Yeni bir araştırma, son yıllarda ısınmak yerine soğuyan Dünya üzerindeki tek bölgenin nedenini inceliyor. Bilim insanları, "soğuk lekenin" başta Atlantik Meridyen Devridaim Sirkülasyonu AMOC ile bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Grönland'ın güneyindeki Kuzey Atlantik'te, son on yıllarda sıcaklığın giderek düştüğü yeryüzündeki tek nokta olarak görülen, gizemli bir "soğuk leke", yani "Cold Blob" bulunuyor.
REKLAM
REKLAM
Potsdam İklim Araştırmaları Enstitüsü'nden (PIK) Prof. Dr. Stefan Rahmstorf liderliğindeki bir ekip, Atlantik Okyanusu'ndaki "ısınma boşluğu"na ("Warming Hole") ilişkin yeni bir çalışmayı "Geophysical Research Letters (kaynak Almanca)" dergisinde yayımladı.
Araştırma ekibi, Kuzey Atlantik'teki ölçümlere dayanan sıcaklık veri setlerini analiz ederek, başta okyanustaki ısı taşınımındaki değişimin "Cold Blob"a yol açtığı sonucuna vardı.
Bilim insanları şöyle yazıyor: "Bu durum kaygı verici, çünkü gelecekteki iklim değişikliğiyle birlikte Atlantik'teki ısı taşınımının daha da zayıflaması, Avrupa'nın ve dünyanın diğer bölgelerinin iklimi ile hava koşulları üzerinde ciddi etkiler yaratabilir."
Geçen şubat ayında, Danimarka, İzlanda, Norveç, İsveç ve Finlandiya'nın yanı sıra bağlı üyeler Aland, Faroe Adaları ve Grönland'ın yer aldığı Kuzey Konseyi, kışın İzlanda'da sıcaklıkların eksi 45 dereceye kadar düşebileceği uyarısında bulunmuştu. Ada böyle bir durumda, Vikingler döneminden bu yana ilk kez tamamen buzla çevrili olacak.
AMOC neden bu kadar önemli?
Uzun süredir, sözde AMOC'un zayıflaması iklim bilimcileri endişelendiriyor. AMOC, "Atlantic Meridional Overturning Circulation"ın (Atlantik meridyen devrilme dolaşımı) kısaltması ve bu, dev bir okyanus akıntıları sistemi. Atlantik'in yüzeyinden sıcak suyu kuzeye, deniz tabanından ise soğuk suyu güneye taşıyor. Yeryüzündeki ısı dağılımını belirleyen en önemli sistemlerden biri.
Potsdam İklim Araştırmaları Enstitüsü'nün yeni çalışmasında şu ifadeye yer veriliyor: "Analizimiz, gözlenen 'Cold Blob'un, bu subpolar girdap bölgesindeki yanal ısı taşınımına önemli ölçüde katkıda bulunan AMOC'un zayıflamasının bir işareti olduğu yorumunu destekliyor."
Önceki çalışmalar, son 100 bin yıl içinde Avrupa'da yaşanan dramatik soğuma dönemlerine ilişkin incelemelerden, eriyen buz tabakalarının deniz suyunun tuzluluğu ve sıcaklığındaki değişiklikler nedeniyle AMOC'u zayıflatabileceğine işaret ediyor.
Tatlı su, deniz yüzeyindeki tuzluluğu ve dolayısıyla suyun yoğunluğunu azaltıyor. Bu da daha az yüzey suyunun dibe çökmesi anlamına geliyor; bu durum akıntının yavaşlamasına yol açabilir.
Dünya bir devrilme noktasının eşiğinde mi?
Bilim insanları yıllardır, küresel ısınmanın ortasında Avrupa'nın kuzeyinde son derece soğuk kışlara yol açabilecek Atlantik meridyen devrilme dolaşımının (AMOC) devrilme noktasına ne zaman ulaşabileceğini belirlemeye çalışıyor.
AMOC'un çökmesi halinde, akıntı normalde suyu karadan uzaklaştırdığı için, ABD'nin doğu kıyısında deniz seviyesi hızla yükselecek. Atlantik'teki fırtınalar daha da şiddetlenecek. Ancak şimdilik bu sürece ilişkin öngörüler hâlâ çok belirsiz.
Yaklaşık 12.500 yıl önce, son soğuk dönem ya da Dryas evresi sırasında, AMOC'un yeniden tam kapasite çalışır hâle gelmesi yaklaşık 100 yıl sürdü. Grönland'daki sıcaklıkların aşırı buzul koşullarından toparlanması ise yaklaşık 40 yıl aldı.
Son çalışmanın yazarları, okyanus dolaşımının devrilme noktasına yaklaştığına dair "erken uyarı sinyalleri"nden ve "AMOC'un zayıfladığına ilişkin açık göstergelerden" söz ediyor. Ve şu uyarıyı yapıyorlar: "Bu risk, siyaset yapıcıların acilen harekete geçmesini gerektiriyor."