Ukrayna'nın Karadeniz'deki İHA saldırıları ve Tengiz sahasındaki teknik arızalar, Kazakistan'ın petrol ihracatını vurdu. 3,8 milyon tonluk petrol kaybı yaşanırken, Astana yönetimi Kiev'e nota verdi.
Kazakistan'ın petrol ihracatı, Ukrayna'nın insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırılar ve Karadeniz'deki fırtınalı hava koşulları nedeniyle ciddi bir darbe aldı.
REKLAM
REKLAM
Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu'nun (CPC) Novorossiysk'teki deniz terminalinde operasyonlar aksarken, ülkenin dev petrol sahası Tengiz'de ocak ayında yaşanan teknik kesintiler tabloyu daha da ağırlaştırdı.
Novorossiysk tesisi, Kazak petrolünün büyük bir kısmını Avrupa rafinerilerine giden tankerlere yüklüyor.
Ancak 29 Kasım 2025 tarihinde düzenlenen bir deniz drone'u saldırısı, terminalin günlük 800 bin varil yükleme kapasitesine sahip derin su şamandıralarından birini (SPM-2) devre dışı bıraktı.
Bu olayın ardından 13 Ocak'ta, Kazak ham petrolünü yüklemek için bekleyen Matilda ve Delta Harmony isimli iki tanker daha insansız hava araçlarının hedefi oldu.
Kazakistan Enerji Bakanı Erlan Akkenzhanov, vurulan tankerlerin Rusya'nın gölge filosuna ait olduğu iddialarını kesin bir dille yalanladı. Bakan, gemilerin uluslararası statüsüne ilişkin şu net ifadeyi kullandı:
"Gemilere yönelik herhangi bir kısıtlama getirilmemiştir ve bu gemiler herhangi bir gri listede yer almamaktadır."
Yetkililer saldırı anında her iki geminin de boş olduğunu, herhangi bir yaralanma veya petrol sızıntısı yaşanmadığını bildirdi.
Kazakistan, ham petrolünün yaklaşık yüzde 80'ini CPC boru hattı üzerinden sevk ediyor. Bu hat, Rus petrolü dışındaki kaynakların Avrupa'ya ulaşması için ana güzergahlardan biri konumunda.
Avrupa Birliği'nin petrol ithalatının yüzde 12'sinden fazlasını karşılayan Kazakistan'ın yaşadığı bu aksaklık, kıtadaki arzı sıkıştırdı ve ocak ayında petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu.
Enerji analisti Olzhas Baidildinov, varil başına 60 dolarlık referans fiyat üzerinden yaptığı hesaplamada, Kazakistan'ın potansiyel kaybının 1,6 milyar dolar civarında olduğunu öngörüyor.
Saldırılar diplomatik gerilimi de beraberinde getirdi. Astana yönetimi, bu eylemleri sivil altyapıya yönelik saldırı olarak nitelendirerek Kiev'e resmi nota verdi.
Ukrayna tarafı ise operasyonların Rusya'nın askeri-endüstriyel kapasitesini zayıflatmayı amaçladığını savundu.
Enerji Bakanı Akkenzhanov, saldırıların mali bilançosuna ilişkin henüz kesin rakamlar vermenin erken olduğunu belirterek süreci şöyle açıkladı:
"Petrol henüz ne taşındı ne de satıldı. Gelecekteki piyasa fiyatları üzerinden satılacak. Ancak işlemler tamamlandıktan sonra tam verilere sahip olabilir ve rakamları raporlayabiliriz."
Şu anda CPC'nin üç şamandırasından ikisi faal durumda. Hasarlı ünitenin onarımı kötü hava koşulları nedeniyle yavaşlarken, Birleşik Arap Emirlikleri'nden sipariş edilen iki yedek şamandıranın 70 gün içinde ulaşması bekleniyor.
İhracattaki kriz, ülkenin en büyük petrol sahası Tengiz'deki üretim durdurma kararıyla daha da derinleşti.
Chevron liderliğindeki işletmeci Tengizchevroil, bir jeneratörde çıkan yangının güç kesintisine yol açması üzerine 18 Ocak'ta üretimi geçici olarak durdurdu ve CPC Blend tedariki için mücbir sebep ilan etti.
Tengiz sahasındaki sorun, bölgesel enerji güvenliği endişelerini de gündeme getirdi. Saha, Mangistau ve Atyrau bölgelerine elektrik üretimi için gaz sağlıyor.
Bakanlık evlerde kesinti yaşanmadığını savunsa da uzmanlar farklı bir tablo çiziyor. Enerji analisti Olzhas Baidildinov, sistemin Rusya'dan yapılan ek gaz ve elektrik ithalatıyla ayakta tutulabildiğine dikkat çekerek şu tespiti yaptı:
"Rusya'dan yapılan ek ithalat sistemi stabilize etmeye yardımcı oldu ancak bu durum, Kazakistan'ın yerel enerji altyapısındaki yapısal zayıflıkları net bir şekilde ortaya koymaktadır."
Ukrayna'nın Kazakistan'ın birincil petrol ihracat rotasına yönelik saldırıları yoğunlaşırken, Astana yönetimi ABD ile iş birliğini derinleştirme yoluna gitti.
28 Ocak'ta yaptırım altındaki Rus şirketi Lukoil'in varlıklarını satın almak için ABD'ye talepte bulunan Kazakistan, Donald Trump'ın yeni kurduğu Barış Konseyi'ne de katılım sağladı.