İtalya’da kurt sayısı son verilere göre ülke geneline dağılmış 3.500; uzmanlar bugün daha da arttığını söylüyor. Artan gözlemler ve kaygılar ışığında yetiştiriciler, halk ve kurtların birlikte yaşayabilmesi için neler yapılıyor?
Puglia'daki saldırılardan Emilia-Romagna, Umbria ve Lazio'daki görülme vakalarına kadar, 2026 yazına kurtlarla ilgili alarmist bir hava damga vurdu.
REKLAM
REKLAM
İtalya'da şu anda yaşayan kurt sayısı, yaklaşık 3.500 birey; bu rakam, 2022'ye tarihlenen son ulusal izleme çalışmasının verilerine dayanıyor. Bu çalışma, çevrenin korunması ve araştırmasından sorumlu yüksek kurum Ispra (kaynak İtalyanca) tarafından yürütüldü. Bugün itibarıyla popülasyonun, özellikle Alpler bölgesinde, yaklaşık 150 birey arttığı tahmin ediliyor.
Kurt tartışmasını yeniden alevlendiren ise yalnızca artan birey sayısı ya da yerleşim merkezlerine yakın görüldükleri vakalar değil.
Mart 2026'da İtalya, kurdun koruma statüsüne ilişkin 2025 tarihli AB direktifini iç hukukuna aktardı; bu metin, 1992 tarihli önceki düzenlemeyi değiştiriyor. Böylece hayvanın statüsü "yüksek düzeyde korunan tür"den "korunan tür"e düşürüldü ve bu da uzmanlar arasında bu statü düşürmenin gerçekten işe yarayıp yaramayacağı konusunda soru işaretleri yarattı.
İtalya'da çok mu fazla kurt var? Kentlerde yaşayan nüfus için risk ne kadar somut ve nasıl davranmak gerekiyor? Euronews, efsaneleri ve alarmizmi bir kenara bırakıp yanıt bulmak için sektördeki uzmanlara başvurdu.
Kurtlardan korkmalı mıyız?
"Kurt saldırıları son derece nadir görülen bir olgu olmaya devam ediyor, dolayısıyla insanlar açısından gerçek bir risk yok. Ancak son yıllarda bu vakalarda bir artış gözlemliyoruz ve bunları büyük bir dikkatle izliyoruz" diye anlatıyor Euronews'e Piero Genovesi, Ispra'nın yaban faunasının eşgüdümünden sorumlu servisinin başındaki isim.
Enstitü, İtalya'daki kurtların sayı ve dağılımını ulusal ölçekte, bilimsel açıdan sıkı yöntemlerle izleyen ilk kurum. Geçmişte bireyler yerel ve bölgesel düzeyde, çoğunlukla gözlemler ve tahminler üzerinden sayılıyordu ve kullanılan yöntemler birbiriyle uyumlu değildi.
Ispra'nın çalışması 2018 ile 2022 yılları arasında yürütüldü; tüm ülkede örnekleme ve veri analizinde tek tip bir protokolün yanı sıra bugün mevcut en gelişmiş istatistiksel yöntemler kullanıldı. 3.500 bireylik rakam, sahada gerçekten bulunan kurt sayısına ilişkin isabetli bir tahmin olarak kabul ediliyor; uzmanlar bunun asgari bir sayı olmadığının altını çiziyor.
"Rakamlar hikâyenin sadece bir kısmını anlatıyor: kurtlar, sürüler halinde yaşayan bölgeci hayvanlardır ve kendi bölgelerinde başka hayvanları kabul etmezler. Bu da sayısal artışların patlama şeklinde değil, türün boş bırakılan her alanı giderek kolonileştirmesi biçiminde gerçekleşmesi anlamına gelir" diye açıklıyor Genovesi. Uzman, kurdun 50 yıl önce neredeyse yok olmuş bir türken bugün Roma ve Puglia sahillerinden Po Ovası'na kadar her yerde görülen bir tür haline geldiğine dikkat çekiyor.
Türün bu büyük uyum yeteneği, bugün kentlerin yakınında kurt görülmesinin artık o kadar da istisnai olmamasının başlıca nedeni.
Ispra verilerine göre, 2017 ile 2024 arasında kurtların insanlara yönelik saldırı vakası sayısı 19. Bu veri, insan ile kurt arasındaki etkileşimlerin önlenmesine ve yönetimine yardımcı olan, Avrupa Birliği ortak finansmanlı Life Wild Wolf (kaynak İtalyanca) projesiyle işbirliği içinde elde edildi.
Buna karşın en çarpıcı veri, saldırılara karışan kurt sayısıyla ilgili: tüm vakalarda sadece 7 birey rol oynadı ve dişi bir kurt tek başına bu saldırıların 11'ini gerçekleştirdi. Rakamlar, bu tür olayların istisna olduğunu ve söz konusu kurtların alışılmışın dışında bir davranış geliştirdiğini gösteriyor; bu tespiti, türü onlarca yıldır inceleyen uzmanlar ve bilimsel çalışmalar da doğruluyor.
"Alışık davranış" nedir
"Aslında kurttan korkmaya gerek yok: tür hâlâ elverişsiz ve gizli bir yaşam sürdürüyor; insanla karşılaşmaktan kaçınma eğiliminde olan, ürkek ve gececi bir hayvandır" diye yorumluyor, zoolog ve WWF İtalya'nın büyük yırtıcılar sorumlusu Marco Antonelli.
Ispra, kentsel ortamlara alışmış ve insana fazla yakınlaşan kurtların yönetimine yönelik özel bir protokol hazırladı ve kurt davranışlarını tehlike düzeyine göre sınıflandırdı. Yerleşimlerin yakınında görülen kurtlar eskiden beri var ve bu tür gözlemler tek başına bir risk oluşturmuyor; buna karşılık, insan yerleşimine çok yakın, kalıcı kurt grupları daha yüksek bir risk düzeyine işaret ediyor ve bunun üzerine evcil hayvanlara yönelik avlanma, en uç noktada da insana karşı agresif tepkiler gibi giderek daha kaygı verici davranışlara yol açabiliyor.
"Bu davranışların gelişmesinin birçok nedeni olabilir: bazı insan faaliyetleri, kurtların insanlara karşı belli bir alışkanlık ve güven duygusu geliştirmesine yol açıyor" diye açıklıyor Antonelli. Uzman, bazı durumlarda bunun, normalin dışına çıkan davranışlar geliştiren tekil bireylerin eğilimleriyle ilgili olduğunu da ekliyor.
Statü düşürülmesi ve diğer Avrupa ülkelerindeki mevzuat
2026'nın en büyük yeniliği, bir tür statü düşürülmesi anlamına gelen, yani türün "yüksek düzeyde korunan" kategorisinden "korunan" kategoriye geçirilmesi. Fark yalnızca tek bir kelimeden ibaret, ama bunun pratikte neleri değiştireceğini görmek için beklemek gerekecek.
Mart ayında İtalya, 2025 tarihli AB direktifini iç hukuka aktardı ve önceki düzenlemelerini Ocak 2027'ye kadar bu çerçeveye uyarlamak zorunda. Karar, ulusal düzeyde değişiklikler dalgasını tetikliyor: örneğin Almanya yeni direktifi şimdiden benimsemiş durumda ve ulusal avcılık yasasını değiştirmeye hazırlanıyor.
"Bu, Başkan von der Leyen'in itmesiyle alınmış siyasi bir karardı. Gerekli değildi; önceki mevzuatta öngörüldüğü gibi, istisna rejimi kapsamında kurtlar zaten vurulabiliyordu" diyor, Roma La Sapienza Üniversitesi'nin emeritus profesörü ve kurda dair uluslararası düzeyde önde gelen uzmanlardan biri olan Luigi Boitani.
Görüşünü bazı rakamlar da destekliyor: İtalya'da mevcut mevzuata istisna tanınarak onaylanan itlaf vakaları yaşandı ve Fransa gibi, her yıl 250 kurdun vurulduğu ülkeler var.
Öte yandan Piero Genovesi'ye göre statü düşürülmesi, bürokratik süreci basitleştirdiği için İtalyan sisteminde teknik düzeyde bazı değişiklikler getiriyor.
"Eskiden, Ispra'nın teknik görüşüne dayanarak verilen Çevre Bakanlığı onayı gerekiyordu; artık ise karar alma yetkisi, yine teknik bir görüşe dayanmak kaydıyla, tamamen bölgelere bırakılıyor" diyor Genovesi.
Bugünkü sistem bu açıdan çok daha esnek olmalı, ancak Avrupa'da artan kurt sayısının yarattığı asıl sorunu çözmüyor.
"Statü düşürme kararı, temelde, Avrupa düzeyinde kurt ile hayvancılık arasındaki kadim çatışmayı çözme iddiasındaki çok güçlü tarım lobilerinin baskısıyla alınmış siyasi bir karardır" diyor Euronews'e Marco Antonelli.
Kurtlar ve yetiştiriciler arasındaki zor ortak yaşam
Zootekni, hayvan yetiştiriciliğiyle uğraşan bilim dalı. Çiftçiler ve yetiştiriciler, sürülerinin maruz kaldığı zararları ve hayvanlarının karşı karşıya olduğu tehlikeleri uzun süredir en yüksek sesle dile getiren kesim.
"Son 10 yılda, Avrupa'daki toplam çiftlik hayvanı varlığının yüzde 0,6'sının kurtların avı olduğu tahmin ediliyor; İtalya'daki rakamlar da buna oldukça yakın" diyor Antonelli. Ancak uzman, olgunun hafife alınmaması ve tam tersine uygun önleme stratejileriyle karşılanması gerektiğini vurguluyor.
En etkili stratejilerden biri, sürüleri korumak ve gözetmek için özel olarak seçilmiş çoban köpeği ırklarını ifade eden "koruma köpeklerinin" kullanılması. İtalya'da bu iş için en iyi ırklardan biri bulunuyor: Maremmano Abruzzese çoban köpeği.
Daha modern başka önlemler arasında, hayvanları etkili biçimde koruyan elektrikli ve gömülü çitler ile yükseltilmiş gece barınakları sayılabilir. İtlaf, anormal davranışlar geliştiren bireylerin yarattığı sorunları gidermek için bir seçenek olabilir; ancak koruyucu önlemlerin bütüncül bir biçimde uygulanması, günlük hayatta kurtlarla yetiştiricilerin birlikte yaşayabilmesini sağlayabilir.
"Veriler bize, önleyici stratejilerin, her türlü itlaf stratejisinden çok daha etkili olduğunu gösteriyor. Bir çözüm var, ancak pek çok kişinin sunduğu kadar basit değil; bu nedenle yetkililerin de ciddi bir çaba göstermesi gerekiyor" diye tamamlıyor Antonelli.
Kutuplaşmanın ötesinde: "birlikte yaşamak uzlaşma demektir"
Kentsel nüfus da rol oynayabilir ve alması gereken önleyici tedbirleri bilmek zorunda. Her şeyden önce, atıkların doğru biçimde yönetilmesi hayati önem taşıyor; zira çöpler, tüm yaban faunası için büyük bir çekim unsuru.
Bir diğer önemli unsur ise evcil hayvanların yönetimi. Gözlemlerin sıklaştığı bölgelerde uzmanlar, evcil hayvanların başıboş bırakılmamasını ve özellikle de kurtları çekebilecek mamanın sokakta bırakılmamasını öneriyor.
"Bugün gördüğümüz en dramatik değişim, kurda yönelik görüşlerin kutuplaşması: onu korumak isteyenlerin sayısı çok arttı, ama aynı şekilde vurulmasını isteyenlerin sayısı da büyüdü" diyor Luigi Boitani.
"Ortadaki yol hâlâ çok zayıf temsil ediliyor; oysa izlenmesi gereken tam da bu: birlikte yaşamak, uzlaşma demektir" diye sözlerini sürdürüyor profesör. Tür hakkındaki bilgi hâlâ efsanelerin ve önyargıların ötesine geçebilmiş değil; ancak bu bilgiyi artırmak, uzun vadede tek çözüm yolu.