COP30'un ev sahipliğini yapan Brezilya'nın bu girişimi, önümüzdeki hafta Antalya'da başlayacak COP31 öncesinde gündeme geldi.
Brezilya, fosil yakıtlardan aşamalı çıkışa yönelik dünyanın ilk küresel yol haritasını yayımladı. Kömür, petrol ve doğal gaz kullanımının azaltılmasını hedefleyen gönüllü plan, geçen yıl Birleşmiş Milletler (BM) iklim zirvesine ev sahipliği yapan ülkenin dönem başkanlığındaki son girişimlerden biri oldu. COP30'un dönem başkanlığı gelecek hafta Türkiye ve Avustralya'ya devredilecek.
REKLAM
REKLAM
2025'te Amazon bölgesindeki Belém kentinde düzenlenen COP30, büyük petrol üreticileri Suudi Arabistan ve Rusya'nın sert itirazları nedeniyle fosil yakıtlara açıkça atıfta bulunmayan bir nihai anlaşmayla sona ermişti.
Brezilya, bunun yerine ülkelerin petrol, doğal gaz ve kömürden gönüllü olarak uzaklaşmasına yönelik bir yol haritası hazırlamayı önermişti.
3 Kasım'da yayımlanan belgede, “Bu yol haritasında sunulan kanıtlar ve analizler, fosil yakıtlardan uzaklaşmanın acil, kaçınılmaz ve mümkün olduğu sonucuna götürüyor,” ifadeleri yer aldı.
Bununla birlikte belge, bu karmaşık dönüşüm için tek bir çözüm bulunmadığını kabul ediyor ve ülkelerin kendi koşullarına uygun önlemler belirlemesini öneriyor.
Brezilya ayrıca, 2030 yılına kadar ormansızlaşmayı durdurmaya yönelik ayrı bir yol haritası da yayınladı.
Ülkelerden dönüşüm için şimdiden plan yapmaları isteniyor
Yol haritası, 2028-2033 dönemini kapsayan üç aşamalı ortak bir eylem planı öneriyor. Bu süreçte ülkelerin fosil yakıtlardan çıkış planlarını hazırlaması ve enerji sistemlerini dönüştürmesi öngörülüyor.
Belgede, “Ülkelerin dönüşüm hızı ve ihtiyaç duydukları destek farklılık gösteriyor. Ancak her ülke, fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecini hemen planlamaya başlamaktan fayda sağlayacak,” denildi.
Yaklaşık 200 ülke, 2023'te Dubai'de düzenlenen COP28'de enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşılması çağrısını içeren tarihi bir metni kabul etmişti.
COP30 Üst Yöneticisi Ana Toni, basın toplantısında yaptığı açıklamada, “Geçiş kaçınılmaz. Bu nedenle şimdiden, mümkün olan en kısa sürede planlamaya başlayın. Çünkü bu, ülkeniz, toplumunuz ve ekonominiz için iyi olacak,” dedi.
Ancak COP30 dönem başkanlığının yayımladığı belgeye göre, bugüne kadar açıklanan politikalar ve planlar, Dubai'de üzerinde uzlaşılan enerji hedeflerine ulaşmak için hâlâ yetersiz.
Fosil yakıtlardan çıkış COP31'de müzakere edilecek mi?
9 Kasım Pazartesi günü Antalya'da başlayacak 2 haftalık COP31 iklim zirvesinde fosil yakıtlarla ilgili yeni bir anlaşmaya varılması beklenmiyor.
Bunun yerine zirvenin dönem başkanlığını yürüten Türkiye ile müzakerelere yön verecek Avustralya, sera gazı emisyonlarını azaltmak amacıyla elektrifikasyonu teşvik eden gönüllü bir program üzerinde çalışıyor.
Ancak eleştirmenler, bu girişimde elektriğin hangi enerji kaynaklarından üretileceğinin açıkça belirtilmediğine dikkat çekiyor. Bu nedenle elektrifikasyonun, temiz ve yenilenebilir enerji kaynakları yerine fosil yakıt kullanımını genişletmek için bir gerekçe olarak kullanılabileceği uyarısında bulunuyorlar.
Ana Toni, Brezilya'nın fosil yakıtlardan çıkış yol haritasının 10 Kasım'da Antalya'da ele alınacağını söyledi. Ancak Brezilyalı yetkililer, girişimin COP31'de müzakereye açılacak bir belge değil, ülkeleri harekete geçmeye çağıran bir yol haritası olduğunun altını çizdi.
COP30 Başkanı Andre Correa do Lago, “Müzakere önerisinde bulunmuyoruz,” dedi.
Ülkelerin şimdiden harekete geçebileceğini belirten do Lago, gerekli bilgi ve teknolojinin zaten mevcut olduğunu söyledi. “Anlaşmalar zaten var. Önemli olan bunları uygulamak,” diye konuştu.
İklim örgütlerinden COP31'e somut adım çağrısı
İklim aktivistleri Brezilya'nın girişimlerini memnuniyetle karşıladı. İklim örgütü 350.org'da politika analisti olarak görev yapan Fanny Petitbon, yol haritasının “bir rafta tozlanmaya bırakılacak başka bir rapora dönüşmemesi” gerektiğini söyledi.
Petitbon, “COP31, hükümetlerin bu çalışmayı açık taahhütler, takvimler ve adil ve düzenli bir kömür, petrol ve doğal gazdan çıkış sürecini hayata geçirecek kaynaklarla ileriye taşıdığı zirve olmalı,” dedi.