Trablus, Avrupa üzerinden gelen bir Renault Master minibüste Kaddafi fotoğraflı 100 bin hapı yakalarken, Bingazi de milyar dolarlık ticareti sanayileştiren Esad rejiminin merkezi Suriye çıkışlı captagon ele geçirdi.
Trablus hükümetine bağlı güvenlik güçleri, Libya’nın öldürülen lideri Muammer Kaddafi’nin siluetini taşıyan yaklaşık 100 bin ekstazi hapı ele geçirdi. Ülkenin rakiplerin kontrolündeki doğu kesiminde düzenlenen ayrı bir uyuşturucu operasyonunda ise, devrik Suriye diktatörü Beşar el-Esad rejiminin tercih ettiği uyuşturucu captagon sevkiyatı ortaya çıkarıldı.
REKLAM
REKLAM
Trablus’ta cumartesi günü terörle ve organize suçlarla mücadele eden Caydırıcılık Birimi (Rada) tarafından durdurulan hapların, Libya haber ajansı LANA’ya göre, Kaddafi’nin karakteristik kıyafetleriyle tasvir edilmiş büst şeklinde üretildiği bildirildi.
Rada, soruşturma ekiplerinin, hapları ismi açıklanmayan bir Avrupa ülkesi üzerinden piyasaya süren suç şebekesine dair bilgi aldığını belirtti. Sevkiyatın, adı açıklanmayan bir limandan deniz yoluyla getirildiği ve Renault Master marka bir panelvanın içine gizlendiği aktarıldı.
Şüphelilerin yakalanarak savcılığa sevk edildiği bildirildi.
Libyalı yetkililer, hapların genellikle MDMA ile ilişkilendirilen ekstazi olduğunu, kulüp ortamlarında kullanılan ve öfori ile duygusal sıcaklık hissi yaratan bir uyarıcı olarak bilindiğini kaydetti.
Trablus yönetimi hapların sokak değerini açıklamadı ancak mevcut veriler ve gayriresmî kaynaklara göre 100 bin hapın daha geniş Akdeniz bölgesinde 500 bin ile 1,5 milyon arasında bir meblağa ulaşabileceği tahmin ediliyor.
Ülkenin doğusunda, Mareşal Halife Hafter’e bağlı güçler ve onun LNA silahlı grubu tarafından kontrol edilen Bingazi’de yürütülen ayrı bir operasyonda ise, Suç Soruşturma Dairesi bu hafta yaptığı açıklamada, sayısı açıklanmayan ve captagon olarak tanımlanan hapları ele geçirdiğini, üretim merkezinin büyük olasılıkla Suriye olduğunu değerlendirdiklerini bildirdi.
Captagon, Suriye iç savaşı boyunca Ortadoğu pazarlarını dolduran, ucuz ve son derece bağımlılık yapıcı bir amfetamin türevi uyarıcı; kısa sürede Esad rejimi için önemli bir gelir kapısına dönüştü.
New Lines Institute’ten analistler, Suriye’nin captagon ticaretinin zirve döneminde yılda 10 milyar dolar (8,6 milyar euro) gelir ürettiğini, Esad ailesi etrafındaki ağların ise yıllık yaklaşık 2,4 milyar dolar (2 milyar euro) kazandığını tahmin ediyor.
2018-2019 yıllarında sanayileşerek büyüyen ticaretten rejimin toplam kazancını tam olarak hesaplamak hâlâ güç.
Aralarında ABD ve Birleşik Krallık’ın da bulunduğu çok sayıda hükümet, uyuşturucunun üretim ve ihracatını denetledikleri iddia edilen Esad’ın kardeşi Mahir ve bağlantılı bir ağ hakkında yaptırım kararı aldı. Bu ağın, rejim kontrolündeki Lazkiye ve Kalamun Dağları’ndaki tesislerden, Hizbullah’la işbirliği içinde sevkiyat yaptığı belirtiliyor.
Latakiye ile Bingazi arasında uyuşturucu ticareti bağlantısının köklü olduğu biliniyor. Aralık 2018’de Yunan makamları, Latakiye’den doğu Libya’nın liman kenti Bingazi’ye giden ve 3 milyondan fazla captagon hapı taşıyan bir gemiyi durdurdu. Ayrı haberlerde de Suriye’den Bingazi’ye ulaşan ve milyonlarca hap içeren konteynerler belgelendi.
Ekstazi ile Kaddafi buluşuyor
Kaddafi şeklindeki haplar daha önce de Libya’da ortaya çıkmıştı. Ağustos 2025’te Bingazi makamları, üzerinde Kaddafi’nin portresi bulunan ve captagon türü olarak nitelenen, sayısı açıklanmayan miktarda hap ele geçirdi.
Adli tıp uzmanları bunları MDMA türü uyuşturucu olarak teşhis etti; soruşturmacılar da üretim kaynağının Suriye olduğuna inandıklarını söyledi. MDMA ve captagon, her ikisi de amfetamin bileşenli uyarıcılar.
Aynı ay gerçekleştirilen başka bir operasyonda ise Bingazi, farklı türlerden oluşan toplam 1.355 hap arasında Kaddafi’nin yüzü şeklinde tasarlanmış 45 ekstazi hapı bulduğunu açıkladı.
Farklı Kaddafi haplarının aynı üretim veya kaçakçılık ağlarıyla bağlantılı olup olmadığı bilinmiyor.
Kaddafi, Libya’yı 42 yıl boyunca “Kardeş Lider” sıfatıyla yönettikten sonra, Arap Baharı sırasında NATO hava saldırılarının da desteklediği halk ayaklanmasının ardından Ekim 2011’de isyancı savaşçılar tarafından yakalanıp öldürüldü.
Aradan 15 yıl geçmesine rağmen Kaddafi’nin imgesi ülkenin bazı bölgelerinde giderek daha görünür hâle geliyor; sık sık kıyafetler üzerinde ve 1 Eylül 1969’daki devrimin yıl dönümünü anan toplu etkinliklerde karşımıza çıkıyor.
Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi UNODC, 2026 değerlendirmesinde, siyasi parçalanma ve zayıf sınır kontrolleri nedeniyle Libya’nın sentetik uyuşturucular için bölgesel bir transit noktası olarak öneminin giderek arttığını vurguladı.
Esad’ın Aralık 2024’te devrilmesinin ardından, geçici Devlet Başkanı Ahmed el-Şaraa liderliğindeki yeni Suriye yönetimi, captagon üretimi ve depolamasına yönelik çok sayıda büyük ölçekli tesisi, Esad rejiminin eski üslerinde bulunanlar da dahil olmak üzere imha etti.
Ancak üretim ve ticaretin bir bölümü, çoğu Lübnan’daki Hizbullah’la bağlantılı Esad yanlılarına bağlı daha küçük ağlara bölünerek sürmeye devam ediyor. BM uzmanları, 2025’in sonlarında yayımladıkları raporda, daha geniş bölgede dolaşımda kalan önemli miktarda stok bulunduğunu bildirdi.