Avrupa’daki gübre krizine yönelik çözüm arayışlarında idrarın rolü tartışılıyor. İsveç’te futbol taraftarları, bu yaklaşımın test edilmesi için stadyum tuvaletlerinde yürütülen projeye katkı sağlıyor.
İsveçli futbol taraftarları, bu yıl gübre krizine çözüm bulmak adına sıra dışı bir çevre hareketine imza atıyor. Malmö FF’nin ev sahibi olduğu Eleda Stadyumu'nda gerçekleştirilecek proje kapsamında, tuvaletlerdeki idrarın geri dönüştürülmesi amacıyla bin litre insan idrarı toplanması hedefleniyor.
REKLAM
REKLAM
Projenin amacı, İsveç’in ithal fosil yakıt bazlı sentetik gübrelere olan bağımlılığını azaltmak ve daha sürdürülebilir bir tarım modeli geliştirmek.
Dünya genelinde kullanılan azot bazlı gübrelerin her yıl yaklaşık 1,13 milyar ton CO2 eşdeğeri emisyona yol açtığı belirtiliyor. Uluslararası Çevre Hukuku Merkezi’nin (CIEL) araştırmasına göre bu miktar, küresel havacılık sektörünün toplam emisyonlarını geride bırakıyor.
Bu emisyonlar uzun süredir iklim uzmanlarını endişelendirirken, son haftalarda jeopolitik istikrarsızlığın tedariki tehdit etmesiyle sentetik gübreler yeni eleştirilerin hedefi haline geldi.
İran'ın hayati Hürmüz Boğazı deniz yolunu bloke etmeyi sürdürmesiyle, dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte biri sekteye uğradı. Bu da dünya genelinde tarımı ve gıda güvenliğini tehdit ediyor.
Boğaz, Avrupa'da ve ötesinde yaygın olarak kullanılan sentetik, azot bazlı gübrelerin üretiminde kritik öneme sahip olan doğal gaz ihracatının taşınması için de kilit bir konumda.
Bu yöntem sentetik gübrelere uygulanabilir bir alternatif mi?
İnsan idrarı, bitki büyümesi için kritik öneme sahip “üç büyük” besin elementi olan azot, fosfor ve potasyum açısından zengin. Bu bileşenler aynı zamanda sentetik gübrelerin de temelini oluşturuyor.
İsveç Tarım Bilimleri Üniversitesi, Oatly, Malmö FF ve Sanitation360, idrarın döngüsel ve güvenli bir gübre alternatifi olarak kullanılabilirliğini araştırmak üzere bir araya geldi. Proje kapsamında, stadyumda toplanan idrarın işlenerek gübreye dönüştürülmesi hedefleniyor.
Björn Vinneras, “Bu, şu anda heba ettiğimiz bir kaynağı değerlendirmekle ilgili” dedi.
Vinneras ayrıca, kaynak kullanımına yönelik yaklaşımın yeniden düşünülmesi gerektiğini belirterek, “İdrarı toplamak ve yeniden kullanmak, aslında plastik geri dönüşümünden çok da farklı değil. Bugün hayvansal atıkların gübre olarak kullanımı zaten tamamen normalleşmiş durumda” ifadelerini kullandı.
Fikri yaygınlaştırmak için bir deneme sahası
Malmö FF’nin iç saha stadyumu, proje kapsamında idrar toplayabilen 15 pisuvar ve bir tuvaletle donatıldı.
Pazar günkü maçın başlama düdüğünden İsveç liginde 29 Kasım’da oynanacak son iç saha maçına kadar stadyum, hem idrar toplama teknolojisinin hem de buna bağlı hijyen, lojistik ve kamuoyu kabulünün test edileceği bir alan olarak kullanılacak.
Araştırma kapsamında, idrardan üretilen gübrenin gıda amaçlı tarım ürünleri için güvenliği de inceleniyor. İlaç kalıntıları ve hastalık yapıcı mikroorganizmalarla ilgili riskler, sistemin yaygınlaşması önündeki temel soru başlıkları arasında yer alıyor.
Başarılı olması halinde proje, tuvalet altyapısının yeniden tasarlanması ve idrarın kitlesel ölçekte toplanmasına yönelik yeni sistemlerin geliştirilmesi için önemli bir zemin oluşturabilir.
Ayrıca 22 bin 500 kapasiteli stadyum gibi büyük mekânlarda atık su arıtma yükünü azaltma potansiyeli de var. İnsan idrarındaki bazı besin ögeleri bugün geri kazanılmıyor ve bunun yerine göllerde ve denizlerde kirleticiye dönüşüyor.
Araştırmacılar, teorik olarak idrarın İsveç'te kullanılan sentetik gübrenin yüzde 30'una kadarını ikame edebileceğini tahmin ediyor.
Araştırmacıların uzun vadeli hedeflerinden biri de tüketicilerin, idrardan elde edilen döngüsel besin ögeleriyle üretilmiş gıdaları kabule ne kadar hazır olduklarını görmek.