"Barış Kurulu"na kurucu üye olma kararı, Bakü'nün bölgesel nüfuzunu küresel ağırlığa dönüştürürken İran'la hassas dengeleri gözetme çabasını yansıtıyor.
Bu yıl ocak ayında Davos'ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nun son derece kontrollü ve riskleri yüksek atmosferinde, Azerbaycan, diyalog ve uzun vadeli barış çabaları için bir platform olarak lanse edilen, ABD destekli yeni girişim “Board of Peace”in kurucu üyesi olmayı kabul etti.
Bakü bu adımı, diplomatik profilini Güney Kafkasya'nın ötesine taşımaya yönelik hamlesinin bir parçası olarak sunuyor; analistler ise bunun, özellikle İran'da, Washington ile Tahran arasındaki gerilim tırmanırsa Azerbaycan'ın nasıl bir pozisyon alabileceğine dair bir işaret olarak bölgede dikkatle inceleneceğini söylüyor.
Uluslararası ilişkiler uzmanı Laman Nazarova'ya göre “Board of Peace’e katılmak, Azerbaycan’ın bölgesel bir aktörden küresel diplomatik süreçlerin bir katılımcısına dönüşümünde mantıklı bir adım”.
Bakü için bu adım, sembolik bir diplomatik jestten fazlası. Azerbaycan'ı, Güney Kafkasya'nın çok ötesinde barış, enerji ve bölgesel istikrar konularındaki tartışmalara yön verebilecek, güvenilir bir küresel siyasi ve ekonomik aktör olarak konumlandırma arzusunu ortaya koyuyor.
Nazarova, Azerbaycan’ın yalnızca kendi çatışma sonrası gerçekliğini yönetebilen değil, aynı zamanda uluslararası barış inşası çabalarına somut deneyimler sunabilen bir devlet imajını istikrarlı biçimde inşa ettiğini savunuyor.
Ona göre yıllara yayılan çatışma sonrası yönetim ve müzakere süreçleri, Azerbaycan’ı güvenlik düzenlemelerinin pasif bir alıcısından, diplomasiye aktif şekilde taraf olan bir aktöre dönüştürdü.
Esneklik ile hizalanma arasında
Jeoekonomi analisti Tsvetomir Nikolov’a göre Bakü’nün yaklaşımı, karmaşık bölgesel ortamda stratejik esnekliği tercih ettiğini yansıtıyor.
“Azerbaycan, güç siyasetinin nadiren basit tercihlere izin verdiği bir bölgede seçeneklerini açık tutmaya çalışıyor ve katı ittifaklar yerine esnekliği tercih ediyor” diyor Nikolov.
“Tahran açısından bakıldığında, Azerbaycan’ın Board of Peace gibi ABD ile ilişkilendirilen bir girişimde yer alması, bir barış inşası egzersizinden çok, Washington ile İran arasındaki gerilim tırmanırsa Bakü’nün kendini nerede konumlandırabileceğine dair bir sinyal olarak görülüyor” diye ekliyor.
Bu denge arayışı, onun sözleriyle, daha geniş bir diplomatik stratejiyi yansıtıyor: Azerbaycan’ın Güney Kafkasya’da ve ötesinde manevra alanını daraltabilecek resmi hizalanmalardan kaçınarak Batı öncülüğündeki girişimlerle angajmana girmesi.
Avrupa için stratejik sonuçlar
Azerbaycan’ın giderek güçlenen diplomatik profili, Avrupa açısından özel bir önem taşıyor. Doğu Avrupa ile Güney Kafkasya’nın kesişim noktasında yer alan ülke, Avrupa’yı Orta Asya ve Ortadoğu’ya bağlayan stratejik bir koridor üzerinde bulunuyor.
Board of Peace’e katılımı, diplomatik etki alanını yakın çevresinin ötesine taşımak ve bölgeler arasında bir bağlayıcı olarak rolünü derinleştirmek istediğine işaret ediyor.
Avrupa ülkeleri için bu adım, yalnızca güvenlik boyutuyla değil, aynı zamanda güven ve öngörülebilirlik bakımından da önem taşıyor.
Nazarova’nın da belirttiği gibi, enerji alanındaki işbirliği giderek daha fazla siyasi ve diplomatik hesaplarla iç içe geçiyor.
Bu bağlamda Azerbaycan’ın küresel barış girişimlerine dahil olması, özellikle Avrupa enerji kaynaklarını ve stratejik ilişkilerini çeşitlendirmeye devam ederken, ülkenin sorumlu ve geleceğe dönük bir ortak olarak algısını güçlendiriyor.
Nüfuz için bir platform
Board of Peace’in, çatışma çözümü ve insani yardımdan uzun vadeli barış inşası stratejilerine uzanan konularda bir eşgüdüm platformu olarak hizmet etmesi amaçlanıyor.
Azerbaycan’ın çatışma sonrası toparlanma ve yeniden inşa konusundaki deneyiminin, özellikle Avrupa ile yakın jeopolitik ve ekonomik bağları olan bölgelerde, bu tartışmalarda önemli bir yer tutması bekleniyor.
Dünya Ekonomik Forumu, Azerbaycan’a çok taraflı diplomasiyi benimsediğini vurgulamak için yüksek profilli bir zemin sundu.
Board of Peace bünyesindeki varlığının, Avrupa’daki karar alıcıların ve uluslararası medyanın kalıcı dikkatini çekmesi, böylece Bakü’nün barış, güvenlik ve küresel yönetişim tartışmalarındaki sesini daha da güçlendirmesi bekleniyor.
Enerji alanındaki belirsizlikler, bölgesel çatışmalar ve değişen ittifaklarla şekillenen giderek daha dalgalı bir jeopolitik ortamda yolunu bulmaya çalışan Avrupa açısından, Azerbaycan’ın Board of Peace ile angajmanı, orta ölçekli güçlerin esnek ve çeşitlendirilmiş diplomasi yoluyla nüfuzlarını genişletmeye nasıl çalıştığını ortaya koyuyor.