ABD'de tüketici fiyatları yıllık artış hızını yüzde 3,5'ten yüzde 3,4'e düşürerek Temmuz ayında üst üste ikinci ayda da yavaşladı. Piyasa beklentileriyle tam uyum sağlayan veriler, Eylül'deki faiz kararı öncesinde kendi içinde bölünen Fed üyelerinden herhangi bir tarafa belirgin bir koz sağlamadı.
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu tarafından Çarşamba günü açıklanan verilere göre, dünyanın en büyük ekonomisinde fiyat artışları beklenen ölçüde yavaşladı. Bu durum, piyasaların gözünü çevirdiği eylül ayı faiz kararına ilişkin belirsizliği korumasına yol açtı.
REKLAM
REKLAM
Haziran ayındaki yüzde 0,4'lük gerilemenin ardından tüketici fiyatları temmuzda aylık bazda yüzde 0,1 arttı. Yıllık enflasyon ise mayıstaki yüzde 4,2 seviyesinin oldukça altına gerileyerek yüzde 3,4 oldu. Gıda ve enerji kalemi dışarıda bırakılarak hesaplanan çekirdek enflasyon, hazirandaki durağan seyrin ardından aylık bazda yüzde 0,2 yükselirken; yıllık çekirdek oran yüzde 2,6'dan yüzde 2,5'e düştü.
Açıklanan tüm veriler Dow Jones'un piyasa konsensüs tahminleriyle bire bir örtüştü. Ancak yıllık bazdaki düşüşte, 2025 yazında kaydedilen yüksek baz etkisinin önemli bir payı bulunuyor. Aylık dinamikler ise haziran ayındaki zayıf tabloya kıyasla yeniden ivme kazanmış durumda.
Verilerin hemen ardından ABD hisse senedi vadeli kontratlarında yükseliş kaydedilirken; yatırımcılar para politikasında daha sıkı bir duruşa yönelik beklentilerini bir miktar törpüledi. CME Group'un FedWatch aracında Eylül ayında faiz artırımı olasılığı hızla yüzde 48'den yüzde 42'ye geriledi. Buna karşın para piyasaları, yönü tahmin etmenin güç olduğu ve ihtimallerin adeta bir yazı-tura atışını andırdığı dengesiz bir senaryoyu fiyatlamayı sürdürüyor.
Kendi içinde bölünen bir kurul
Fed, 29 Temmuz'daki son toplantısında gösterge faiz oranını yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutarak üst üste beşinci kez değişikliğe gitmemişti. Ancak üç bölgesel Fed başkanının çeyrek puanlık faiz artışı yönünde oy kullanması, son 10 yılda aynı yönde verilen en yüksek karşı oy sayısı olarak kayıtlara geçti.
Sözlü yönlendirme (forward guidance) uygulamasını kaldıran ve kendi tahminlerini yayınlamayı reddeden Fed Başkanı Kevin Warsh, enflasyonu daha önce bir "tercih" olarak nitelendirmesinin ardından, bankanın "fiyat istikrarını yeniden sağlayacağını" ve harekete geçmekten çekinmeyeceğini vurgulamıştı.
Öte yandan, Fed'in bir diğer temel görevi olan istihdam piyasası tersi yönde baskı oluşturuyor. ABD ekonomisi Temmuz ayında yaklaşık 83 binlik istihdam artışı beklentisine karşın 23 bin kişilik sürpriz bir istihdam kaybı yaşadı. Ortalama saatlik kazançlar yıllık bazda yüzde 3,2 artsa da ücret artışının enflasyonun gerisinde kalması stagflasyon tartışmalarını yeniden alevlendirdi. İşsizlik oranı ise yüzde 4,1 ile tam istihdam seviyesine yakın seyrediyor.
Son toplantıda artış yönünde oy kullanan Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, pazartesi günü yaptığı açıklamada, tek seferlik çeyrek puanlık bir artışın yeterli olmayacağını ve birden fazla faiz artırımının gerekebileceğini belirtti; mevcut faiz oranlarının büyümeyi kısıtlamakta yetersiz kaldığını savundu.
New York Fed Başkanı John Williams ise yılın ikinci yarısında enflasyondaki düşüşün süreceğini öngörüyor. Bölünmüş durumdaki yatırımcıların geçen hafta yüzde 67 seviyesinde gördüğü faiz artışı olasılığı, bu hafta yüzde 50 sınırında dalgalandıktan sonra açıklanan son verilerle tekrar şekilleniyor.
Petrol fiyatlarındaki risk büyüyor
Enflasyondaki düşüş trendine yönelik en büyük tehdit ise Orta Doğu'dan geliyor.
Basra Körfezi'ndeki Hürmüz Boğazı büyük ölçüde kapalı kalmaya devam ediyor; kriz öncesinde günde 130 ila 140 olan gemi geçiş sayısı bugün 6 ila 11 seviyesine kadar gerilemiş durumda. Boğazın yeniden trafiğe açılmasına yönelik müzakereler ise tazminat talepleri nedeniyle tıkandı. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Lübnan, Suriye, Yemen ve Gazze'deki zararlar için ödeme yapması gerektiğini savunuyor.
Brent petrolün varil fiyatı cuma gününden bu yana yaklaşık yüzde 5 yükselerek 31 Temmuz'dan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı; bu da temmuz başındaki dip seviyenin yaklaşık yüzde 25 üzerine işaret ediyor.
Mayıs ayındaki enerji fiyatı artışları ABD enflasyonunu yüzde 4,2'ye kadar taşımıştı. Goldman Sachs, jet yakıtı maliyetlerindeki artışın etkisiyle geçen ay uçak bileti fiyatlarının yüzde 2 yükseldiğini tahmin ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Axios'a yaptığı açıklamada Washington'ın süreci "sessiz yürüttüğünü" ifade ederken, Tahran'a yönelik ekonomik baskının yeni bir kampanya başlatmak yerine zamana yayılacağı sinyalini verdi. Bu yaklaşım, petrol fiyatlarında kalıcı bir risk primine ve uzun soluklu bir belirsizliğe işaret ediyor.
Çarşamba günü açıklanan veriler enflasyon patikası açısından son sözü söylemiş değil: Perşembe günü üretici fiyatları (ÜFE), cuma günü perakende satışlar ve tüketici güven endeksleri takip edilecek; Eylül ayındaki kritik Fed toplantısı öncesinde ise yeni bir istihdam raporu ile enflasyon verisi daha açıklanacak.