El Niño doğal olarak meydana gelen bir hava olayıdır; ancak iklim değişikliği nedeniyle etkileri çok daha yıkıcı hale geliyor.
Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) son tahminine göre bu yaz El Niño’nun görülme olasılığı yüzde 80 ve Avrupa, bazı bölgelerde artan kuraklık ve sel riskiyle birlikte daha aşırı sıcaklara hazırlıklı olmalı.
REKLAM
REKLAM
Geçtiğimiz hafta, Batı Avrupa’nın bazı kesimleri güçlü bir sıcak hava kubbesinin oluşmasıyla rekor kıran bahar sıcaklıkları yaşadı. El Niño etkisini artırdıkça bu tür sıcak hava dalgalarının daha şiddetli, daha uzun süreli ve daha sık görülmesi bekleniyor ve bilim insanları bunun 2028’e kadar sürebileceği uyarısında bulunuyor.
Her ne kadar bu hava olayının şiddeti halen belirsiz olsa da, WMO modelleri en az orta, hatta güçlü olabileceğini ve en az kasım ayına kadar sürme olasılığının yüzde 90 olduğunu gösteriyor.
“Dünya bunu, olduğu gibi acil bir iklim uyarısı olarak ele almak zorunda. El Niño koşulları, ısınan bir dünyada adeta ateşe benzin dökecek” diyor Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres.
‘Normalin üzerindeki sıcaklıklara hazırlanın’
Alışılmadık derecede sıcak tropikal Pasifik okyanus sularının beslediği El Niño’nun, haziran ile ağustos arasında dünya genelinde ortalamanın üzerinde sıcaklıklarla yeryüzünün neredeyse hiçbir yerini es geçmemesi bekleniyor.
“Kuraklığı ve şiddetli yağışları daha da ağırlaştıracak ve hem karada hem okyanusta sıcak hava dalgası riskini artıracak, potansiyel olarak güçlü bir El Niño olayına hazırlanmamız gerekiyor” diyor WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo.
2023-24’te yaşanan son El Niño, kayıtlara geçen en güçlü beş olaydan biriydi ve 2024’ün dünyanın şimdiye kadarki en sıcak yılı olmasına katkıda bulundu. Copernicus İklim Değişikliği Servisi ile WMO’nun ortaklaşa yayımladığı 2024 Avrupa İkliminin Durumu raporuna göre, Avrupa o yıl dramatik ve birbirine zıt koşullar yaşadı: Doğu kesimler kuru, kavurucu sıcaklarla boğuşurken, Batı’da şiddetli yağışlar ve seller görüldü.
Guterres, bu yıl “etkilerin daha da sert vuracağı, çok daha uzağa taşınacağı ve sınırları yıkıcı bir hızla aşacağı” uyarısında bulunuyor.
BM, daha önce, önümüzdeki yıllarda 2024’teki sıcaklık rekorunun kırılma olasılığının yüzde 86 olduğunu belirterek uyarmıştı; iklim bilimciler, hızlanan küresel ısınma ile güçlü bir El Niño’nun çakışması sonucu “her türden aşırı hava olayının” kapıda olduğu uyarısında bulunuyor.
İklim değişikliğinin El Niño’nun sıklığını ya da şiddetini artırdığı düşünülmüyor, ancak etkilerini büyütebiliyor. Daha sıcak bir okyanus ve atmosfer, sıcak hava dalgaları ile şiddetli yağışlar gibi aşırı hava olayları için enerji ve nemin artması anlamına geliyor.
El Niño ne kadar sürebilir?
WMO gözlemlerine göre bu yıl, deniz yüzeyi sıcaklıkları nisan sonu ile mayıs ortasında El Niño eşiklerine yaklaşmaya başladı. Tropikal Pasifik genelinde deniz altı sıcaklıkları ortalamanın 6°C üzerinde seyrediyor ve yüzey ısınmasını besleyen önemli bir ısı rezervuarı oluşturuyor.
Bu güçlü, doğal olarak oluşan hava olgusu genellikle iki ila yedi yılda bir ortaya çıkıyor ve yaklaşık dokuz ila on iki ay sürüyor. Genellikle kasım ile şubat arasında en yüksek şiddetine ulaşıyor; küresel sıcaklıklar üzerindeki etkisi ise çoğu zaman oluşumunun ikinci yılında en güçlü hale geliyor.
Etkileri, şiddetine, süresine, hangi mevsimde geliştiğine ve diğer iklim değişkenleriyle nasıl etkileştiğine bağlı olarak değişiyor.
Bu yıl haziran, temmuz ve ağustos aylarında WMO, neredeyse dünyanın tamamında ortalamanın üzerinde sıcaklıklar öngörüyor. Güney Asya, Afrika’nın Büyük Boynuzu bölgesi ve Orta Amerika’da ise yağışların ortalamanın altında kalması bekleniyor; bu bölgelerde kritik ekim ve yağış dönemlerinde daha kuru ve sıcak koşullar öngörülüyor.
“Önceden yapılan mevsimsel tahminler ve erken uyarılar, can kayıplarını önlemek ve ekonomilerimiz ile toplumlarımız üzerindeki etkiyi hafifletmek için hayati önem taşıyor” diyor Saulo. WMO, bilgiye dayalı karar alma, planlama ve hazırlık için zamanın tam da şimdi olduğunun altını çiziyor.
Guterres, insan kaynaklı iklim aşırılıklarıyla mücadele için “fosil yakıtlara bağımlılığın sona erdirilmesi ve yenilenebilir enerjiye geçişin hızlandırılması” çağrısında bulunuyor.