Çevreciler, AB'nin metan düzenlemelerini ertelemenin enerji fiyatlarını fazla düşürmeyeceğini, Brüksel'in Yeşil Mutabakat'ı zayıflatmak için enerji güvenliği ve rekabetçiliği öne sürdüğünü savunuyor.
AB Komisyonu çarşamba günü, ithalatçıların birliğin metan kurallarına uyumlarını belgelemek için belirlenen ilk son tarihi ertelemeyi önerdi. Öneriyle birlikte şirketlere, tedariklerinin AB’dekiyle eşdeğer standartları karşıladığını Mayıs 2029’a kadar kanıtlama süresi tanınacak.
REKLAM
REKLAM
Teklif, uyum maliyetleri ve enerji güvenliği konusunda endişeli olan sanayi ve hükümetlerden gelen baskıların ardından geldi ancak bazı AB ülkelerinin 3 yıllık bir erteleme talebini karşılamıyor.
Çevre örgütleri kararı kınayarak, metan kurallarının Avrupa’nın enerji güvenliğini tehdit etmediğini ve mevcut arz krizinin bunun yerine Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığını sekteye uğratan ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaştan kaynaklandığını savundu.
Teklife göre ithalatçıların, 2028’deki fosil yakıt tedariklerinin metan emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasına ilişkin AB ile eşdeğer standartları karşıladığını kanıtlamaları için 31 Mayıs 2029’a kadar süreleri olacak.
AB hükümetleri ve sanayi, enerji piyasalarındaki çalkantı ortamında erteleme için bastırırken iklim savunucuları, krizin temel nedenlerine dokunmadan yakın zamanda kabul edilen yasayı zayıflatmakla Brüksel’i suçluyor.
AB ülkeleri, Mayıs 2024’te metan kurallarını kabul ederek enerji sektöründen kaynaklanan emisyonların ölçülmesi, raporlanması ve doğrulanmasına yönelik yükümlülükler getirdi; bu, en güçlü sera gazlarından birini sınırlama çabalarının parçası.
Ancak fiyatları yükselten ve dizel ile gaz arzını tehdit eden son enerji krizi, kuralların kıtlığı daha da artırabileceği yönünde endişeleri körükledi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 2027’nin başında yürürlüğe girmesi öngörülen yükümlülüklerin ertelenmesi yönündeki sanayi çağrılarına kısa süre önce katıldı.
“Uzun vadeli arz güçlüklerine hazırlanırken Avrupa’daki üretim kapasitelerini zayıflatmamak da önemlidir” diye yazdı Macron, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’e gönderdiği mektupta.
AB’nin en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikçisi olan Amerika Birleşik Devletleri de kuralların Amerikan enerji şirketleri üzerindeki etkisinden defalarca şikayet etti.
Yaptırımların askıya alınması
Komisyon, sanayiye jest olarak, bazı yaptırımların üç yıl süreyle askıya alınmasını da içeren önemli esneklikler zaten teklif etmişti. Ancak uyum için belirlenen son tarihin resmen ertelenmesine o zamana kadar yanaşmamıştı.
AB’nin metan yasası, fosil yakıt ithalatçılarının üretimle bağlantılı emisyonlara ilişkin bilgi sunmasını zorunlu kılıyor.
Uygulamada ithalatçıların, karmaşık bir tedarik zincirinin öteki ucunda, binlerce kilometre ötede faaliyet gösteren üreticilerden güvenilir veri toplaması gerekecek.
İthalatçılar, yaptırımların askıya alınmasına ilişkin öneriye rağmen hâlâ hukuki belirsizlikle karşı karşıya olduklarını savunuyor ve daha fazla süre ile daha net yükümlülükler talep ediyor.
Buna karşılık çevre örgütleri, sınırlı bir ertelemenin bile yeni tavizlerin önünü açabileceği, Avrupa’nın enerji güvenliğini ise pek az iyileştireceği uyarısında bulunuyor.
Ayrıca mevzuatın yeniden açılmasının, izleme ve raporlama sistemlerine hâlihazırda yatırım yapmış şirketleri ve üretici ülkeleri cezalandırma riski taşıdığını, AB kurallarına duyulan güveni de zedelediğini savunuyorlar.
Çevresel Soruşturma Ajansı’ndan kıdemli kampanyacı Jack Corscadden, AB metan kurallarının uygulanması ile mevcut enerji arzı sorunları arasında gösterilebilir bir bağ bulunmadığını söyledi.
“Rekor kıran sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarıyla geçen bir yazın ardından Komisyon, fosil yakıt üreticileri ve ihracatçılarını memnun etmek için bu hayati iklim yasasını geciktirerek Avrupalı yurttaşları yüzüstü bırakıyor” dedi Corscadden.
Sivil toplum örgütü Climate Action Network Europe’ta fosilsiz program yöneticisi Esther Bollendorff, AB metan kurallarının ertelenmesinin ekonomik ya da stratejik hiçbir anlam taşımadığını belirtti.
“Enerji fiyatlarında yeni bir kriz ve gaz piyasasında gerilim yaşanırken, metan azaltımı AB’nin başlıca fosil yakıt tedarikçilerinden 40 milyar metreküpten fazla gaz açığa çıkarabilir; bu, AB’nin 2025’te ithal ettiği ABD LNG hacminin yarısından fazlasına denk” diye konuştu Bollendorff.
Komisyonun önerisinin hâlâ Avrupa Parlamentosu ile AB hükümetleri tarafından onaylanması gerekiyor. Taslak, Perşembe günü Brüksel’de yapılacak zirvede, Avrupa’nın rekabet gücüne ve yükselen enerji fiyatlarına ilişkin daha geniş kaygılarla birlikte AB liderleri tarafından ele alınacak.