Avrupa Birliği'nde evlerini yeterince ısıtamayanların oranı, Rusya'nın Ukrayna'yı işgaliyle tetiklenen enerji krizinden bu yana artış gösterdi.
Barınma bir sosyal hak olmasına rağmen, Avrupa’da on milyonlarca insan soğuk evlerde yaşamak zorunda kalıyor.
REKLAM
REKLAM
AB İstatistik Ofisi Eurostat’a göre, AB’de 41 milyondan fazla kişi, evlerini yeterince ısıtabilecek mali güce sahip değil; bu da nüfusun yüzde 9,2’sine denk geliyor. “Yakıt yoksulluğu” yaşayanların yaklaşık üçte ikisi, AB’nin dört büyük ekonomisinde ikamet ediyor.
Soğuk bir evde yaşamak yalnızca psikolojik olarak yıpratıcı olmakla kalmıyor, aynı zamanda ciddi fiziksel sağlık riskleri de yaratıyor. Araştırmalar, soğuk ortamların felç ve solunum yolu enfeksiyonları riskini artırdığını; ayrıca el becerisinin azalmasına bağlı kazalara yol açabileceğini gösteriyor.
Yakıt yoksulluğu oranları ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor. Yüzdeler ilk bakışta çarpıcı görünmeyebilir; ancak etkilenen kişi sayısına çevrildiğinde durumun ciddiyeti net şekilde ortaya çıkıyor.
Euronews Business, 1 Ocak 2024 nüfus verilerini kullanarak bu yoksulluk türünden etkilenen kişi sayısını hesapladı.
AB içinde evini ısıtamayanların oranı Finlandiya’da yüzde 2,7 ile en düşük seviyedeyken, Bulgaristan ve Yunanistan’da yüzde 19’a kadar çıkıyor.
AB adayları ve EFTA ülkeleri de dâhil edildiğinde bu aralık, İsviçre’de yüzde 0,7’den Arnavutluk’ta yüzde 33,8’e kadar uzanıyor. Kuzey Makedonya ise yüzde 30,7 ile dikkat çeken bir diğer ülke.
Litvanya, İspanya, Portekiz, Türkiye, Güney Kıbrıs, Karadağ, Fransa ve Romanya’da da bu oran yüzde 10’un üzerinde.
İtalya ve Almanya’da evlerini yeterince ısıtamayanların oranı AB ortalamasının altında.
En güncel verileri 2018’e ait olduğu için İngiltere tam olarak karşılaştırılabilir olmasa da o yıl oran yüzde 5’ti.
Türkiye, İspanya ve Fransa ilk sıralarda
36 ülke arasında yakıt yoksulluğundan en fazla etkilenen nüfus Türkiye’de. Son yıllarda oran düşmüş olsa da 2024’te 12,9 milyon kişi evini yeterince ısıtamadı.
Eurostat verilerine göre 2025’in ilk yarısı itibarıyla Türkiye, hem euro bazında hem de satın alma gücü paritesine göre (PPS) en ucuz ikinci doğal gaz fiyatına sahip. Elektrikte ise Türkiye, euro bazında en ucuz, PPS'de ise en ucuz üçüncü ülke konumunda.
Sonuç olarak, enerji fiyatlarının düşük olmasına rağmen Türkiye’de nüfusun önemli bir bölümü yakıt yoksulluğu yaşamaya devam ediyor.
İspanya’da 8,5 milyon, Fransa’da ise 8,1 milyon kişi evini yeterince ısıtamadı. Almanya’da bu sayı 5,3 milyon, İtalya’da ise 5,1 milyon olarak kaydedildi.
Enerji yoksulluğunu ne tetikliyor?
Avrupa Komisyonu’na göre yakıt yoksulluğu, bir hanenin enerji tüketimini, içinde yaşayanların sağlık ve refahını olumsuz etkileyecek ölçüde kısmak zorunda kalması durumunda ortaya çıkıyor.
Bu durumun temelinde üç ana neden bulunuyor: Hane bütçesinin önemli bir bölümünün enerji giderlerine gitmesi, düşük gelir, binaların ve cihazların düşük enerji verimliliği.
Komisyon, “COVID-19 krizi, ardından gelen enerji fiyatlarındaki artış ve Şubat 2022’deki Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, zaten zorlayıcı olan tabloyu birçok AB vatandaşı için daha da kötüleştirdi” ifadelerini kullandı.
Evlerini ısıtamayan insanların oranı 2011’den bu yana kademeli olarak düşüyor ve 2019 ile 2021’de en düşük seviyesine ulaştıktan sonra yeniden yükselişe geçmişti. Geçen yıl ise yeniden bir düşüş kaydedildi.
Komisyona göre bu olumlu eğilim birden fazla etkenin birleşiminden kaynaklanıyor. Yetkililer, doğal gaz ve elektrik perakende fiyatlarındaki gerilemeye, AB ülkelerinde hayata geçirilen enerji verimliliği önlemlerine ve enerji yoksulluğu ile etkilenen nüfusların daha iyi anlaşılmasına işaret ediyor.
Euronews Business’ın yakın tarihli bir analizinde Avrupa genelindeki elektrik ve doğal gaz fiyatları inceleniyor. Bu çalışma, hem euro bazında hem de satın alma gücü paritesi (SGP-PSS) açısından en pahalı ve en ucuz ülkeleri ortaya koyuyor.