Küresel dizel piyasasındaki sıkışma, IEA'nın üyelerden dizeli önceleyerek stratejik petrol stoklarını daha hızlı kullanmalarını istemesine yol açtı ve ek dizel salımına gerek olup olmadığını değerlendirmelerini istedi.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) yönetim kurulu perşembe günü toplanmadan önce, kurumun icra direktörü Fatih Birol, küresel dizel piyasalarında arzın sıkışması nedeniyle üye hükümetlere daha fazla adım atma çağrısı yapan bir mektup gönderdi.
REKLAM
REKLAM
Birol, mart ayında IEA’nın 400 milyon varil petrolü piyasaya sürme kararı aldığı dönemde taahhüt ettikleri miktarın tamamını henüz serbest bırakmamış üyelerin, özellikle dizeli önceleyerek kalan stoklarını hızla piyasaya vermeleri gerektiğini söyledi. Bazı ülkeler, başlangıçta verdikleri taahhüdün de üzerine çıktı.
Tüm üyelerden ayrıca ilave dizel salımlarının gerekip gerekmediğini değerlendirmeleri ve gerekiyorsa ne kadar ürünü, hangi takvimde piyasaya sürebileceklerini bildirmeleri istendi.
Yönetim kurulu, 15 Ekim’deki toplantısında bu çabaları gözden geçirecek.
Birol, pazar günü yayımlanan açıklamasında, “Mart ayında yaptığımız gibi, enerji güvenliği ve ekonomik istikrarı desteklemek için IEA’nın birlikte hareket etme kapasitesini bir kez daha gösterebileceğimize inanıyorum” dedi.
G7 daha önce, yükselen enerji fiyatlarını frenlemek amacıyla 100 milyon varile kadar petrolü piyasaya sürme planlarını açıklamıştı. Ancak Euronews’ün gördüğü bir iç belge, bu hacimlerin, mart ayında verilen taahhütlerin üzerine ek bir 400 milyon varillik yeni bir adım yerine, o tarihten kalan yükümlülükleri yerine getirmeye yönelik olduğunu ortaya koydu.
“Toplam 400 milyon varilin 326 milyonu piyasaya verildi. Bazı üyeler taahhütlerinin üzerinde teslimat yaptığı için, G7 açıklamasındaki 100 milyon varil, herkes sözünü yerine getirirse mevcut eylem planı kapsamında karşılanabilir” ifadesine belgede yer veriliyor.
Küresel yakıt kıtlığının ortasında dizel fiyatları hızla yükseliyor. İran’daki savaş, Hürmüz Boğazı’ndan geçen ham petrol sevkiyatını aksatırken, rafinerilerdeki hasar da yakıt arzını kısıtlıyor.
Piyasa analiz şirketi Kpler’e göre, İran hariç Orta Doğu Körfezi’nden yapılan ham petrol ve kondensat ihracatı eylülde savaş öncesi seviyelere döndü. Ancak bu petrolün önemli bir bölümü artık alternatif rotalardan taşınıyor ya da açık denizde tankerler arasında aktarılarak ilerliyor.
IEA’nın açıklaması, ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya ile dizel tedarik anlaşması duyurmasından iki gün sonra geldi. Washington, Rus dizeline yönelik yaptırımları geçici olarak gevşeterek, 7 Nisan 2027 tarihine kadar bu yakıtın satışı ve teslimatına, ABD’ye ithalat dahil, izin verdi.
Moskova, Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki telefon görüşmesinin ardından, ABD’ye ve küresel piyasalara petrol ve petrol ürünleri tedarik etmeye hazır olduğunu açıkladı.
Putin, Rus açıklamasına göre, “Bunun tüm küresel ekonomi üzerinde olumlu bir etkisi olacağına inanıyorum” dedi.
Avrupa yaptırımları yürürlükte kalmaya devam ediyor, ancak Rusya’dan küresel piyasaya gelecek ek arz, dizel fiyatlarının düşmesine yardımcı olabilir. Etki, Rusya’nın ne kadar yakıt sağlayabileceğine bağlı olacak; rafinerilerdeki hasar üretimi sınırlıyor.
Uluslararası petrol gösterge fiyatı Brent, pazartesi sabahı varil başına 100 doların üzerinde seyrini sürdürdü. Avrupa dizel vadeli kontratları ise yaklaşık yüzde 3 gerileyerek ton başına 1.437 dolar civarına indi.