Teknoloji devi, yapay zekâ çiplerini taşıyan bir prototip uydu fırlattı; güneş enerjili yörünge altyapısının gelecekte büyük ölçekli hesaplamayı destekleyip destekleyemeyeceğini araştırıyor.
Google, büyük ölçekli yapay zeka altyapısını uzayda çalıştırmanın en iyi çözüm olup olmadığını araştıran projenin ilk aşaması kapsamında, Perşembe günü yörüngeye yapay zeka çipleriyle donatılmış bir prototip uydu fırlattı.
REKLAM
REKLAM
Planet Labs tarafından üretilen ve SpaceX’in Transporter-18 ortak fırlatma göreviyle uzaya gönderilen uydu, Google’ın Tensor Processing Unit (TPU) çipleriyle donatıldı. Amaç, bu çiplerin uzayda nasıl performans gösterdiğini ve uzay uçuşunun fiziksel stresine, radyasyona ile aşırı sıcaklık koşullarına nasıl dayandığını görmek.
Yerinde adı verilen girişimin arkasındaki fikir, “Project Suncatcher” kapsamında uyduları neredeyse kesintisiz güneş ışığından yararlanabilecekleri alçak Dünya yörüngesine yerleştirerek, Dünya’dakinden sekiz kata kadar daha fazla güneş enerjisi toplamak.
Google, büyük ölçekli makine öğrenimi altyapısının uzayda çalışıp çalışamayacağını ve bol güneş enerjisinden fayda sağlayıp sağlayamayacağını test etmek istiyor.
Veri merkezlerinin tükettiği enerji miktarı, özellikle yapay zeka iş yüklerindeki patlama nedeniyle hızla artıyor. Dünyada veri merkezlerinin geçen yıl tükettiği elektriğin 415 ila 485 teravat-saat (TWh) olduğu tahmin ediliyor.
Bu da Avrupa Komisyonu’na göre, küresel elektrik üretiminin yüzde 1,5 ile 2,5’i arasında bir paya karşılık geliyor ve bu oranın 2030’a kadar ikiye katlanması bekleniyor.
Dünyanın birçok yerindeki veri merkezi projeleri, enerji faturalarını artırdıkları kaygısıyla kamuoyundan gelen artan tepkilerle karşılaşıyor; bu nedenle veri merkezlerini halktan uzakta, uzayda kurmak cazip bir seçenek olarak görülüyor.
Uzaya yapay zeka göndermenin yollarını araştıran tek şirket Google değil. Nvidia destekli girişim Starcloud, geçen Aralık ayında ilk kez uzaydan bir yapay zeka modeli eğitti.
Haziranda Elon Musk, SpaceX’in AI1 uydusunu, namıdiğer Starmind’i tanıttı. Bu yeni uydu sınıfı, bir haberleşme rölesi yerine, uçan bir GPU (grafik işlem birimi) kümesi olarak tasarlandı.
Eylülde ise Mistral, yapay zeka uydu altyapısı geliştirmek üzere Marlan Space ve Loft Orbital ile bir ortaklık açıkladı; ilk uydunun fırlatılması bu ekimde gerçekleşecek.
Google neyi test ediyor?
Fırlatma, Google’ın testinin ilk aşamasını, uyduyu 10 dakikalık bir yolculukla alçak Dünya yörüngesine çıkararak başlattı. Uzay aracı, yerçekiminin 10 katına varan sürekli ivmeye ve şiddetli titreşimlere maruz kalırken, üzerindeki TPU çipleri de 50 ile 100g arasında kısa şokları göğüsledi.
Bu zorlu koşulları öngören Suncatcher ekibi, roket fırlatmasını taklit eden titreşim testleri uyguladı; hem uydu hem de TPU çipleri bu sınavı geçti.
Google TPU çiplerini güvenli bir şekilde yörüngeye yerleştirdiğine göre, şimdi deneyin bir sonraki aşamasına geçiliyor. Ekip, çiplerin Dünya atmosferinin dışında karşılaştıkları daha yüksek radyasyon seviyeleriyle, ayrıca elektrik sistemlerini bozabilecek güneş olayları ve kozmik ışınlarla nasıl başa çıktığını analiz edecek.
Veri merkezleri, bilindiği gibi olağanüstü miktarda enerji ve su tüketiyor; oysa uzayın boşluğunda sorun bambaşka bir hal alıyor. Bu görev, araştırma ekibine, çipleri soğutmak için ısı boruları ve radyatör kombinasyonları da dahil olmak üzere farklı çözümleri deneme fırsatı verecek.
İlerideki Suncatcher görevlerinde, içinde onlarca TPU çipi taşıyan uydular test edilecek. Amaç, şu anki geniş mesafeler boyunca düşük bant genişliği yaklaşımından, bağlantıyı korumak için çok kısa mesafelerde yüksek bant genişliğine geçmek.
Bu teknoloji halihazırda uzayda mevcut. Ancak Google, gelecek yıl yeni uydularını fırlatırken, daha kısa mesafelerde yüksek bant genişlikli bağlantıyı daha büyük hassasiyetle sürdürmenin yollarını sınayacak.