Yeni zaman efendisi Wei Koh: GPHG jüri başkanı olarak ilk yılı

Beyaz tişörtü, görünür dövmeleri ve büyük güneş gözlükleriyle Wei Koh, onlarca yüksek saatçilik markasının en yeni modellerini sergilemek için toplandığı Geneva Watch Days pavyonunun bunaltıcı sıcağında kalabalığı yararak bizi karşılamaya geliyor.

REKLAM

REKLAM

“Hey dostum, ne haber?”, diye soruyor. Sonsuz bir rahatlık yayan enerjisinin ardında, lüks sektörünün en prestijli yarışması olan Grand Prix d'Horlogerie de Genève (GPHG) jürisine ilk kez başkanlık etmeye hazırlanıyor.

Bu yıl, aralarında her yıl 2001’den beri yılın en dikkat çekici tek saatine verilen, çok aranan Aiguille d'Or’un da bulunduğu 19 ödül için 84 aday saat yarışıyor. 2026 ödül töreni 7 Kasım’da Cenevre’de yapılacak.

“Bu yıl yaratıcılık olağanüstü. Öyle bir incelik seviyesinde işlenmiş saatler var ki, bir saat tutkunu olarak insanın ağlayası geliyor,” diye söz veriyor 54 yaşındaki Singapurlu.

Jüri aslında ne arıyor?

Yarışacak 84 parçanın son listesi eylül ayı başında yayımlandı. Çoğu, sektör dışındaki insanların adını hiç duymadığı, gizli atölyelerde çok az sayıda üretilen gerçek teknik sanat eserleri.

Peki bir saati diğerinden daha iyi yapan ne? “Bence tekillik, değil mi? Gerçekten benzersiz bir ses gibi,” diyor Koh. “John Coltrane’i, Miles Davis’i ya da Tupac’ı ilk dinlediğiniz zamanı hatırlayın. O kişi görece genç bile olsa, müziğe temel bir katkı yapıyordu. Saatlerde de aynısı geçerli.”

Saatçilik efsanesi François-Paul Journe’dan bir sözü ödünç alıyor; Journe bu zanaatı kesintisiz bir duvar olarak tanımlamıştı. “Bu métier’ye girmek istiyorsanız, göreviniz en az bir tuğla eklemek, hayati bir katkı yapmak,” diye açıklıyor Koh. “Bizim aradığımız da bu.”

12. sanat olarak da anılan mekanik saatçilik bilgi birikimi, Aralık 2020’den beri UNESCO’nun somut olmayan kültürel miras listesinde yer alıyor.

Koh bu yılın adayları arasında, çeyrek saat çanları için iki farklı melodi çalabilen ilk grand sonnerie’yi, tarihe karıştığı sanılan yüzyıllık bir volan tekniğini yeniden hayata döndüren bir saati ve komplikasyonla fiziksel etkileşimimizi tamamen yeniden tanımlayan bir kronografı örnek veriyor.

Kapalı kapılar ardında

Hangi saatin en büyük onuru hak ettiğine karar vermek hiç kolay değil. 24 üyeli jüri, törenin birkaç gün öncesinde, kasım başında Cenevre’de kapalı kapılar ardında toplanacak, 84 aday saatin her birini fiziksel olarak inceleyip tartışacak ve gizli oyla oylayacak.

“Bir nevi güven esasına dayalı bir sistemimiz var, bu yüzden kapalı kapılar ardında olanlar hakkında çok konuşmuyoruz,” diyor Koh. Yine de selefi Nick Foulkes’e, ortamı oturtan kişi olarak hızla kredi veriyor: titiz fikir alışverişi, gerçek görüş ayrılıkları, açık diyalog.

“Nick her zaman tartışmaya inanmıştır,” önceki edisyonlarda jüri üyesi olan Koh hatırlıyor. “İnsanın ‘vay, az önce bir aydınlanma yaşadım’ dediği olağanüstü anlar oluyor. Birisi bir şeyi o kadar iyi açıklıyor ki, belirli bir saat konusunda fikrin tamamen değişiyor.”

Wei Koh itibarını zorlu yoldan inşa etti. 2005’te Baselworld’de dergi dağıtıyordu. Yaklaşık 21 yıl ve gelişen bir medya şirketinin ardından, bugün sektörün en tanınan isimlerinden biri ve saatçiliğe adanmış belgesel tarzındaki ilk dizilerden biri olan Man of the Hour’un yapımcısı.

“Bu yıllar boyunca öğrendiğim şey şu: Bu sektör bir liyakat sistemi,” diyor. “Mükemmeliyet için çabalarsanız, çabanızda tutarlı ve dürüst olursanız başarılı olursunuz. Ama bu sektörün gerçekten ödüllendirdiği şey, ilkelerini koruyarak hayatta kalmasına anlamlı bir katkı yapmaya çalışmanız.”

Lüks saat pazarı son on yılda tarihi zirvelere ulaştı. Bu, mirası onurlandırmak ile teknik inovasyonu ileri itmek arasında özenle yürütülen hassas bir denge sayesinde oldu. Geneva Watch Days’in sergi salonunda yüzyıllık komplikasyonlar, çığır açan malzemelerin yanında yer alıyor.

Değişim içindeki sektör

GPHG’nin bu edisyonu gerçek değişiklikler getiriyor: Eski “erkek” ve “kadın” saat kategorileri, teknik kriterlere göre oluşturulan yeni kategoriler lehine kaldırıldı. 7 Ekim’de, Fransızcaya elveda, tören ilk kez İngilizce düzenlenecek. Bu değişim, Koh’un yirmi yıldır peşinden koştuğu bir hedefle de örtüşüyor.

“Revolution’ın bütün fikri, saatçiliğin kurucu etiğini ve ilkelerini yüceltirken onu çok daha geniş bir kitleyle buluşturmaktı,” diyor. “Bu zanaatın, bu sektörün hayatta kalması için, izleyici kitlesini büyütmeye devam etmeli ve yeni nesli içeri almalıyız.”

Mekanik saatlere yönelik yeniden alevlenen takıntı, yapay zekâ çağında şaşırtıcı görünebilir. Koh, mekanik saatlerin her zamankinden daha anlamlı olduğunu söylüyor ve “şimdi yaşadığımız aşırı dijitalleşmiş dünyayı inşa eden teknoloji ve yapay zekâ oligarklarını, büyük saat koleksiyoncuları hâline gelen insanlar” diye adlandırdığı kesimi işaret ediyor.

En bilinen örnek, Patek Philippe, F.P. Journe, H. Moser & Cie. ve De Bethune gibi yüksek segment bağımsız saatçilerin ürünlerini takarken görülen Meta CEO’su Mark Zuckerberg.

“Bence bunun nedeni, mekanik saatin her şeyin geçiciliğinin tam zıddı olması. Sizi bile aşan bir ömre sahip. Yalnızca ona verdiğiniz enerjiyi, kurarak ya da takarak verdiğiniz enerjiyi alıyor. Bunun içinde büyülü bir şey var,” diyor.

Wei Koh en iyi sözünü sona saklıyor: “Saatçilik bana her şeyi verdi, bir işi ve son derece uluslararası olan arkadaşlıklarımı. Çünkü saatçilik, nereden geldiğini, yaşını, dinini, hatta dilini bile aşan bir şey. Bunu hepimizi bir arada tutan inanılmaz bir güç olarak görüyorum.” İçinde yaşadığımız dünyada, bunun hiç olmadığı kadar önemli olabileceğini öne sürüyor.

2026 GPHG kazananları, 7 Kasım Cumartesi günü Cenevre’deki Bâtiment des Forces Motrices’de açıklanacak ve Euronews Culture ile gphg.org’da canlı olarak yayımlanacak.