İtalya Temsilciler Meclisi, olası Anayasa Mahkemesi itirazlarına rağmen seçim yasası reformunu 227'ye karşı 164 oyla kabul etti. Ülke resmen seçim sürecine girerken, erken seçim ihtimali de giderek daha fazla gündeme geliyor.
İtalya Temsilciler Meclisi, 2027'de yapılması beklenen genel seçimlerde uygulanmasının önünü açan yeni seçim yasasını perşembe günü kabul etti. Başbakan Giorgia Meloni hükümetinin desteklediği ve resmi adı “Stabilicum” olan, muhalefet tarafından ise “Melonellum” olarak adlandırılan yasa tasarısı, gizli oylamada 227'ye karşı 164 oyla kabul edildi.
REKLAM
REKLAM
Oylama, fiilen seçim kampanyasının gayriresmi başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Mevcut yasama döneminin Eylül 2027'ye kadar devam etmesi öngörülürken, parlamentoda erken seçim ihtimali şimdiden konuşulmaya başlandı. Ancak aşağıda da açıklandığı üzere, 14 Nisan'dan önce sandığa gidilmesi hâlâ düşük ihtimal olarak görülüyor.
Şimdi siyasi mücadelenin odağı ittifaklara kayıyor. Meloni, Avrupa Parlamentosu milletvekili Roberto Vannacci'nin partisi National Future ile ittifak yapmayı şu ana kadar dışladı. Muhalefet ise henüz ortak bir lider üzerinde uzlaşabilmiş değil.
Merkez solda, özellikle Ukrayna savaşı konusunda önemli görüş ayrılıkları devam ediyor. Demokrat Parti Genel Sekreteri Elly Schlein ile Beş Yıldız Hareketi lideri Giuseppe Conte, savaş konusunda farklı tutumlarını sürdürüyor.
Meloni ise oylamanın ardından birlik mesajı vermekte gecikmedi.
Meloni sosyal medyada yaptığı paylaşımda, “Merkez sağın bölünmesini umut edenlere bugün sözlerle değil, gerçeklerle yanıt veriyoruz: Birlikteyiz, güçlüyüz ve vatandaşlara verdiğimiz taahhütleri yerine getirme konusunda kararlıyız,” ifadelerini kullandı.
Oturum sırasında muhalefet milletvekilleri, “Hileli yasa”, “Düzene hayır” ve “Meloni ile motorin 3 euro” yazılı dövizler taşıyarak protesto gösterisinde bulundu.
Demokrat Parti Genel Sekreteri Elly Schlein, oy gerekçesini açıklarken, “Önce koltuklar. Sloganınız bu. Seçmenler için değil, hâlihazırda seçilmiş olanları korumak amacıyla tasarlanan bu seçim yasasına kesinlikle karşı oy kullanacağız. İlerici ittifakımızla hangi seçim yasası uygulanırsa uygulansın kazanabilecek ve İtalyanların hayatını değiştirebileceğiz” dedi.
Beş Yıldız Hareketi lideri Conte de son derece sert ifadeler kullandı ve yasanın mevcut iktidar koalisyonunun seçimi kazanmasını güvence altına almak amacıyla hazırlandığını savundu.
Conte sözlerini şöyle tamamladı: “Parlamento üzerindeki gelecekteki kontrolünüzü güvence altına almak için geriye yalnızca bir ayrıntı kalıyor: çoğunluk priminin açık renk gözlü bir başbakana verileceğinin de yasaya yazılması.”
Yeni seçim yasası nasıl kabul edildi?
İktidar çoğunluğu, gizli oylamada desteğini korudu. Bu, Senato'da yapılan değişikliklerin ardından yasanın parlamentodaki üçüncü görüşmesiydi. Senato'da yapılan değişikliklerle tercihli oy sistemi getirildi, parti listelerinin ilk sıralarındaki adaylar için belirli düzenlemeler yapıldı ve parlamentoda temsil edilmeyen partilerin seçimlere katılabilmek için toplaması gereken imza sayısı artırıldı.
Temsilciler Meclisi çarşamba günü, hükümetin yasanın ilk üç maddesi için sunduğu üçüncü güvenoyu önergesini kabul etmişti. Perşembe günü ise son ve en kritik oylama yapıldı.
Son oylamanın hükümet aleyhine sonuçlanması halinde yasa metni reddedilmiş olacaktı. Ancak bu durumda hükümetin veya Bakanlar Kurulu'nun hukuken istifa etmesi gerekmeyecekti.
En önemli değişiklikler, güvenoyu yoluyla kabul edilen ilk iki maddede yer alıyor. Bu maddeler, blokeli liste liderleriyle birlikte tercihli oy sistemini getiriyor ve yeni sistem kapsamında hem Temsilciler Meclisi hem de Senato seçimlerinin nasıl yapılacağını düzenliyor.
Parlamentoda temsil edilmeyen partiler için seçimlere katılabilmek amacıyla toplanması gereken imza sayısı da bin 500'den 6 bin'e çıkarıldı. Cinsiyet temsiline ilişkin kurallar da değiştirildi. Üçüncü madde, Bolzano vilayetindeki tek üyeli seçim bölgelerini düzenlerken, 8. madde en çok beklenen değişikliklerden birini getiriyor: kayıtlı ikamet adresinden uzakta yaşayanlara oy kullanma hakkı.
Güvenoyu, hükümetlerin yasaları hızlandırmasına ve muhalefetin tartışmayı uzatmasını ve süreci tıkamasını sınırlamasına olanak tanıyan bir mekanizma. Bu prosedür kapsamında milletvekilleri, hükümetin sunduğu metin üzerinde değişiklik önerme imkânı olmadan doğrudan oylama yapıyor.
Hükümet, siyasi geleceğini oylamanın sonucuna bağlamış durumda. Temsilciler Meclisi'nin tasarıyı reddetmesi halinde hükümet otomatik olarak düşüyor.
Birinci dönem milletvekillerinin emekli maaşı meselesi
Hükümet krizinin yaşanabileceği ihtimali karşısında, milletvekillerinin büyük bölümünün reformu desteklemesi bekleniyordu.
İtalyan siyaset bilimcilerin şu sıralar tam olarak belirlemeye çalıştığı önemli bir tarih var: Mevcut yasama döneminin toplam beş yıllık süresinin 4 yıl, 6 ay ve 1 güne ulaşacağı tarih.
Bu tarihte ilk dönem milletvekilleri, yaklaşık bin 500 avro tutarındaki parlamento emekli maaşına hak kazanıyor. Söz konusu maaş yalnızca 65 yaşından itibaren ödeniyor.
Mevcut hükümet açısından bu eşik 14 Nisan 2027'ye denk geliyor. İtalya'nın siyasi geçmişi de bu tarihten önce erken seçime gidilmesinin oldukça düşük bir ihtimal olduğunu gösteriyor.
Bununla birlikte, Anayasa Mahkemesi'nin reformu iptal edebileceği yönünde endişeler bulunuyor. Böyle bir karar, hükümetin planlarını karmaşıklaştırırken seçim kampanyası sırasında sağ blokun sert eleştirilere maruz kalmasına da yol açabilir.
Muhalefet, yasanın anayasaya aykırı olabileceğini öne sürdüğü üç noktaya dikkat çekiyor: Senato'daki çoğunluk primi, yerleşik bir seçim logosu bulunmayan partilerin seçimlere katılabilmek için 300 bin imza toplamasının zorunlu tutulması ve baş adayların en az yüzde 40'ının kadın olması yönünde herhangi bir şart getirilmemesi.
Eleştirmenlere göre yasa, İtalya'nın siyasi bir çıkmaza sürüklenmesi riskini beraberinde getiriyor.