Bilim insanları, insan kaynaklı iklim değişikliğini, ücra Zavodovski Adası’ndaki kayıkçı penguenlerinin sayısının azalmasından sorumlu tutuyor.
Antarktika yakınlarındaki volkanik bir ada, artık dünyanın en büyük penguen kolonisine ev sahipliği yapmıyor; bilim insanları “gezegenin en ücra köşelerinin” bile iklim değişikliğinden muaf olmadığını söylüyor.
REKLAM
REKLAM
Güney Sandwich Adaları’nda yer alan Zavodovski Adası, arazi çalışması yapmanın dünyadaki en ücra ve zorlu noktalarından biri kabul ediliyor; en yakın kalıcı insan yerleşimine yaklaşık 2.000 kilometre uzaklıkta.
Britanya Antarktik Araştırması’ndan (BAS) bilim insanlarının, fırtınalı denizlerde iki haftadan uzun süren bir yolculuk sonunda, Cebelitarık’ın yaklaşık iki katı büyüklüğündeki bu volkanik adanın sarp kayalıklarına ulaşması gerekti.
Bilim insanları, dronlarla yapılan taramaları, hava fotoğraflarını ve penguenlere takılan izleme cihazlarını bir araya getirerek, yarım milyondan fazla chinstrap türü penguenin kaybolduğunu ortaya çıkardı.
Bu kayıp, sayıları neredeyse bütünüyle chinstrap ve macaroni penguenlerinden oluşan ada nüfusunun dörtte birinden fazlasına denk geliyor ve adanın “dünyanın en büyük penguen kolonisi” unvanını Ross Denizi’ndeki Cape Adare’a devretmesi anlamına geliyor.
Chinstrap penguenlerinin sayısı neden hızla düşüyor?
Yıllar boyunca Zavodovski Adası, Antarktika ve çevresindeki adalarda bildirilen yaygın chinstrap pengueni gerileme eğilimine meydan okuyan bir istisna gibi görünüyordu.
Şimdi ise araştırmacılar, burada chinstrap nüfusundaki düşüş hızının dünyadaki en yüksek oran olduğunu söylüyor.
BAS ekibi, hava araştırmalarını uydu kayıtlarıyla karşılaştırarak 2011–2025 arasında dolu chinstrap yuvalarında yüzde 63’lük bir azalma tespit etti; bunun nedenine, tek tek penguenlerin uyduyla izlenmesinden elde edilen verilerden ulaşılabiliyor.
Penguenlerin istikrarlı biçimde azalması, Mart 2016’daki ve volkana ait alt yamaçları duman ve küle boğan patlamanın başlıca suçlu olmadığını gösteriyor. Araştırmacılar bunun yerine, iklim kaynaklı değişimlerin Güney Okyanusu’ndaki gıda zincirini altüst ettiğine işaret ediyor.
Araştırmaya liderlik eden penguen ekoloğu Profesör Norman Ratcliffe, “Özel beslenme alışkanlıkları ve belirli okyanus sıcaklığı tercihleri olan chinstrap penguenleri için bu son derece endişe verici bir düşüş” diyor.
Ratcliffe’e göre chinstrap penguenleri, adanın kuzeybatısındaki daha soğuk sularda beslenmeyi tercih ediyor. Normalde diyetlerinin büyük kısmını oluşturan avları, Antarktik krili de bu bölgede bulmayı bekliyorlar.
“Sorun şu ki, sular ısındıkça kriller güneye, Weddell Denizi’ne doğru kaydı” diyor. “Güneydeki deniz buzları ve yuva kurmaya elverişli adaların yokluğu, chinstraplerin yiyeceğin peşinden gidebilmesini engelliyor.”
Macaroni penguenleri Zavodovski Adası’nda neden daha iyi durumda?
Chinstrap nüfusu azalırken, adadaki macaroni penguenlerinin sayısı 2011–2016 arasında yüzde 28 arttı ve o tarihten bu yana istikrarını koruyor. Araştırmacılar bunu da beslenme alışkanlıklarıyla açıklıyor.
Chinstraplerin aksine, macaroni penguenleri çok daha geniş bir beslenme yelpazesine sahip; krilin azaldığı dönemlerde balık ve kabuklular gibi alternatif avlara yönelebiliyorlar.
İzleme verileri, onların ağırlıklı olarak adanın kuzeydoğusundaki daha sıcak sularda beslendiğini ve burada muhtemelen bu alternatif besin kaynaklarıyla diyetlerini takviye ettiklerini gösterdi.
Ratcliffe, “Verilerimiz, soğuğa uyum sağlamış Antarktik chinstrap türünün artık subantarktik komşularının yanında gelişip serpilmediğini ortaya koyuyor” diye ekliyor.
“Bu, Antarktika’da tek bir noktada şimdiye kadar gözlenen en büyük topluluk bileşimi değişimi ve kıtanın hızla ısınmasının, eşsiz ve hassas ekosistemleri nasıl etkilediğine dair yeni bir kanıt niteliğinde.”
Araştırmacılar, iki penguen türü arasındaki yuvalanma alanı rekabeti ya da bölgedeki kril balıkçılığı gibi diğer olası açıklamaları dışladı.
Bunun başlıca nedeni, adada üreme habitatının bol olması ve çevresini saran Deniz Koruma Alanı’nda (MPA) kril avcılığının yasaklanmış olması. Ancak uzmanlar, akıntılarla bu koruma alanına bağlanan bölgelerdeki kril avcılığının, daha geniş ölçekte gıda bulunabilirliğini nasıl etkilediğinin “belirsiz” olduğuna dikkat çekiyor.
İklim değişikliği gezegenin en ‘ücra’ köşelerine de ulaşıyor
Araştırma ekibi, chinstrap ve macaroni nüfuslarındaki bu büyük dalgalanmaların bölgedeki denizel besin ağlarında daha geniş ölçekli bozulmalara yol açmasından endişe ediyor.
Ama onları en çok kaygılandıran, değişen bir dünyada ekosistemlerimizin ne hale geldiği.
Güney Sandwich Adaları, dünya chinstrap nüfusunun yüzde 30’una ev sahipliği yapıyor. Buradaki kayıplar, Antarktika’nın diğer bölgelerinde görülen düşüşlerle birleştiğinde, chinstrap penguenlerini IUCN Tehdit Altındaki Türler Kırmızı Listesi’nde “Tehlikede” kategorisine itebilir.
Bu yılın başlarında, imparator penguenler, deniz buzlarının kaybının Antarktika’daki nüfuslarında büyük çöküşlere yol açması nedeniyle resmen tehlike altındaki tür ilan edilmişti.
Penguenleri uzaktan algılama teknikleriyle izleyen BAS (kaynak İngilizce) araştırmacısı Dr Peter Fretwell, çalışmanın “ısınan iklimin gezegenin en uzak noktalarını bile etkilemesinin” bir başka örneği olduğunu söylüyor.
“Güney Sandwich Adaları, insan yerleşimlerinden çok uzakta, dünyanın chinstrap penguenlerinin neredeyse üçte birine ev sahipliği yapıyor; ama onlar bile iklim değişikliğinin etkilerinden kaçamıyor.”