Enerji dönüşümüne katkı için bataryalar, oto yıkama, kum fırtınası ve orman yangınlarını taklit eden ‘işkence testleri’nden geçiriliyor.
Doğu Almanya, dünyanın en gelişmiş “işkence odalarından” bazılarının bulunduğu yer. Burada su, ateş, yüksek voltajlı akım ve hatta toz kullanılarak, elektrikli araçlar gibi her gün kullandığımız teknolojinin atan kalpleri sıkıştırılıyor, sıkıştırılıp bükülüyor, darbelere, sarsıntılara ve çekiç darbelerine maruz bırakılıyor.
REKLAM
REKLAM
Avrupa’nın en büyük batarya test merkezinde, piller her türlü olası senaryoya sokulup ne olacağına bakılıyor. Patlayıp patlamadıkları, dayanıp dayanmadıkları ya da performanslarını artırıp artırmadıkları, bir tüketicinin garajında değil, burada öğrenilse daha iyi.
Piller aşırı sıcaklıklara ve tam anlamıyla kum fırtınalarına maruz bırakılıyor
Lusatia bölgesindeki Klettwitz kasabasındaki küçük yerleşimde bulunan DEKRA tesisinde (kaynak İngilizce), garaj büyüklüğünde kutulardan oluşan uzun bir sıranın yanında duruyorum. Her kutunun kendine özgü bir amacı var. DEKRA’nın başındaki Thomas Hucke bana tesisi gezdiriyor. Etrafım termometreler ve uyarı ışıklarıyla çevrili – bunlar ne anlama geliyor?
“Batarya prototiplerinin çok düşük ya da çok yüksek sıcaklıklarda nasıl davrandığını test ediyoruz. Sibirya’dan Sahra’ya kadar,” diye açıklıyor Hucke. “Yani bu tür bir bataryanın ömrü boyunca karşılaştığı klasik çevresel koşullardan söz ediyoruz.” Ardından kontrol paneline gidiyor ve kararlı bir ifadeyle düğmeyi eksi maksimum seviyeye çeviriyor: “Evet, eksi 40 derece santigrat – sınırı zorlayalım…”
Tam teşekküllü kum fırtınası mı? Hucke ve ekibi için sorun değil. Özel kullanım için tasarlanan bir bataryanın çöl koşullarında çalışabilmesi için, pazara sunulmadan önce bu ortama uygunluğunun belgelendirilmesi gerekiyor. Bunun için DEKRA ekibi doğal olarak son derece zorlu toz odalarına sahip.
Bir sanayi yolunu geçip karşı taraftaki bir hangara giriyoruz. Birkaç çalışan, az önce teslim edilen bir prototipin etrafına hızla plastik kasalar dizerek görüntüyü kapatmaya çalışıyor. “Kamera kapalı!” diyorlar. Tam bir gizlilik söz konusu.
“Çok büyük bataryaları da test ediyoruz,” diye anlatıyor Hucke, test salonunun devasa boyutunu açıklarken, “örneğin sabit enerji depolama sistemleri gibi.
“Şurada,” diye başka bir test odasını gösteriyor Hucke, “titreşim testleri yapıyoruz. Araçlarda bataryalar genellikle titreşime maruz kalır. Bir araç kaldırıma çıktığında ya da bir mekanik darbeyle (kaynak İngilizce) karşılaştığında ne oluyor?” Tüm bunlar test edilip kayda geçiriliyor ve üreticiye raporlanıyor. Sertifikasyon, yeni batarya modeli Hucke’yi tüm gerilim parametreleri açısından tamamen tatmin ettiğinde veriliyor.
Tüketici güvenliği, Avrupa Birliği için en önemli önceliklerden biri. “AB, bataryalar üzerinde yapılması gereken testleri belirleyen bir Batarya Yönetmeliği hazırladı. Konu sürdürülebilirlik, değer zinciri ve nihayetinde her zaman güvenlik,” diyor.
Hucke sözlerini açıyor: “Enerji dönüşümü sadece elektrikli mobiliteden ibaret değil. Test merkezinde elbette araç bataryalarını da test ediyoruz. Ancak bunun ötesinde, giderek daha fazla sabit uygulamalar için enerji depolama çözümlerini inceliyoruz. Bunlar çoğunlukla yenilenebilir enerji için ara depolama sistemleri, yani güneş ve rüzgâr. Gelecek burada.”
Piller eziliyor ve yakılıyor – ne olacağını görmek için
Hucke, bizi batarya cehenneminin bir sonraki “ateş çemberine” götürürken gülümsüyor.
“Bir yangın çıktığında ne olur? Bir kazada? Ya da bataryalar aşırı şarj edildiğinde veya yanlış şekilde deşarj edildiğinde? Bataryaların bu durumlarda bile güvenli kalması gerekiyor,” diyor. “Enerji dönüşümü [ve buna eşlik eden elektrifikasyon] güvenli ve sürdürülebilir şekilde işleyecek. Bunun için belli kural ve standartlara uyulmasını sağlayan test hizmeti sağlayıcılarına ihtiyaç var.”
Hucke “yangın salonuna” doğru başıyla işaret ediyor. Burada yakın zamanda bir bütün batarya konteynerini alevler içinde bırakmaya çalıştılar. Bu, gerçekçi olmayan bir senaryo değil: gezegeni ısıtan fosil yakıt emisyonları giderek daha aşırı sıcaklıklar doğuruyor. Avrupa bunu, yangınlar ve kuraklıklarla dolu kavurucu bir yazda bizzat yaşadı.
Bir gün büyük bir yangının, bir güneş veya rüzgâr santralinin elektrik ara depolama tesisine de ulaşması ihtimali göz ardı edilemez. Geniş ölçekli batarya depolama tesislerinin belirli sıcaklık seviyelerine kadar bu tür bir felakete dayanabilmesi gerekiyor.
Yüksek güvenlikli bir hava kilidini açan Hucke, beni katedral büyüklüğünde tavana sahip bir odaya götürüyor. Dev metal bloklar zemine sıkıca cıvatalanmış. Burası “ezme yatağının” bunker salonu.
“Burada aşırı büyüklükte bir mengenemiz var,” diyor Hucke; bataryalar dayanıklılık testleri için bu mengeneye sıkıştırılıyor. “Batarya eziliyor – ve yönetmelikler, kesinlikle hiçbir şey olmamasını şart koşuyor.”
Peki ya bir şey olursa? Su, toz, sıcak ve soğuk testlerinden sonra yeni prototip artık dayanamazsa? Çelik mengenenin çeneleri arasında gerçekten çöker ve patlarsa ne olur?
Hucke, kalın duvarlardaki özel donanımları gösteriyor. “Burada basınç tahliye kapaklarımız var – ve binanın dışında, acil durumda gazları çeken tam teşekküllü bir baca gazı arıtma sistemimiz bulunuyor.”
Piller, güvenli ve sürdürülebilir bir enerji dönüşümünün kilit unsuru
Rüzgâr ve güneş enerjisi Avrupa’da hızla büyüyen enerji kaynakları. Ağ kısıtları ve bu yenilenebilir kaynakların kesintili doğası, esnek depolamaya duyulan ihtiyacı hızla artırıyor.
Batarya test merkezleri, Hucke’nin sözleriyle “enerji dönüşümünün kilit bileşeni” ve bu yenilenebilir enerjinin güvenle depolanmasını sağlıyor.
“Otomotiv sektöründe standartlar ve düzenlemeler uzun süredir yürürlükte. Aynı süreç şimdi, yenilenebilir enerji için sabit batarya depolama çözümleri alanında yaşanıyor,” diyor. “Bunun için son teknoloji test laboratuvarları gerekiyor. Hizmete girecek bataryaların tüm güvenlik gerekliliklerini karşılamasını biz sağlıyoruz.”
Peki test merkezinin kendi sürdürülebilirliği? Bu büyüklükte, son derece modern bir batarya test merkezi çok fazla enerji tüketiyor. “Güneş PV sistemlerimizi genişletiyoruz,” diye vurguluyor Hucke, “ve enerjiyi geri kazanabilmek için sabit batarya depolama kullanıyoruz.”
DEKRA Grubu, Davos’taki Dünya Ekonomik Forumunda (DEF) da yer aldı ve CEO İklim Liderleri İttifakı’na katıldı. Grup merkezinden yapılan açıklamada, “İklim krizinin aciliyeti ve hatta varlığının bazı çevrelerde yeniden sorgulandığı, giderek daha yıkıcı bir küresel ortamda, iklim değişikliğiyle birlikte mücadele etmenin stratejik önemini vurguluyoruz,” deniliyor.
DEKRA İklim Etki Programı, kurum içi karbon azaltımının yanı sıra, BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine ölçülebilir katkı sağlayan dış iklim projelerine destek verilmesini de içeriyor.