Macaristan, Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne üyelik müzakerelerinde iki faslın açılmasının önündeki vetosunu kaldırdı. Sürecin bir sonraki aşaması ise Ukrayna Parlamentosu’nun azınlık haklarına ilişkin yasayı kabul etmesine bağlı.
Macaristan, Ukrayna’nın gelecek hafta azınlık haklarına ilişkin bir yasayı kabul etmesi halinde vetosunu kaldırmaya hazır olduğunun sinyalini vererek, Avrupa Birliği’nin Ukrayna ile iki müzakere faslını daha açmasının önünü açtı.
REKLAM
REKLAM
Bu adım, gelecek hafta yapılacak AB Konseyi zirvesi öncesinde müzakerelerin ilerlemesinin önündeki önemli bir engeli ortadan kaldırıyor. Aynı zamanda, iki aday ülkenin AB üyelik süreçlerinin birbirine yakından bağlı olması nedeniyle Moldova ile müzakerelerin de ilerlemesinin önünü açabilir.
Budapeşte, Ukrayna’nın Zakarpatya bölgesindeki etnik Macar azınlığın eğitim ve kültürel haklarını güçlendirecek yasal düzenlemeyi kabul etmesine kadar müzakerelerde ilerlemeyi engelliyordu.
Uzmanlar düzeyinde varılan anlaşmanın ardından Ukrayna Parlamentosu Verhovna Rada’nın söz konusu yasayı pazartesi günü kabul etmesi bekleniyor. Bu durumda Macaristan’ın, ertesi gün Lüksemburg’da yapılacak Genel İşler Konseyi toplantısında 2 ve 3 numaralı müzakere fasıllarının açılmasını onaylamasının önü açılacak.
Aynı toplantıda AB üyesi ülkelerin, daha önce yolsuzluk endişeleri nedeniyle bloke edilen 4,2 milyar euroluk uyum fonunun Macaristan’a ödenmesini de onaylaması bekleniyor.
Macaristan çarşamba günü, AB Konseyi’nin Ukrayna’dan müzakere pozisyonlarını sunmasını isteyen resmi yazıların hazırlanmasına yönelik teknik çalışmalara izin verdi. Bu, fasılların açılmasına giden süreçte atılan resmi adımlardan biri.
Budapeşte daha önce bu hazırlık çalışmalarını dahi engellemişti. Bu nedenle Çarşamba günkü karar, Ukrayna’nın azınlık hakları yasasını kabul etmesinin ardından Macaristan’ın vetosunu kaldırmaya hazır olduğuna dair güçlü bir işaret olarak değerlendiriliyor.
Fasılların gelecek salı günü yapılacak hükümetlerarası konferansta resmen açılması mümkün.
Ancak süreç halen sekteye uğrayabilir. Ukrayna Parlamentosu, Verhovna Rada’da istikrarlı çoğunluk sağlanmasında yaşanan güçlükler nedeniyle azınlık hakları yasasını henüz kabul etmiş değil.
Anlaşmazlığın çözülmesi, Macaristan Başbakanı Péter Magyar ile Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy arasında yapılması planlanan ilk ikili görüşmenin de önünü açabilir. İki lider daha önce görüşme planı yapmış, ancak Magyar, toplantıyı azınlık hakları konusunda ilerleme sağlanması şartına bağlamıştı.
Söz konusu iki müzakere faslı iç pazar ve rekabetçilik başlıklarını kapsıyor. Kiev, bu yılın başında hukukun üstünlüğü ve yargı gibi konuları içeren “temel başlıklar” ile dış ilişkiler alanındaki fasılları açmıştı.
Gelecek hafta iki faslın daha açılması halinde Ukrayna'nın üyelik müzakerelerinin tam anlamıyla ilerleyebilmesi için iki fasıl daha kalacak. Bunlar yeşil gündem ve AB kaynakları başlıklarını kapsıyor.
Brüksel, geriye kalan tüm fasılların yıl sonuna kadar açılmasını hedefliyor.
Gerilimli ilişkiler
Macaristan ile Ukrayna arasındaki ilişkiler, selefi Viktor Orbán döneminde keskin biçimde bozulmuştu; Orbán hükümeti Kiev ile defalarca karşı karşıya gelmiş ve ülkenin AB üyeliğine giden yolda ilerlemesini engellemişti.
Orbán, Kiev'i Avrupa'nın güvenliğine tehdit olarak resmettiği sert bir Ukrayna karşıtı seçim kampanyası yürüttü.
Nisan ayında sandıktan ezici bir zaferle çıkan ve mayısta göreve başlayan Magyar ise Ukrayna'ya karşı daha pragmatik bir yaklaşım sözü verdi. Haziran ayında, Kiev'in azınlık haklarına ilişkin 11 maddelik bir eylem planını kabul etmesinin ardından iki müzakere faslının açılmasına onay verdi.
Yine de Transkarpatya'daki etnik Macarların hakları gerilim kaynağı olmaya devam ediyor.
Orbán döneminde Ukrayna'ya yıllarca düşmanca yaklaşılmasının ardından, muhafazakâr seçmen Kiev ile daha yakın ilişkilere hâlâ mesafeli. Ancak yurt dışındaki etnik Macarların haklarını savunmak da muhafazakârlar arasında popüler. Bu da Magyar'a bir uzlaşma zemini açabilir.
Eylül ayında ilişkiler, bölgenin kalkınmasını hedefleyen Zelenskiy'nin Karpatlar zirvesine Macaristan'ın katılımı konusunda Magyar'ın Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha ile X platformunda kamuoyu önünde tartışması üzerine yeni bir dip gördü.
Magyar, kendi onayı alınmadan Macaristan'ın zirvenin katılımcıları arasında gösterilmesini eleştirirken, Sybiha onu Orbán'ın izinden gitmekle suçladı. Macaristan Dışişleri Bakanı Anita Orbán, daha sonra New York'taki BM Genel Kurulu marjında Sybiha ile görüşerek krizi ele aldı.
Geçen hafta iki dışişleri bakanı, bir Ukrayna internet sitesinin iki Macar'ı, futbolcu Milos Kerkez ve muhalefet milletvekili Balázs Hidvéghi'yi, kara listeye alması üzerine yoğun görüşmeler yürüttü.
Gerilim, Budapeşte'de Macaristan ve Ukrayna millî takımları arasında oynanan maçın ardından patlak verdi; karşılaşmada bazı Macar holiganlar Ukrayna millî marşını yuhalamış, sahada da çok sayıda oyuncu birbirine girmişti.
Dışişleri Bakanı Anita Orbán, "Macaristan vatandaşlarına yönelik damgalamayı, her türlü kara liste uygulamasını ve olası tehditleri" kınadığını belirterek, durumu çözmek için Budapeşte'nin Ukraynalı yetkililerle temas halinde olduğunu söyledi.