Özbekistan'ın başkenti Taşkent'teki bir mühendislik yarışmasında 1.925 başvuru arasından 90 finalist seçildi. Mucidlerine göre ödüllü projeler, prototiplerden klinik ve sanayi tesislerinde kullanılan cihazlara kadar uzanıyor.
İşaret dili hareketlerini konuşmaya çevirmek üzere sensörlerle donatılmış bir eldiven, yaklaşık 90 saniyede altı temel sağlık ölçümü yapan bir cihaz ve madencilikte enerji tüketimini azaltmayı hedefleyen bir yenilik, Özbekistanlı genç mühendislerin geliştirdiği buluşlar arasında yer alıyor.
REKLAM
REKLAM
Yarışmanın ön eleme aşamasıYarışmanın ön eleme aşaması
Projeler, Özbekistan Yüksek Öğretim, Bilim ve İnovasyon Bakanlığı tarafından düzenlenen ulusal yarışma Kelajak muhandislari (Geleceğin Mühendisleri) kapsamında sergilendi.
Yarışmaya 1.925 başvuru yapıldı; 90 finalist belirlendi ve kazananlar 29 Eylül’de Taşkent’te ödüllendirildi.
Zekâ temelli yazılıma dayalı otonom mobil robotZekâ temelli yazılıma dayalı otonom mobil robot
Ödüle layık görülen buluşlar geliştirme sürecinin farklı aşamalarında. Bazıları hâlâ prototip düzeyinde, bazıları ise yaratıcılarının anlatımına göre üniversite laboratuvarlarının dışında şimdiden kullanılmaya başlandı.
İletişim açığını kapatan akıllı eldiven
Ödül sahipleri arasında, En İyi Fikir öğrenci kategorisinde ikinci olan mühendislik öğrencisi Abduqodir Latifjonov da vardı; ImoVox adını taşıyan projesiyle dereceye girdi.
İşaret dili kullanan bazı kişilerin, onları anlamayanlarla iletişim kurarken yaşadıkları zorluklara tanık olduktan sonra sensörlü eldiveni geliştirdi.
'Bu teknoloji çağında, neden onların işaretlerini anlayıp herkesin anlayabileceği konuşmaya çevirecek bir çözüm geliştirmeyelim diye düşünmeye başladım' diye anlattı Euronews’e.
Özbek işaret diline uyarlanan prototip, parmak ve el hareketlerini üç boyutlu olarak izlemek için sensörler kullanıyor.
Tek tek hareketler kaydedilip anlamlarla eşleştiriliyor; böylece cihaz bu hareketleri tanıyıp konuşmaya dönüştürebiliyor. Yapay zekâ ise bu tekil işaretleri daha doğal cümlelere dönüştürmeye yardımcı oluyor.
90 saniyede altı sağlık ölçümü
Ödül alan bir diğer buluş ise laboratuvar sınırlarını çoktan aşmış durumda. Taşkent’teki Turin Politeknik Üniversitesi yüksek lisans öğrencisi Asadbek Urunov, ekibinin 'robot doktor' olarak tanımladığı Body Tester adlı cihazla, En İyi Proje öğrenci kategorisinde üçüncülük kazandı.
Cihaz yaklaşık 90 saniyede boy, kilo, nabız, kan oksijen seviyesi, vücut ısısı ve tansiyonu ölçüyor, sonuçları dijital olarak kaydediyor ve ön değerlendirme niteliğinde öneriler sunuyor.
Urunov’a göre, aynı ölçümler klasik tıbbi ekipmanlarla ayrı ayrı yapıldığında 20 ila 25 dakika sürebiliyor.
Body Tester, Özbek robot doktoruBody Tester, Özbek robot doktoru
'Bu yalnızca ön değerlendirme. Nihai tıbbi sonuç çıkarmak için kullanılmamalı' dedi Euronews’e.
Urunov, cihazın kamu kurumları ve klinikler de dahil olmak üzere yaklaşık 30 kurumda halihazırda kullanıldığını söylüyor.
Cevher işlemede enerji tüketimini azaltmak
Bekzod Gafforov, cevherin sonraki işlemler öncesinde öğütülmesinde kullanılan endüstriyel bilyalı değirmenler için yeniden tasarladığı astarla, En İyi Buluş öğrenci kategorisinde birincilik elde etti.
Bu döner makinelerin içinde ağır metal bilyeler cevheri eziyor ve öğütüyor. Astar, makineyi aşınmaya karşı korumanın yanı sıra bilyelerin hareketini etkileyerek öğütme verimini de belirliyor.
İşletme ve Girişimcilik Yüksekokulu’nda yüksek lisans yapan Gafforov, Navoi Devlet Madencilik ve Teknolojiler Üniversitesi’nden uzmanlarla birlikte, aşınmaya dayanıklı çelik ile dökme demiri birleştirerek yeni astarı geliştirdi.
Buluşunun, Navoi Madencilik ve Metalurji Kombinası’nın işlettiği tesislerde şimdiden kullanıldığını belirtiyor.
'Elde edilen sonuçlara göre, servis ömrü bir buçuk ila iki kat uzadı, öğütme verimliliği yüzde 30-35 arttı, enerji tüketimi ise yüzde 5-10 azaldı' diye konuştu Euronews’e.
Üretime doğru ilerleyen robotik platform
Taşkent’teki Turin Politeknik Üniversitesi’nden Dilmurod Rustamov, elektrikle ya da benzinle çalışabilen hibrit insansız kara aracı BARLOS ile, En İyi Proje öğrenci kategorisinde ikincilik kazandı. Modüler tasarımı, farklı görevler için farklı ekipmanların takılmasına imkân tanıyor.
Barlos kara robotik kompleksiBarlos kara robotik kompleksi
Rustamov, platformun Özbekistan Devlet Güvenlik Hizmeti başkanına gösterildiğini ve başkanın kamuoyuna yaptığı açıklamalarda sistemi askeri teknoloji olarak tanımladığını söylüyor.
Geliştiricinin aktardığına göre, ekip dört farklı konfigürasyonda sekiz araçlık sipariş aldıktan sonra dokuz araç üretti. Ekibe, 2027 yılında 100 araç üretme görevi de verilmiş durumda.
Diğer dronları avlamak için tasarlanan insansız hava aracı
Öğrenci En İyi Proje kategorisinde birincilik, Taşkent Bilgi Teknolojileri Üniversitesi ikinci sınıf öğrencisi Biloliddin İsmailov’un yerli üretim drone önleyicisi Shunqor-8’e verildi.
'Burada daha önce yapılmamış, yeni bir şey ortaya koyuyoruz' dedi İsmailov.
Shunqor 8, uygun maliyetli insansız hava aracı savunma sistemiShunqor 8, uygun maliyetli insansız hava aracı savunma sistemi
İnsansız hava araçlarını etkisiz hale getirmek üzere tasarlanan sistemin, Özbekistan Yüksek Öğretim, Bilim ve İnovasyon Bakanlığı’nın paylaştığı bilgilere göre, saatte 450 kilometreye varan hıza ulaşabildiği ve 8-10 kilometre mesafedeki hedefleri yakalayabildiği belirtiliyor.
İsmailov, teknolojinin sahada sekiz kez test edildiğini, yeni denemelerin de planlandığını söylüyor.
El hareketleriyle bilgisayar kontrolü
Öğrenci En İyi Buluş kategorisinde üçüncülüğü alan Davron Polojanov, Hand Control Mouse K10G adlı cihazı geliştirdi.
Cihaz, geleneksel fareye ihtiyaç duymadan, üç boyutlu el hareketleriyle bilgisayarları ve diğer elektronikleri kontrol etmeye imkân veriyor.
'Sıradan bir fare düz bir yüzeyde çalışırken, bizim Hand Control Mouse havada, X, Y ve Z eksenleri boyunca çalışıyor' diye açıklayan Polojanov, 'Bilgisayarları, ekipmanları ve diğer cihazları havadaki hareketlerle kontrol etmemizi sağlıyor' ifadelerini kullandı.
Olası kullanım alanlarından biri eğitim. Öğretmenler, sınıfta dolaşırken sunumları ilerletebilir; böylece bilgisayarlarının başına tekrar tekrar dönmek zorunda kalmaz.