkısını gübre olarak kullanıyoruz ve bu tamamen normalleşmiş durumda.”
Fikri yaygınlaştırmak için bir deneme sahası
Malmö FF'nin iç saha stadyumu, proje kapsamında idrar toplayabilen 15 pisuvar ve bir tuvaletle donatıldı.
Bu pazar günkü maçın başlama düdüğünden, İsveç liginde Malmö FF'nin 29 Kasım'daki son iç saha maçına kadar stadyum, hem bu idrar toplama teknolojisinin hem de bununla ilgili hijyen, lojistik ve kamuoyu kabulünün test edileceği bir alan olacak.
Araştırmanın bir parçası olarak, idrardan üretilen gübrenin gıda amaçlı ekinler için güvenliği de inceleniyor. İlaç kalıntıları ve hastalık yapıcı mikroorganizmalarla ilgili kaygılar nedeniyle, bu yaklaşımın yaygınlaşabilmesi için yanıtlanması gereken temel sorulardan biri bu.
Başarılı olması halinde proje, tuvalet altyapısının uyarlanması ve gelecekte idrarı kitlesel ölçekte toplayabilecek sistemlerin tasarlanması için yeni fırsatlar yaratabilir.
Ayrıca 22.500 kapasiteli stadyum gibi büyük mekânlarda atık su arıtma yükünü azaltma potansiyeli de var. İnsan idrarındaki bazı besin ögeleri bugün geri kazanılmıyor ve bunun yerine göllerde ve denizlerde kirleticiye dönüşüyor.
Araştırmacılar, teorik olarak idrarın İsveç'te kullanılan sentetik gübrenin yüzde 30'una kadarını ikame edebileceğini tahmin ediyor.
Araştırmacıların uzun vadeli hedeflerinden biri de tüketicilerin, idrardan elde edilen döngüsel besin ögeleriyle üretilmiş gıdaları kabule ne kadar hazır olduklarını görmek.