Günaydın, Brüksel’den bildiriyoruz. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, ülkesinin finansman ve askerî ihtiyaçlarını gündemin ilk sırasına taşımak amacıyla az sonra AB üyesi 27 ülkenin liderleriyle görüşmelere katılacak. Ben Mared Gwyn. Ayrıntılara geçelim.
Zelenskiy’nin talepleri: Ukrayna lideri ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki gerilimin yeniden tırmandığı zorlu bir haftanın ardından Volodimir Zelenskiy, AB liderleriyle görüşmelerinde ülkesine daha fazla askerî yardım sağlanmasını, hava savunmasının güçlendirilmesini ve enerji altyapısının korunmasını hedefliyor.
REKLAM
REKLAM
Zirve öncesinde muhabirimiz Sasha Vakulina’ya özel bir röportaj veren Zelenskiy’nin Özel Kalem Başkan Yardımcısı İhor Jovkva, ABD’nin balistik füze savunma kapasitesine ve Starlink uydu iletişim sistemine Avrupa alternatifleri geliştirilmesi çağrısında bulundu.
ABD desteğinin sürüp sürmeyeceğine ilişkin belirsizlik, Ukrayna’nın bu iki alandaki imkânlarına gölge düşürüyor. İzleyin.
Sasha’nın aktardığına göre Zelenskiy’nin zirveye katılımı kısa sürecek; Ukrayna Cumhurbaşkanı’nın öğle saatlerinde Brüksel’den ayrılması bekleniyor. Zelenskiy güne Macaristan Başbakanı Peter Magyar ile ilk resmî ikili görüşmesini yaparak başlayacak. Kiev ve Budapeşte, Ukrayna’nın AB’ye katılım sürecini defalarca zorlaştıran yıllarca süren diplomatik anlaşmazlıkların ardından ilişkileri yeniden düzenlemeye çalışıyor.
Finansman ihtiyacı: Liderlerin ilerleyen saatlerde Ukrayna’nın 2027’deki finansman açığına ilişkin ilk görüşmeyi yapması bekleniyor. Kiev yönetimi açığın 78 milyar dolar olduğunu hesaplıyor. Bir AB diplomatı, bu tutarın "on milyarlarca dolarlık" bölümünü birliğin karşılamasının bekleneceğini söyledi. Ancak kamu harcamalarındaki sıkılaşma ve seçmenlerin yeni yardımlara desteğinin azalması, açığın kapatılmasını giderek zorlaştırıyor.
Gözler Rus varlıklarında: Bu nedenle AB ülkelerinde dondurulmuş Rus devlet varlıklarının Ukrayna’ya kredi sağlamak için kullanılması seçeneği yeniden gündeme geliyor. Birkaç AB diplomatı, bu seçeneğin müzakere masasına güçlü biçimde geri dönmesi gerektiğini düşünüyor.
Dün ortaya çıkan haberlere göre ABD’li müzakereciler, geçen hafta Avrupalı mevkidaşlarına toplam 210 milyar euro değerindeki dondurulmuş varlıkları Washington’ın kontrol edeceği bir finansal yapıya aktarmaları için baskı yaptı. Bu yapının, tıkanan barış görüşmelerinin önünü açmak amacıyla kullanılması öngörülüyor.
Almanya’dan “hayır”: Almanya Başbakanı Friedrich Merz, dün gece ABD’nin önerisini kesin biçimde reddetti. Merz gazetecilere, "Bu bizim meselemiz ve kararını biz veririz," dedi.
Varlıkların büyük bölümünün bulunduğu Belçika ise hukuki ve mali riskleri gerekçe göstererek bu seçeneğe başlıca itiraz eden ülke olarak görülüyor.
Başbakan Bart de Wever’in dün gece Zelenskiy ile yaptığı ikili görüşmede Ukrayna’nın finansman ihtiyacını ele aldığı belirtiliyor. Ancak Belçika Başbakanı, Rus varlıkları tartışmasının yeniden açılmasına ilişkin tutumunu açıklamaktan kaçındı. De Wever, Kiev’in ihtiyaçlarının nasıl karşılanabileceği konusunda "net bir fikri" olduğunu söylemekle yetindi.
Bütçe mücadelesi derinleşiyor: Dünkü uzun zirve görüşmelerini kaçırdıysanız Jorge Liboreiro’nun öne çıkan gelişmeleri derlediği haberine göz atabilirsiniz. AB liderleri, birliğin bir sonraki yedi yıllık bütçesine ilişkin görüş ayrılıklarını gideremedi. Bu durum, yıl sonuna kadar anlaşmaya varılıp varılamayacağı konusunda ciddi kuşkular doğurdu.
İsveç’in geçici hükümetine başkanlık eden Başbakan Ulf Kristersson, "Bu ay anlaşmaya varamayacağız. Gelecek ay da varamayacağız. Yıl sonundan önce anlaşmaya varmanın mümkün olup olmadığını bile bilmiyorum," dedi. "Bence acelemiz yok."
Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, müzakereleri bu yıl bitirmeye çalışıyor. Amaç, özellikle aşırı sağcı Ulusal Birlik lideri Marine Le Pen’in anketlerde önde olduğu Fransa’da gelecek ilkbaharda yapılacak seçimler başta olmak üzere, büyük AB ekonomilerindeki önemli seçimlerin görüşmeleri sekteye uğratmasını önlemek. Le Pen, Fransa’nın AB bütçesine katkısını ciddi ölçüde azaltma tehdidinde bulundu.
Costa’nın artık müzakerelere öncülük etmesi ve birkaç hafta içinde yeni bir teklif sunması bekleniyor. Teklifin, İrlanda’nın geçen hafta sunduğu öneriden tamamen farklı bir yaklaşıma dayanacağı öngörülüyor. AB liderleri 26 Kasım’da olağanüstü zirveye çağrıldı.
Muhabirimiz Shona Murray’ye konuşan İrlanda’nın AB İşleri Bakanı Thomas Byrne, ülkesinin “negobox” olarak bilinen müzakere önerisinin faydalı olduğunu savundu. Byrne, "Görevimiz müzakereler için bir temel bulmaktı. Bence bunu başardık," dedi. "Üye devletlerden duyduğumuz kadarıyla genel olarak doğru yönde ilerlemişiz." İzleyin.
Enerji fiyatlarının etkisi: Muhabirimiz Marta Pacheco’nun bu sabah aktardığına göre Slovakya, Macaristan, Çekya ve Polonya’dan oluşan dört Visegrad ülkesinin, İtalya ve Yunanistan’ın desteğiyle yeni Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS2) uygulanmasını 2030’a erteleme girişimi de dün gece saatler süren görüşmelerin ardından sonuçsuz kaldı.
Diplomatlar, dosyanın karmaşıklığı ve yazıcılarda yaşanan teknik sorunlar nedeniyle Costa’nın bir uzlaşma sağlayamadığını söyledi. Yine de altı ülke, Avrupa Komisyonunu yükselen elektrik fiyatlarına karşı daha fazla adım atmaya çağıran bir etki değerlendirmesinin zirvenin resmî sonuç bildirgesine girmesini sağladı.
Almanya’dan Hırvatistan’a Karadağ ile anlaşmazlıkları çözme çağrısı
Konuyla doğrudan bilgi sahibi dört yetkilinin muhabirimiz Luca Bertuzzi’ye verdiği bilgiye göre Berlin, AB üyeliğine en yakın aday ülke olan Karadağ’ın katılım sürecini raydan çıkarabilecek ikili anlaşmazlıkları yapıcı biçimde çözmesini Hırvatistan’dan istedi.
Zagreb, Podgorica’nın üyelik sürecini tamamlamasından önce çözülmesini istediği sorunlara ilişkin sekiz maddelik bir listeyi bu hafta başında dolaşıma soktu. Berlin ise genişleme sürecinin ivme kaybetmemesi için diplomatik girişimlerini sürdürüyor.
Almanya kısa süre önce arabuluculuk teklifinde de bulundu ancak teklif henüz uygulamaya geçmedi. Başbakan Friedrich Merz’in hükümeti, çözülemeyen ikili sorunların genişleme sürecini tehlikeye atabileceği kaygısıyla taraflar arasında dürüst bir arabulucu olarak konumlanmaya çalışıyor.
Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenkovic, perşembe günü Brüksel’deki Avrupa Konseyi zirvesi öncesinde gazetecilere, "Karadağlı komşularımıza yıllardır ilettiğimiz meseleler var," dedi.
Diğer haber odalarımızdan seçtiklerimiz
Rusya, olası esir takası gündemdeyken iki kişiyi gözaltına aldı. Rusya’nın federal güvenlik kurumu, birini terörizm, diğerini casusluk suçlamasıyla iki kişiyi gözaltına aldı. Gözaltılar, eski Devlet Başkanı Dmitriy Medvedev’in yurt dışındaki Rus vatandaşlarının geri alınabilmesi için "takas havuzunun Avrupalı ve Amerikalı aptallarla doldurulması" gerekebileceğini söylemesinden günler sonra gerçekleşti.
Serguei Doubine ve Euronews Rusça servisi ayrıntıları aktarıyor.
Arnavutluk Başbakanı, üçüncü günündeki şiddetli protestolarda yaşanan “kaosu” kınadı. Başkent Tiran’da göstericiler ile polis, hükümetteki yolsuzluk iddiaları ve reformlara yönelik tepkiler nedeniyle perşembe günü üst üste üçüncü kez karşı karşıya geldi. Başbakan Edi Rama, kamu binalarına zarar verilen gösterilerin ardından yaşanan "kaosu" kınadı.
Gözyaşları, kucaklaşmalar ve konut mücadelesi: İki hafta sonra Madrid’in Puerta del Sol Meydanı. Uygun fiyatlı konut talebiyle meydanda iki haftayı aşkın süredir kamp kuran göstericiler, yorgunlukla ve açık havada yaşamanın güçlükleriyle mücadele ediyor.
Dayanışma protestoyu ayakta tutarken Madrid bölgesel yönetimi göstericilerin meydandan çıkarılmasını istemeye devam ediyor. Christina Thykjaer’in kamptan haberi.
Bugün izleyeceğimiz gelişmeler
Bugün gözlerimiz Avrupa Konseyi zirvesinin son gününde olacak. Programın şöyle ilerlemesi bekleniyor:
- AB üyesi 27 ülkenin liderleri, Orta Avrupa saatiyle 08.30’da Brüksel’deki Avrupa Konseyi binasına gelecek. Toplantı 10.00’da başlayacak.
- Liderler Ukrayna’yı görüşecek. Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’nin cephedeki duruma ilişkin bilgi vermesi bekleniyor. Avrupa’nın güvenliği ve savunması da ele alınacak; hibrit tehditlerin görüşmelerde öne çıkması, öğle yemeğinde ise göç konusunun konuşulması bekleniyor.
- Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in zirvede basın toplantısı düzenlemesi bekleniyor.
Bugünlük bu kadar. Bu bültene Angela Skujins, Jorge Liboreiro, Marta Pacheco, Peggy Corlin ve Sasha Vakulina katkıda bulundu.