Montana Üniversitesi'ndeki araştırmacılara göre kuş gözlemi, inme sonrası rehabilitasyonun önemli bir parçası hâline gelirken, katılımcılara iletişim becerilerini doğal ve stresin daha az olduğu bir ortamda geliştirme fırsatı sunuyor.
Amerika Birleşik Devletleri'nin Montana eyaletinde, şaşırtıcı bir hayvan türü inme geçiren kişilerin iyileşme sürecinin bir parçası haline geldi.
REKLAM
REKLAM
Kuzey Amerika'ya özgü bir kuş türü olan Cooper şahinleri, inme sonrası afazi yaşayan kişileri kuş gözlemi etrafında bir araya getiriyor. Program, katılımcılara konuşmanın yanı sıra işaret etme, çizim yapma ve fotoğraflardan yararlanma gibi farklı iletişim yollarını kullanarak sosyalleşme ve bir topluluk oluşturma imkanı sunuyor.
İnmenin en yaygın sonuçlarından biri, konuşma, konuşulanları anlama, okuma ve yazma becerilerinin bozulması. "Afazi" olarak adlandırılan bu durum, inme geçiren kişilerin yaklaşık üçte birini etkiliyor. Tahminlere göre her gün yaklaşık 11 bin kişi afazi geliştiriyor.
Montana Üniversitesi'nde araştırmacı ve üniversitenin Yoğun Kapsamlı Afazi Programı'nın (ICAP) eş direktörü Catherine Off, afaziyi "kimlik hırsızlığı" olarak tanımlıyor.
"Afazisi olan insanların zihinsel bir sorunu yok. Kendi zihinlerinde hâlâ kendileri. Zorluk, dil işlevlerinin değişmiş olması" diyen Off, programın amacının bu etkileri azaltmak olduğunu belirtiyor.
Programa katılanlar genellikle dört hafta boyunca haftada dört gün eğitim alıyor ve toplam yaklaşık 80 saatlik rehabilitasyon sürecinden geçiyor. Her katılımcı, çoğunlukla konuşma ve dil bozuklukları alanında yüksek lisans yapan öğrenciler arasından seçilen eğitimli bir iletişim ortağıyla eşleştiriliyor.
İletişim ortakları etkinlikler sırasında katılımcıların iletişim kurmasına destek olurken, kuş gözlemi ve kuşların ekolojisi konusunda uzmanlar programa rehberlik ediyor.
Off, iletişim becerilerinin gelişmesi için kişinin gerçekten iletişim kurmak istemesi gerektiğini vurguluyor:
"Bir şey hakkında iletişim kurmak istemeden iletişim işlevi gelişmez. Artık terapi odasının dışındayız. Şunu söylüyoruz: İnsanlarla birlikte olmaktan, dışarıda olmaktan keyif alın ve iletişimin kendiliğinden gelmesine izin verin."
Afaziyle yaşayan inme sonrası hastalar için sıradan sohbetleri sürdürmek zor olabiliyor. Kuş gözlemi ise bu noktada iletişim için ortak bir zemin yaratıyor. Etkileşimi yalnızca sözlü dile dayalı olmaktan çıkaran etkinlikler, katılımcıların kuşları işaret etmesine, çizim yapmasına veya fotoğraflar üzerinden iletişim kurmasına imkan tanıyor.
Araştırmacıların yayımladığı yeni bir makaleye göre bu yaklaşım, sözlü ifade becerileri sınırlı olsa bile inme sonrası hayatta kalanların sosyal olarak aktif kalmasına yardımcı olabilir. Çalışma, Frontiers in Bird Science dergisinde yayımlandı.
Araştırmacılar, ilk sonuçların cesaret verici olduğunu ancak programın henüz kavramsal aşamada bulunduğunu belirtiyor. Ekibin, yaklaşımın uzun vadeli etkinliğini ortaya koymak için gerekli klinik kanıtları toplama çalışmaları ise sürüyor.
İnme sonrası hayatta kalanların yaşam kalitesini artırmak gerekiyor
Önümüzdeki 25 yıl içinde inme görülme sıklığının ve yaygınlığının artmaya devam etmesi bekleniyor. Şu anda dünya genelinde yetişkinlerde ölüm ve engelliliğin üçüncü önde gelen nedeni ve bir kişinin hayatı boyunca inme geçirme riski son 17 yılda yüzde 50'den fazla artmış durumda.
Öte yandan, inme sonrası hayatta kalanların sayısı da artıyor; bu da yaşlandıkça yaşam kalitelerinin korunmasına duyulan ihtiyacı daha belirgin hale getiriyor.
Montana'daki araştırmacılar, yüksek kaliteli koruyucu hizmetlere, akut bakıma ve rehabilitasyona eşitsiz erişimin iyileşmeyi daha da zorlaştırdığı uyarısında bulunuyor. Kuş gözleminin erişilebilirliği artırabileceğini savunuyorlar.
"Kuşlar, bir pencereden dışarıyı seyrederek oturmaktan, benzersiz bir türü görmek için bir yürüyüş rotası planlamaya kadar giriş noktasının her şey olabildiği ender şeylerden biri" dedi üniversitenin Yaban Hayatı Biyolojisi Programı'nda kuş ekoloğu olan Victoria Dreitz.
"Bulunduğunuz yerden başlayabilirsiniz. Arka bahçenizde ne var? Mesele tam olarak bu" diye konuştu Dreitz.