Tesla, Perşembe günü Teksas’ta yeni nesil Roadster’ı tanıttı; üç versiyondan biri akıl almaz bir takla atıp uçuş yeteneğini sergiledi. Ancak Euronews Business’a konuşan analistler, bu modelin kayda değer gelir getirmesini beklemiyor.
Tesla'nın CEO'su ve SpaceX'in kurucu ortaklarından Elon Musk, SpaceX teknolojisiyle geliştirilen soğuk gaz iticilerle donatılmış bir süper otomobille adeta bir “Kara Şimşek” sahnesini yeniden canlandırarak şirketlerinin mühendislik yetkinliğini sergiledi.
REKLAM
REKLAM
Tesla hisselerinin fiyatı Cuma günü, büyük ölçüde oluşan beklenti ve heyecan sayesinde yükseldi. Ancak gösteri etkileyici olsa da analistler, yeni modelin ticari değerinin sınırlı olacağını düşünüyor.
Quilter Cheviot'ta zorunlu olmayan tüketim malları analisti olan Mamta Valechha, bunu “marka etrafında heyecan yaratmak için tasarlanmış, manşetlik bir mühendislik anı” olarak tanımladı.
ING'de ulaştırma ve lojistikten sorumlu kıdemli sektör ekonomisti Rico Luman, sunumu “Tesla'nın yenilikçi şirket imajını vurgulayan, marka değerini besleyen bir tanıtım numarası” olarak nitelendirdi ve otomobillerin hâlâ duygu ve yaşam tarzıyla ilgili olduğunu, bu nedenle gösterinin akılda kaldığını söyledi.
Deepwater Asset Management yönetici ortağı Gene Munster ise X'te yaptığı paylaşımda gösteriyi “geleneksel otomobil üreticilerini utandırmak dışında ticari değeri olmayan bir mühendislik gövde gösterisi” olarak yorumladı.
Valechha, Elon Musk'ın bile Roadster'ın muhtemel finansal etkisini geçmişte küçümsediğini hatırlattı. “Ticari değer, anlamlı kârlar yaratmaktan ziyade Tesla'nın inovasyon anlatısını güçlendirmekte yatıyor gibi görünüyor.”
Musk, üretimin 2028'de başlamasının beklendiğini söyledi. Tesla ön siparişleri açtı, ancak uçan Rocket versiyonu yalnızca davetle alınabiliyor. Şirket, nihai satış fiyatlarını henüz açıklamadı.
Roadster 2017'de tanıtılmış, Musk da bir yıl sonra iticilerin otomobilin uçmasına imkân verebileceğini öne sürmüştü. Üretimin aslında 2020'de başlaması vaat edildiği için o tarihten bu yana defalarca erteleme yaşandı. “Güvenilirlik ve uygulama riskleri yüksek kalmaya devam ediyor” diye özetledi Valechha.
Uçan otomobiller geniş kitlelere ulaşabilir mi?
Roadster'ın uçma özellikleri kamuya açık yollarda kullanım için onaylanmış değil. Bu da yüksek üretim maliyetlerine ek olarak, teknolojinin daha geniş ölçekli yaygınlaştırılmasına yönelik her türlü hedef için ekstra bir engel oluşturuyor.
Luman, uçan otomobilin niş bir spor araç olarak tasarlandığını, ancak “daha büyük ölçekli uçan otomobil faaliyetlerinin öngörülebilir gelecekte gerçekçi olmayacağını, çünkü uçaklar için geçerli hava sahası kurallarının aynısına tabi olduklarını ve EASA (Avrupa'da) tarafından uçak olarak sertifikalandırılmalarının gerektiğini” söyledi.
Roadster'ın havacılık düzenlemelerine girip girmeyeceği, tasarımına, kabiliyetlerine ve kullanım amacına bağlı olacak, diye açıkladı Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) Euronews Business'a.
Ajans, “bireysel üreticileri ilgilendiren belirli sertifikasyon başvuruları veya faaliyetler hakkında” yorum yapmadığını belirtti.
Bununla birlikte ajans, “bir hava aracı olarak çalışması amaçlanan her türlü aracın, geçerli havacılık emniyeti gerekliliklerini karşılaması gerekeceğini” vurguladı. Buna, sürücü için pilot yeterlilikleri de dâhil olabilir.
Luman, uygulanan kuralların karmaşıklığına ek olarak hava sahasının, özellikle artan drone trafiğiyle, hâlihazırda oldukça dolu olduğuna da dikkat çekti.
“Yetkililer, güvenlik gerekçeleriyle kontrolsüz büyük sayıda uçan otomobile muhtemelen izin vermeyecektir.”
Valechha da teknolojinin ne kadar yaygın kullanılabileceğine dair sınırlar gördüğünü söylüyor.
“Bazı teknolojiler zamanla diğer araçlara sızabilir, ancak uçma ya da itici destekli özelliklerin; maliyet, karmaşıklık ve düzenleyici engeller nedeniyle, öngörülebilir gelecekte yüksek hacimli araçlar için ekonomik açıdan uygulanabilir olması pek olası değil.”
Luman da aynı görüşte ve bazı uzay teknolojilerinin üst segment otomobillerde işe yarayabileceğini ekliyor.
“Genel olarak uçan otomobiller, özel jetlere daha ucuz bir alternatif olabilir, ama bu konseptte değil.”
Teknolojiyi kâra dönüştürme baskısı
Pek çok büyük teknoloji şirketi gibi Tesla da büyümeye devam ediyor, ancak pahalı teknoloji projelerini daha güçlü kârlara dönüştürme baskısıyla karşı karşıya.
Şirket yeni teknolojilere yoğun yatırım yaparken, kâr artışı satışlardaki büyümenin gerisinde kalıyor.
İkinci çeyrek geliri yıllık bazda yüzde 26 artarak 28,24 milyar dolar (25,20 milyar avro) oldu, ancak hissedarlara atfedilebilir net kâr yaklaşık yüzde 5 düşerek 1,11 milyar dolara (990 milyon avro) geriledi.
Yılın ilk yarısındaki yatırım harcamaları 8,28 milyar dolara (7,39 milyar avro) çıkarak iki kattan fazla arttı. Tesla, 2026'da sermaye harcamalarının, yapay zeka ve üretim yatırımlarının etkisiyle, 25 milyar doların (22,31 milyar avro) üzerinde olmasını bekliyor.
Yatırımcılar, şirketin değerini yılın başına kıyasla kademeli olarak daha düşük fiyatlıyor. Yıl başında Tesla hisseleri 438 dolardan işlem görürken, Perşembe günü fiyat 362 doların biraz üzerindeydi; bu da 2026'da şu ana kadar yüzde 14,6'lık bir düşüş anlamına geliyor.
Diğer analistler de Tesla'nın değerlemesinin büyük ölçüde otonom sürüş hedeflerine, Optimus modeline ve olası bir SpaceX birleşmesine dayandığını vurguluyor.
SpaceX ile Tesla birleşir mi?
Tesla'nın Roadster modelinde kullanılan ve SpaceX'ten alınan teknoloji, iki şirketin gelecekte birleştirilebileceğine dair beklentileri körükledi.
Barclays analisti Dan Levy, Barron's dergisine göre, bir duyurunun Tesla'nın yıllık genel kurul toplantısından önce gelebileceğini öne sürdü. Ancak bir anlaşma şimdilik tamamen spekülatif ve olup olmayacağı ya da ne zaman gerçekleşeceği konusunda herhangi bir kesinlik yok.
Şimdilik Roadster'ın en net cazibesi, zengin meraklılara hitap etmesi olabilir.
“Bu yeni fütüristik model, parayı buna harcama imkânı olan hayranlar ve teknoloji meraklıları için harika. Ve bundan epeyce olduğunu da biliyorum” diye ekledi Luman.