El Niño’nun Avrupa hava koşulları üzerindeki etkileri genelde dolaylı ve tropiklere kıyasla daha hafif oluyor. Ancak uzmanlar, bunun kutup girdabını zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.
Uzmanlar, bu yılki El Niño olayının “hafızalarda yer eden en güçlü” olay olabileceği uyarısında bulunuyor; bu da 2027'nin kayıtlara geçen en sıcak yıl olma ihtimalini artırıyor.
REKLAM
REKLAM
Ekvatoral Pasifik Okyanusu'nda deniz yüzeyi sıcaklıkları, geçmişte kaydedilen herhangi bir El Niño olayı sırasında görülen en yüksek değerleri şimdiden aştı; üstelik bu hava olgusunun sonbaharın sonu ile kış başında zirveye ulaşması bekleniyor.
Uzmanlar, 2026 Haziranı ile 2027 Şubatı arasında El Niño ile bağlantılı aşırı sıcakların 451.000 ek ölüme yol açabileceğini tahmin ediyor. Ek ısınma, orman yangınları ve seller gibi daha aşırı hava olaylarının da önünü açıyor.
Güney Amerika, ABD'nin güneyi, Doğu Afrika ve Orta Asya, önceki El Niño dönemlerinde artan sel riskleriyle karşı karşıya kalırken; Avustralya'nın geniş bir kesiminde, Güney Amerika'nın kuzeyinde ve Endonezya gibi bazı Asya ülkelerinde kuraklık ve orman yangını riski yükseliyor.
Buna karşılık Avrupa'da El Niño'nun hava koşulları üzerindeki etkileri çok daha dolaylı ve genellikle daha hafif oluyor. Bu doğal olgu, yılın ilerleyen dönemlerinde, sonbahar ve kış başında daha ılıman, yağışlı ve rüzgarlı bir hava gibi, istikrarsız koşulların görülme olasılığını artırabilir.
Peki, buna rağmen bu kış Avrupa'nın derin bir ayaza sürükleneceği korkusu neden büyüyor?
Ani Stratosferik Isınma olayı nedir?
Her yıl kış mevsiminde, stratosferde –yeryüzünden yaklaşık 10 ila 50 km yükseğe kadar uzanan katmanda– kutup çevresinde güçlü batı rüzgarları esiyor.
Bu yapıya stratosferik kutup girdabı (SPV) deniyor ve bu girdap, Arktik üzerindeki soğuk havayı çevreleyerek dolaşıyor.
Ancak El Niño'nun zirveye ulaşmasının ardından SPV zayıflayabiliyor. Bu durum, Ani Stratosferik Isınma (SSW) denilen olayların yaşanma olasılığını artırarak, soğuk hava koşullarına zemin hazırlayabiliyor.
SSW sırasında stratosferdeki sıcaklıklar hızla yükseliyor; yalnızca birkaç gün içinde yaklaşık 50°C'lik artışlar görülebiliyor. Stratosferin üst katmanlarındaki soğuk hava dağıldıkça, soğuyan hava kütleleri aşağıya, troposfere doğru inerken jet akımının şeklini değiştirerek bu akım üzerinde etkili olabiliyor.
“Bu sistem genellikle Kuzey Atlantik ve İskandinavya üzerinde oluşuyor” diye açıklıyor Birleşik Krallık Meteoroloji Kurumu (Met Office).
“Bu da başta Birleşik Krallık olmak üzere kuzey Avrupa'da uzun süreli, kuru ve soğuk hava koşullarının görülme olasılığının yüksek olduğu; buna karşılık güney Avrupa'da havanın daha ılıman, yağışlı ve rüzgarlı seyretme eğiliminde olduğu anlamına geliyor. Bu iki bölgenin sınırında soğuk doğu rüzgarları gelişiyor ve bazı durumlarda sıcaklıklardaki düşüş kar yağışına yol açıyor.”
El Niño Avrupa'da ‘dondurucu bir kış’ tetikleyecek mi?
Çok sayıda gazete, El Niño'nun zirve yapması ve kutup girdabını zayıflatması ihtimaline bağlı olarak Avrupa'yı vuracak bir “derin dondurucu soğuk” dalgası konusunda uyarıda bulundu.
Oysa Birleşik Krallık ve kıta Avrupası'ndaki kış havası, insan kaynaklı iklim değişikliği de dahil olmak üzere çok sayıda etkene bağlı. Örneğin Newcastle Üniversitesi'nin 2025 tarihli bir çalışması (kaynak İngilizce), fosil yakıt yakımının Birleşik Krallık ve Avrupa'daki kış yağışlarındaki değişimi öngörülenden neredeyse 25 yıl daha erken bir tarihte hızlandırdığını ortaya koydu.
Avrupa'nın hava koşullarını etkileyen pek çok faktör, bu kadar uzun süre öncesinden güvenilir şekilde tahmin edilemiyor. Meteorologlar, tek tek SSW olaylarını bile ancak yaklaşık bir hafta öncesinden güvenilir biçimde öngörebiliyor.
“El Niño ile Birleşik Krallık'ta kışın son bölümünün daha soğuk geçmesi arasında bilinen bir bağlantı olsa da bunun her zaman gerçekleşeceği garanti değil” diyor Met Office iklim sözcüsü Grahame Madge, Euronews Earth'e verdiği demeçte.
“Birleşik Krallık kış havasını etkileyen El Niño'nun da aralarında olduğu pek çok etken var ve kış tahminini belirleyen, tek bir unsurdan çok bu etkenlerin toplam dengesi oluyor.”