Fransa'nın en prestijli edebiyat ödülü Goncourt'un jürisi, aday listelerinde Madrigall grubuna bağlı yayınevlerinin ağırlığına yönelik tartışmalar sürerken bu yılın kazananını açıkladı.
Fransızca yazan bir yazara verilen en prestijli edebiyat ödülü olan Goncourt'un bu yılki sahibi belli oldu. Paris'in 2. bölgesindeki tarihi Drouant restoranında toplanan Académie Goncourt jürisi, ödülü Philippe Jaenada'nın Flammarion yayınevinden çıkan "L'Inconnue du quai de Javel" adlı romanına verdi.
REKLAM
REKLAM
528 sayfalık roman, 1950'lerin sonunda Seine Nehri kıyısında cansız bedeni bulunan genç bir kadının cinayetini konu alıyor.
62 yaşındaki Jaenada, daha önce "Sulak" (2013), "La Petite Femelle" (2015) ve "La Serpe" (2017) gibi suç davalarını ele alan kitaplar kaleme aldı.
Lyon'daki bağımsız kitapçı L'œil cacodylate'in sorumlusu Gwilherm Perthuis, "L'Inconnue du quai de Javel"i “geniş bir okur kitlesine hitap eden, farklı kesimleri bir araya getiren ve kolay okunan” bir kitap olarak nitelendirdi. Ancak Perthuis, Akademi'nin bu yıl “özellikle iddialı bir eseri” öne çıkarmadığı görüşünde.
Euronews'e konuşan Perthuis, “Biz L'œil cacodylate'te, Goncourt Ödülü'nün edebiyat dünyasında henüz kendine yer edinmemiş yeni sesleri ve okuma alışkanlıklarını altüst eden yazı projelerini keşfetmeye imkân verdiği yılları tercih ediyoruz,” dedi.
Goncourt Ödülü mü, Madrigall Ödülü mü?
27 Ekim'de açıklanan dört finalist kitabın tamamı, Madrigall grubuna bağlı yayınevlerinden yayımlandı. Yannick Haenel'in "La Solitude des professeurs est infinie" ve Clémentine Mélois'nin "Choses que je croyais perdues" adlı eserleri Gallimard'dan, Philippe Jaenada'nın "L'Inconnue du quai de Javel" romanı Flammarion'dan, Sylvain Prudhomme'un "De l'autre côté du lac" adlı kitabı ise Les Éditions de Minuit'den çıktı.
Antoine Gallimard'ın yönettiği Madrigall grubunun dört finalist arasındaki tüm kitapların yayınevi olması, ödülün grup bünyesindeki bir yayınevine gitmesini garanti altına almıştı.
Ödül sahibine yalnızca 10 euro tutarında sembolik bir çek veriliyor. Ancak Goncourt'u kazanan kitap, özellikle Noel öncesindeki dönemde kitap satışlarında önemli bir artış yakalama ve yılın öne çıkan eserlerinden biri haline gelme potansiyeli taşıyor.
Geçen yıl Madrigall grubuna bağlı Les Éditions de Minuit tarafından yayımlanan Laurent Mauvignier'nin aile destanı "La Maison vide" yaklaşık 640 bin adet sattı.
Goncourt Ödülü'nün açıklandığı Drouant restoranında sonuçları bekleyen gazeteci ve eleştirmenler tarafından tarihsel olarak oluşturulan Renaudot Ödülü de bu salı günü sahibini buldu. Ödül, genç yazar François-Henri Désérable'e Gallimard yayınevinden çıkan "Le Palais" adlı romanı için verildi.
'Ödül sistemi tek bir gruba yarar sağlayamaz'
Lyon'daki bağımsız kitapçı L'œil cacodylate'in sorumlusu Gwilherm Perthuis'ye göre, son Goncourt jürisinin dört finalist arasından yalnızca Madrigall grubuna bağlı yayınevlerinden çıkan kitapları seçmesi, "bağımsızlığın ve yayın çeşitliliğinin savunulması yönünde bir tablo ortaya koymuyor."
Perthuis, Médicis Ödülü'nün de bir gün önce Flammarion'dan yayımlanan başka bir kitaba verildiğini hatırlatarak, “Bu artık fazla,” değerlendirmesinde bulundu.
“Öncelikle metinler ödüllendiriliyor. Ancak bize göre ödül sistemi yalnızca tek bir gruba, hatta tek bir yayınevine yarar sağlayamaz,” diyen Perthuis, kitap sektöründeki tüm aktörlerin ödül sisteminde yer bulabilmesi için daha fazla denge kurulması gerektiğini vurguladı.
Yapay zeka karşısında edebiyat dünyası
Son haftalarda yaşanan tartışmalar, edebiyat sezonunun öne çıkan kitaplarından biri olarak görülen Kanada-Haiti kökenli yazar Thélyson Orélien'in "C'était ça ou mourir" adlı romanını da etkiledi.
Goncourt jürisi, yoğun yapay zeka kullanıldığına ilişkin şüpheler ve bunlara eklenen intihal suçlamalarının ardından, 25 Eylül'de romanı ikinci seçkisinden çıkarmak zorunda kaldı.
Fransa'da kitabın yayın hakları, milyarder Vincent Bolloré'ye ait Grasset yayınevi tarafından satın alınmıştı. Ancak yazarın uzun süredir birlikte çalıştığı Montreal merkezli Les Éditions du Boréal, Thélyson Orélien ile iş birliğini resmen sonlandırdı ve kitabın yeniden basılmayacağını duyurdu.
Orélien, daha sonra yaptığı açıklamada yapay zekâyı “araştırma yapmak” amacıyla kullandığını kabul etti. Olay, edebiyat dünyasında geniş yankı uyandırırken sosyal medyada hararetli tartışmalara ve yazarlığın geleceğine ilişkin soru işaretlerine yol açtı.
Edmond de Goncourt'un 1892'deki vasiyeti üzerine kurulan ve adını taşıyan ödül, ilk kez 21 Aralık 1903'te verildi. Bir yazar Goncourt Ödülü'nü hayatında yalnızca bir kez kazanabiliyor. Bu kuralın tarihteki tek istisnası, ödülü 1956'da kendi adıyla, 1975'te ise Émile Ajar takma adıyla kazanan Romain Gary oldu.
1951'de Julien Gracq, "Le Rivage des Syrtes" adlı romanıyla kazandığı Goncourt Ödülü'nü reddeden ilk yazar oldu. Roman daha sonra 20. yüzyıl edebiyatının klasiklerinden biri haline geldi. Gracq, ödülü reddederek jüri kararlarını, ticari edebiyat anlayışını ve “başarının imal edilmesini” protesto etmek istedi.