Atılan balonlar, ortama zehirli kimyasallar sızdırıyor ve hayvanlar tarafından kolayca yutulabiliyor.
Birleşik Krallık'ta doktora yapan bir öğrenci, çöpe atılan balonların yaban hayatı için oluşturduğu ölümcül riske bir çözüm bulmuş olabilir.
REKLAM
REKLAM
Neşe ve kutlamanın simgesi olsalar da balonlar, çöplüklerde, kumsallarda ve denizde son bulduklarında deniz canlıları ve kuşlar için zararlı, hatta ölümcül olabiliyor.
Tasmanya Üniversitesi'nin 2019 tarihli bir çalışması, balonların deniz kuşları için “en yüksek riskli plastik atık” olduğunu, sert plastikleri yutmaktan 32 kat daha ölümcül olduğunu ortaya koydu.
Bioloon adı verilen balon bu sorunu çözmeyi hedefliyor. Yeni buluş, dokuz ay içinde biyolojik olarak parçalanan bir malzemeden üretiliyor.
Mucitleri ürünü 2028'e kadar piyasaya sürmeyi umuyor; üstelik eğlence planlayanlar için ekstra bir artı olarak, balon klasik balonlar kadar kolay şişiriliyor.
Bioloon: yüzde 100 biyolojik olarak parçalanabilen balon
“Yüzlerce deneme yaptık. Çok, ama çok fazla başarısızlık yaşadık” diye itiraf ediyor, Imperial College London (kaynak İngilizce)'da doktora yapan ve Bioloon'un eş geliştiricisi Juliana Cumming.
Üniversitenin laboratuvarında 29 yaşındaki Cumming, AFP haber ajansına değerli sarı bir sıvı içeren bir şişeyi gururla gösteriyor. Katılaştığında, sıradan bir balonunkine benzer dokuda yumuşak ve elastik bir malzemeye dönüşüyor.
Ancak Cumming'e göre kritik bir fark var: Geleneksel balonların aksine bu malzeme dokuz ay içinde tamamen parçalanıyor.
Bioloon, kendini çevreyi önemseyen biri olarak tanımlayan etkinlik girişimcisi Charlotte Melia'nın başlattığı kamu-özel ortaklığının ürünü. “10 yılı aşkın süre parti organizatörlüğü yaptım ve… sürdürülebilirlik benim için gerçekten merkezdeydi. Benim için son takılma noktası balon atıklarıydı” diye anlatıyor AFP'ye. “Her hafta binlerce parti balonu hazırlıyorduk” diyor, ancak bu balonlar sadece “birkaç saatliğine patlatılıp çöpe atılmak için oradaydı”.
Son darbeyi ise, ambalajlarında “bir meşe yaprağı hızında parçalanacakları” (kaynak İngilizce) yazmasına rağmen, “balonların biyolojik olarak parçalanmadığını” fark ettiğinde aldı.
Sürdürülebilir bir alternatifin mümkün olduğuna ikna olan Melia, bir iş ortağıyla birlikte Cumming'in doktora araştırmasını kısmen finanse etmek için yaklaşık 30 bin sterlin (35 bin euro) koymaya karar verdi.
Balonlar “ortama zehirli kimyasallar sızdırıyor"
Imperial College'in kimya mühendisliği bölümü, her yıl dünya genelinde 20 ila 25 milyar balon satın alındığını tahmin ediyor; ancak çoğu alıcı, reklamlarında iddia edilenin aksine, geleneksel balonların doğada çözünmediğinin ve çevresel etkilerinin farkında değil. Çok sayıda çalışma, balonların doğaya karıştığında özellikle deniz canlıları ve kuşlar için oluşturduğu tehlikeleri ortaya koydu.
Cumming formülünü geliştirmek için üç yıl harcadı. Çıkış noktası, sıradan bir balonda olduğu gibi, Amazon bölgesine özgü kauçuk ağacının özsuyundan elde edilen doğal lateks; balonun 1824'te icadından bu yana neredeyse hiç değişmeyen bir temel.
“Doğal lateksi bizim kauçuk dediğimiz malzemeye dönüştürmek için kükürt vulkanizasyonu adı verilen bir işlemden geçiriyoruz” diye açıklıyor. Bu süreçte malzemeye “kükürt hızlandırıcılar, antioksidanlar ve aktivatörler” ekleniyor; bunlar “balonların biyolojik olarak parçalanmasını engelliyor” ve ayrıca çevreye toksik kimyasallar sızdırıyor.
Şimdi sırada prezervatifler ve giysiler mi var?
Cumming'in araştırmasının odağı, üretim sürecinin tam da bu aşaması oldu.
“Balonumuz hâlâ doğal lateksten yapılıyor, ancak onu başka bir biyolojik olarak parçalanabilir polimerle karıştırıyoruz ve geleneksel balonlarda kullanılan katkı maddelerinden hiçbirini eklemiyoruz” diyor.
“Bu sayede biyolojik olarak parçalanabilirlik korunuyor” diye ekliyor; patentli süreçle ilgili daha fazla ayrıntı vermekten kaçınıyor.
Yaratıcılarına göre Bioloon, nereye giderse gitsin parçalanıyor. Araştırmacılar “onu toprakta, deniz suyunda ve deiyonize suda test etti”.
Cumming, “Bu koşulların hepsinde parçalandı… ve yaklaşık dokuz ay içinde biyolojik olarak yok olacağını tahmin ediyoruz” diye açıklıyor.
Melia'ya göre bu teknolojinin potansiyeli parti süslerinin çok ötesine uzanıyor ve ev tipi eldivenler, cerrahi eldivenler, lateks giysiler ve prezervatifler dahil olmak üzere gündelik ve tıbbi ürünlere uyarlanabilir.