AB liderlerinin iki günlük zirveye başlamak üzere olduğu Brüksel’den günaydın. Bugünkü gündemlerinde hızla yükselen enerji fiyatları, Çin’le ticari ilişkiler ve AB’nin gelecek uzun vadeli bütçesi üzerindeki kritik mücadele var. Ayrıntılara bakalım.
Önce son dakika gelişmesi: AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Europe Today’e yaptığı açıklamada ABD ile Rusya arasındaki dizel anlaşmasını “Putin’e hediye” olarak nitelendirdi ve Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerini vurma hakkını savundu.
REKLAM
REKLAM
Kallas, “Temel mesele, Rusya’nın bu savaşı durdurması gerektiği. Büyük resme baktığımızda, savaşın finansmanının büyük bölümü petrolden geliyor,” dedi.
AB editörümüz Maria Tadeo, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’e Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları sürdüreceğini söylemekte haklı olup olmadığını sordu. Kallas, “Evet. Uluslararası hukuka baktığımızda bunun Ukrayna’nın kendini savunması kapsamında olduğu açık,” yanıtını verdi. Röportajı izleyin.
Zirve öncesi kısa rehber: Meslektaşım Jorge Liboreiro’nun aktardığına göre AB liderleri, bir saatten biraz uzun süre sonra başlayacak iki günlük zirvenin ilk oturumunda enerji fiyatlarını ele alacak. Orta Doğu’daki çatışmaların etkisiyle hızla yükselen petrol, G7 ülkelerinin eşgüdümlü rezerv salımına rağmen varil başına 100 doların üzerinde. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ise çarşamba günü yaptığı uyarıda, Avrupa’da toptan dizel fiyatlarının önümüzdeki haftalarda yeniden artabileceğini bildirdi.
İtalya ve Yunanistan liderleri, hükümetlerin fiyatları düşürmek için “geçici ve hedefli önlemler” alabilmesine izin vermek üzere Brüksel’den AB mali kurallarını esnetmesini istedi. Ancak mali disiplinden yana ülkeler, kuralların gevşetilmesinin Avrupa’nın hâlihazırda yüksek olan bütçe açıklarını artırabileceği ve piyasalardaki oynaklığı körükleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Ardından Çin: Liderlerin, AB’nin ticaret sorumlusu Maroš Šefčovič’in geçen hafta Çin’den AB’ye hibrit araç ithalatını sınırlamak ve nadir toprak elementlerine erişimi kolaylaştırmak için ön anlaşmaya varmasının ardından Çin’le büyüyen ticaret açığını ele alması bekleniyor.
Ancak daha fazlasının yapılması gerektiği düşünülüyor. Fransa ve Almanya bu konuda nadir görülen bir ortak noktada buluşarak, ticaret açığının sürdürülemez seviyede kalması hâlinde Çin’in AB pazarına erişimini kesebilecek bir “kapatma düğmesi” önerdi.
Liderlerin, son günlerde kaydedilen ilerlemeyi tehlikeye atmadan, dengesiz ticari ilişkiyi daha fazla nasıl dengeleyebileceklerini dikkatle değerlendirmesi gerekecek.
Para konuşacak: Zirvenin en tartışmalı bölümü, AB’nin gelecek yedi yıllık bütçesinin bugün öğleden sonra gündeme alınmasıyla yaşanacak. Bir tarafta tasarruf yanlıları, diğer tarafta daha büyük bir bütçeyi savunanlar olmak üzere iki kamp arasındaki anlaşmazlık, müzakerelerin oldukça zorlu geçeceğine işaret ediyor.
Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, kapsamlı yasama çalışmalarının Ocak 2028’den önce tamamlanabilmesi için yıl sonuna kadar anlaşmaya varılmasını istiyor. Ancak İrlanda’nın arabuluculuğunda hazırlanan uzlaşma önerisi iki tarafı da memnun etmedi.
Görüş ayrılıkları ve uzlaşma isteksizliği, Costa’nın aralık ayında oybirliğiyle anlaşmaya varma hedefini zora sokuyor. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez’in erken seçim kararı alması da belirsizliği artırıyor.
Üst düzey bir diplomat, “Duvarlarda kan göreceğimizi sanmıyorum. Ancak bu tür müzakerelerde liderlerin çelişkilerin nerede olduğunu görmesi önemli,” dedi. “Acele etmiyoruz. İyi bir anlaşmaya ihtiyacımız var. Zaman baskısı hissetmiyoruz.”
Jorge, mutlaka okunması gereken ön haberinde daha fazla ayrıntıya yer veriyor. Brüksel’deki tüm gelişmeleri ve kulis bilgilerini canlı blogumuzdan takip edebilirsiniz.
Zelenskiy “ihanete uğradığını” söyledi: Meslektaşım Sasha Vakulina’nın aktardığına göre yarınki zirveye katılacak Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, çarşamba günü ülkesinin ABD’deki önemli bir müttefikini kaybettiğini söyledi. Kiev ile Washington arasındaki ilişkiler yeni bir gerilim noktasına ulaşırken Donald Trump tarafından “ihanete uğramış” hissettiğini de dile getirdi.
İngiliz yayıncı Piers Morgan’ın Ukrayna’nın ABD desteğini kaybedip kaybetmediği sorusuna Zelenskiy, “Evet, ama bizim yüzümüzden değil. Zayıf olamayız,” yanıtını verdi.
“Başkan Trump bizim tarafımızı değil de başka bir tarafı seçtiğinde bu acı veriyor,” diyen Zelenskiy, kendisini ihanete uğramış hissedip hissetmediği sorusuna “Gerçekten, evet,” yanıtını verdi. Ancak durumun kişisel hislerinden daha karmaşık olduğunu vurguladı.
ABD dondurulmuş varlıkların peşinde: Financial Times’ın haberine göre ABD’li müzakereciler, tıkanan barış görüşmelerinin önünü açmak amacıyla Avrupa ülkelerine, Rusya’nın dondurulmuş devlet varlıklarının bir bölümünü serbest bırakarak Washington’ın kontrolündeki bir finansal yapıya aktarmayı önerdi.
Planın geçen hafta Miami’deki görüşmeler sırasında gündeme getirildiği ve Avrupalı delegeler tarafından kesin bir dille reddedildiği bildirildi. Dondurulmuş varlıkların kontrolü Avrupa’ya önemli bir müzakere gücü sağlıyor. Bu varlıkların doğrudan Ukrayna’ya kredi olarak aktarılması ihtimali, yarın Brüksel’de yapılacak görüşmelerde gündeme gelecek. Financial Times’ın haberi burada.
Starlink kesintileri: Zelenskiy, dün gece Ukrayna’nın Starlink bağlantısında yaşanan kesintiyi “büyük bir hata” olarak nitelendirdi ve hizmet yeniden sağlanmazsa “insanların öleceği” uyarısında bulundu. Ukrayna askeri birliklerine göre çarşamba günü istikrarsız Starlink bağlantıları ve hız kısıtlamaları askeri operasyonları aksattı.
Devlet Başkanı danışmanı Serhii Beskrestnov, Starlink altyapısını kullanan askeri amaçlı Starshield hizmetinde saatte yaklaşık 160 kilometrelik hız sınırı uygulandığını doğruladı. Kesintiler, Rusya’nın hava saldırılarına karşı kullanılan önleyici araçlar dâhil olmak üzere İHA operasyonlarını da etkiledi.
Günün sonunda hizmetin yeniden istikrara kavuştuğu bildirildi, ancak hız sınırı yürürlükte kaldı. Kısıtlamaları kimin uyguladığı ve sonrasında hizmetin iyileştirilmesine kimin onay verdiği soruları yanıtsız kaldı.
Eski Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, bağlantı kalitesinin artmasının ardından Elon Musk’a açıkça teşekkür etti. Ancak SpaceX Üst Yöneticisi Musk, nihai yetkinin Başkan Donald Trump’ta olduğunu belirtti. Starshield sistemlerinin ABD hükümetinin kontrolünde olduğunu söyleyen Musk, kısıtlamalarla ilgili kararların ABD ordusuna ve nihayetinde başkanın kendisine ait olduğunu ifade etti. Ayrıntılar.
Fransa’nın aşırı sağcı lideri Le Pen Avrupa Komisyonu’na yüklendi: Fransa Ukrayna’yı finanse etmeyi sürdüremez
Fransa’da gelecek cumhurbaşkanlığı seçiminde aday olması beklenen aşırı sağcı Marine Le Pen, çarşamba günü Brüksel ziyaretinde Avrupa Komisyonu’nu sert sözlerle eleştirdi. Le Pen, AB’nin yetkilerinin azaltılmasını ve Fransa’nın Birlik bütçesine net katkısının yılda 5 milyar euroyla sınırlandırılmasını istedi.
Aşırı sağcı Patriots for Europe grubunun toplantısının ardından düzenlenen basın toplantısında gazetecilere konuşan Le Pen, “Fransa yanlısı olmak Avrupa karşıtı olmak anlamına gelmez,” dedi.
Avrupa Komisyonu’nu kastederek, “Komisyon, öküzden büyük görünmek için kendini şişiren kurbağa gibi,” ifadelerini kullandı.
Ulusal Birlik (RN) partisi gelecek nisanda yapılması beklenen cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde anketlerde güçlü bir performans sergileyen Le Pen, Fransa ekonomisinin “tehlikeli” durumunu gerekçe göstererek ülkesinin Ukrayna’yı finanse etmeyi sürdüremeyeceğini de söyledi. Fransa, yaklaşık 25 yılın en yüksek borçlanma maliyetleriyle karşı karşıya. Ülkenin 10 yıllık tahvil getirileri yıl başından bu yana 100 baz puan yükseldi.
Vincenzo Genovese’in haberi.
Haber merkezlerimizden diğer haberler
AP milletvekilleri, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni ABD yaptırımlarından korumak için AB’ye çağrıda bulundu. Farklı siyasi gruplardan milletvekilleri, Avrupa şirketlerinin ABD yönetiminin aldığı önlemlere uymasını engellemek için AB’nin Engelleme Tüzüğü’nü devreye sokması gerektiğini savunuyor. Milletvekilleri, bu önlemleri “yabancı bir gücün saldırısı” olarak nitelendiriyor. Vincenzo Genovese’in haberi.
AB’nin metan kurallarının bir yıl ertelenmesi çevrecilerin tepkisini çekti. Avrupa Komisyonu, metan düzenlemelerine uyum şartlarının bir yıl ertelenmesini önerdi. Çevreciler, bu adımın enerji fiyatlarını düşürmeye fazla katkı sağlamayacağını belirterek Brüksel’i enerji güvenliği ve rekabet gücünü, Yeşil Mutabakat’ı zayıflatmak için gerekçe olarak kullanmakla suçladı. Marta Pacheco’nun haberi.
Takip ettiğimiz diğer gelişmeler
Bugün tüm dikkatimiz Avrupa Konseyi zirvesinde. Günün programının şöyle ilerlemesi bekleniyor:
- Avrupa’daki üç ana siyasi grubun liderleri, zirve saat 10.00 CET civarında başlamadan önce sabah erken saatlerde ön görüşmeler yapacak. Aşırı sağcı Patriots for Europe grubu ile “Vişegrad Dörtlüsü” olarak anılan Çekya, Macaristan, Polonya ve Slovakya liderleri ise dün gece ön toplantılarını gerçekleştirdi.
- “Tutumlu” olarak anılan altı AB ülkesinin, zirve öncesinde Birliğin uzun vadeli bütçesine ilişkin müzakereleri görüşmek üzere kahvaltıda bir araya gelmesi bekleniyor.
- Liderler gün boyunca enerji, ekonomi ve bütçeyi ele alacak. Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in zirveden saat 19.30 CET civarında basın toplantısı düzenlemesi planlanıyor.
- Liderler daha sonra genişlemeyi görüşmek üzere akşam yemeğinde yeniden bir araya gelecek.
Bugünlük bu kadar. Bu bültene Jorge Liboreiro, Sasha Vakulina ve Vincenzo Genovese katkıda bulundu.