Trump'ın İran'a karşı 'büyük askeri operasyon' düşündüğü iddiaları üzerine perşembe günü Brent petrol 105 doların üstüne çıktı.
ABD'nin İran'a yönelik yeni bir askeri operasyon başlatabileceğine ilişkin endişeler, küresel petrol fiyatlarının yaklaşık yüzde 5 yükselmesine yol açtı. Petrol fiyatlarındaki artış, halihazırda yükselen borçlanma maliyetlerinin baskısı altında bulunan hisse senedi piyasalarını da olumsuz etkiledi.
REKLAM
REKLAM
Uluslararası petrol piyasalarının referans göstergesi Brent petrolün varil fiyatı, Avrupa'da öğleden sonraki ilk işlemlerde 105,2 doların üzerine çıktı. ABD'nin referans petrol türü Batı Teksas petrolü (WTI) ise yüzde 5,1 artışla yaklaşık 92,75 dolara yükseldi.
ABD medyasında çarşamba günü yayımlanan ve Amerikalı yetkililere dayandırılan haberlerde, Pentagon'un ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığına (CENTCOM) İran'a karşı "büyük çaplı muharebe operasyonlarının" yeniden başlatılması ihtimaline yönelik hazırlıkları tamamlama talimatı verdiği söyleniyordu.
Habere göre, İran'ın enerji tesislerini, altyapısını ve nükleer tesislerini hedef alabilecek saldırılar için henüz bir tarih belirlenmedi.
İsrailli bir yetkili, Axios'a yaptığı açıklamada, ABD'de gelecek ay düzenlenecek ara seçimlerden önce saldırı gerçekleşme ihtimalinin "yüksek olmadığını ancak bunu tamamen dışlamadıklarını" söyledi.
Haberlere göre, saldırıları destekleyenler bile yeni bir askeri operasyonun İran'ı müzakere masasına getirmesini veya Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişi yeniden sağlamasını beklemiyor. Ancak bu kişilerin, saldırıların ABD Başkanı Donald Trump'ın ara seçimler öncesinde güçlü bir lider görüntüsü vermesine yardımcı olacağını umduğu belirtiliyor.
ABD ile İran, şubat ayında başlayan savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya henüz varamadı.
Bu arada petrol arzına ilişkin endişeler de giderek artıyor. Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı'ndaki petrol tankerlerine yönelik saldırılarını yoğunlaştırırken, Husiler stratejik öneme sahip bazı bölgelerin kontrolünü kaybettikleri yönündeki iddiaları reddetti. Üst düzey petrol sektörü yetkilileri ise küresel petrol rezervlerinin endişe verici derecede azaldığı uyarısında bulundu.
ABD'de de üretim kesintileri yaşanıyor. Meksika Körfezi'ndeki petrol üreticileri, Isaias Kasırgası öncesinde günlük 500 bin varilden fazla üretimi durdurdu.
Petrol fiyatları, Orta Doğu'dan yapılan ihracatın savaş öncesindeki seviyelere dönmeye başladığına ilişkin işaretler ve G7 ülkelerinin stratejik petrol rezervlerini kullanma konusunda anlaşmasının ardından haftanın başında gerilemişti.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), çarşamba günü yaptığı açıklamada, üye ülkelerin mart ayında taahhüt edilen petrol rezervlerinin piyasaya sürülmesi sürecinin hızlandırılmasını desteklediğini bildirdi. Ajans, mümkün olan durumlarda dizel yakıta öncelik verilmesini istedi.
Enflasyon endişeleri yeniden gündemde: Borsalar geriliyor
Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon endişelerini yeniden artırmasıyla Avrupa borsaları perşembe gününe düşüşle başladı.
Açılışta Almanya'nın DAX endeksi yüzde 0,76, Londra'nın FTSE 100 endeksi yüzde 0,75 geriledi. Fransa'nın CAC 40 endeksi yüzde 0,64, Euro Stoxx 50 endeksi ise yüzde 1,06 değer kaybetti.
Yükselen petrol fiyatları, son yılların en yüksek seviyelerine ulaşan devlet tahvili getirileri üzerindeki yukarı yönlü baskıyı da artırdı.
Sabah saatlerinde Fransa'nın 10 yıllık devlet tahvili getirisi yüzde 4,89, Almanya'nınki ise yüzde 3,48 seviyesindeydi. ABD'nin 10 yıllık Hazine tahvili getirisi de yüzde 5,32 ile son birkaç on yılın en yüksek seviyelerine yakın seyretti.
Tahvil getirilerindeki yükseliş genellikle hisse senedi piyasalarını olumsuz etkiliyor. Bunun nedeni, artan borçlanma maliyetlerinin şirketlerin kârlarını azaltabilmesi ve tahvilleri yatırımcılar açısından daha cazip hale getirebilmesi.
Çarşamba günü yayımlanan ABD Merkez Bankasının (Fed) eylül ayı toplantı tutanakları, yetkililerin çoğunun yıl sonundan önce bir faiz artışının daha uygun olabileceğini düşündüğünü ortaya koydu.
Fed, ABD'de enflasyonun yüzde 2'lik hedefin üzerinde kalmaya devam etmesi nedeniyle eylül ayında faiz oranlarını 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4 aralığına yükseltmişti. Bu, Temmuz 2023'ten bu yana gerçekleştirilen ilk faiz artışı olmuştu.
Bu esnadaAsya piyasalarında da düşüşler görüldü. Tokyo, Hong Kong, Sidney, Şanghay, Singapur, Seul, Wellington, Taipei ve Manila borsaları değer kaybetti.
Samsung'un hisseleri de şirketin güçlü kâr tahminine rağmen geriledi.
ABD'de ise Wall Street'in S&P 500 endeksi, tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşmasından bir gün sonra, çarşamba günü yüzde 0,2 geriledi. Dow Jones Sanayi Endeksi yüzde 0,7 değer kaybederken, teknoloji ağırlıklı Nasdaq Composite endeksi de rekor seviyesinden yüzde 0,2 düştü.
Yatırımcıların bilanço sezonuna hazırlanmasıyla teknoloji hisselerinde de geri çekilme yaşandı. Şirketlerin yüksek piyasa değerlemeleri ve yapay zekâya yönelik devasa harcamaları, kârlılıklarına ilişkin incelemeleri artırıyor.
Euro 17 ayın en düşük seviyesine yakın
Euro, Fransa'nın yüksek kamu borcuna ilişkin endişelerin etkisiyle pazartesi günü gerilediği 17 ayın en düşük seviyesine yakın seyretti.
Perşembe sabahı euro 1,12 dolardan, İngiliz sterlini 1,32 dolardan ve ABD doları 158,13 Japon yeninden işlem gördü.
Altının ons fiyatı ise hafif yükselerek 4 bin 143,90 dolara çıktı.
Yatırımcılar ayrıca Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yeniden faiz artışına gidip gitmeyeceğine ilişkin ipuçları elde etmek amacıyla bankanın son para politikası toplantısının tutanaklarını bekliyor.