Mark Carney, Kanada'yı Avrupa Birliği'nin (AB) ilk 'ortak üyesi' yapmak için Haziran 2027'yi hedef tarih olarak belirledi. Almanya ise sert şekilde bu statüye karşı çıkıyor.
Kanada Başbakanı Mark Carney, cuma günü Montreal'de düzenlenen ikili zirvenin ardından yaptığı açıklamada, Kanada'nın Avrupa Birliği'nde (AB) olası “ortak üyelik” statüsüne ilişkin müzakerelerin Haziran 2027'ye kadar tamamlanmasını hedeflediklerini söyledi.
REKLAM
REKLAM
AB anlaşmalarında hukuki dayanağı bulunmayan söz konusu statü, iki müttefik arasındaki ilişkileri politika, programlar ve yönetişim olmak üzere üç alanda daha da yakınlaştırmayı amaçlıyor. Ancak bu statünün pratikte ne gibi sonuçlar doğuracağı henüz müzakere edilmedi.
Zirve öncesinde Almanya, ortak bildirge üzerinde yürütülen müzakereler sırasında "ortak üye" ifadesine karşı çıktı. Nihai metinde bunun yerine “giderek daha yakın bir ortaklık” ifadesine yer verildi. Ancak Carney, bu hedefi hayata geçirme konusunda kararlı bir tutum sergiledi.
Carney, kapanış basın toplantısında, “Coğrafi konumumuz nedeniyle, üyelikten önce mümkün olan en derin ortaklığı kurmak ve Kanada'yı Avrupa Birliği'nin ilk ortak üyesi haline getirmek için çalışıyoruz,” dedi.
Carney, “Önümüzdeki aylarda bu yeni üyelik biçiminin içeriğini, ölçeğini ve kapsamını tüm yönleriyle belirleyeceğiz,” diye konuştu.
Basın toplantısında Carney'nin yanında, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de yer aldı. Von der Leyen, eylül ayında Kanada'nın AB'nin ilk ortak üyesi olması önerisini gündeme getirerek AB başkentlerinde sürpriz yaratmıştı. Öneri, öncesinde üye ülkelerle kapsamlı biçimde istişare edilmemişti.
Von der Leyen'in önerisini açıkladığı sırada salonda bulunan Carney, Kanada'nın egemenliği üzerindeki olası etkilerine ilişkin endişeler nedeniyle başlangıçta bu fikre mesafeli yaklaşmıştı.
Ancak Carney, cuma günü yaptığı açıklamada söz konusu kavramı savundu.
Carney, “Bugün Kanada'nın ortak üyeliği yönünde ilerliyor ve benzer görüşlere sahip ülkelerle hem bugün hem de gelecekte sonuç verecek yeni bir ittifakın temellerini atıyoruz. Daha yolun başındayız,” ifadelerini kullandı.
Von der Leyen ise Kanada'nın Horizon ve Erasmus programlarına tam katılımı ile Ukrayna'ya yönelik 90 milyar euroluk destek kredisi de dahil olmak üzere, iş birliğinin sağlayacağı bazı somut faydalara dikkat çekti.
Zirvede ayrıca dijital ticaret, enerji, kritik ham maddeler, süper bilgisayarlar, yapay zekâ ve uydu teknolojileri alanlarında iş birliğinin genişletilmesi kararlaştırıldı.
Von der Leyen, “Ortak üyelik kavramı henüz keşfedilmemiş bir alan. Ancak bunu birlikte şekillendirmek için gerekli hedefe, güvene ve yaratıcılığa sahibiz,” dedi.
Von der Leyen, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Şunun altını özellikle çizmek isterim: Bu ortaklık başka herhangi bir ülkeye karşı değil, ortak gücümüzü artırmak amacıyla kuruluyor. İkili ilişkiler açısından bu, ortaklığın ulaşabileceği en üst düzeydir.”
Avrupa Komisyonu ile Kanada hükümetinin, önerinin ayrıntılarını şekillendirmek üzere ilkbaharda komiserler kurulu ile kabine üyelerinin katılacağı bir toplantı düzenlemesi planlanıyor. Carney'nin ise müzakereleri sonuçlandırmayı hedeflediği haziran ayında yapılacak AB liderler zirvesine katılması bekleniyor.
Söz konusu düzenlemenin Avrupa genelinde nasıl onaylanacağı ise henüz belirsizliğini koruyor. Carney daha önce öneriyi Kanada Parlamentosu'nda oylamaya sunma sözü vermişti.
Almanya'nın itirazına ilişkin soruyu yanıtlayan von der Leyen, doğrudan yorum yapmaktan kaçınarak, Kanada'nın AB'ye yakınlaştırılması konusunda üye ülkeler arasında “geniş bir destek” bulunduğunu söyledi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Ukrayna'nın AB üyeliği hedefleri bağlamında “ortak üyelik” tanımını ilk kez gündeme getiren isim olmuştu. Ancak Kiev, tam üyelik istediğini belirterek bu fikri reddetmişti.
Avrupa Komisyonu yetkilileri, Berlin'in von der Leyen'in girişimine yönelik itirazının arkasında Merz'in bu fikri kendisine ait görmesinin yatabileceğini düşünüyor.
AB anlaşmalarının üyeliği Avrupa devletleriyle sınırlı tuttuğuna işaret eden von der Leyen, “Tam üyelik konusunu ele almayı çok isterdik ancak bunun mümkün olmadığını biliyoruz. Burada yoğun bir çalışma sürecinin başlangıcındayız. Bir vizyonumuz ve bir fikrimiz var. Öncelikle çerçeveyi geliştirmeli, ardından bu çerçeveye somut bir içerik kazandırmalıyız,” dedi.
AB ülkelerinin ortak tutumunu temsil eden Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ise dikkat çekici biçimde “ortak üye” ifadesini kullanmaktan kaçındı ve ortak bildirideki “giderek daha yakın bir ortaklık” ifadesini tercih etti.
Costa, “İlişkilerimiz o kadar özel ki basit bir ortaklığın ötesine geçerek yeni bir model oluşturmak istiyoruz,” dedi.
Costa, “Ortaklığımız, kendi türündeki ilişkiler arasında en yakın, en derin ve en özgün olanı olacak,” ifadelerini kullandı.