Körfez’deki kritik enerji tesislerine yönelik saldırılar giderek sıklaşıp daha yıkıcı hale geliyor; arzı sarsıyor ve bölgedeki kırılganlıkları açığa çıkarıyor.
Körfez genelinde düzenlenen füze ve İHA saldırıları, dünyanın en önemli enerji bölgelerinden birinden gelebilecek arz kesintisi riskine piyasalarda tepki verilmesiyle, küresel LNG fiyatlarını şimdiden yukarı çekti.
REKLAM
REKLAM
Bu saldırılar, İran’ı ve Körfez’deki enerji altyapısını da içine alan daha geniş çaplı bir çatışmanın şiddetlendiği bir dönemde gerçekleşiyor; son günlerde birden fazla ülkedeki petrol ve gaz tesislerinin hedef alındığı bildirildi.
Körfez genelinde kritik önemde çok sayıda petrol ve gaz tesisi vuruldu; başlıca tesislerde hasar rapor edilirken kesintinin ne kadar sürebileceğine ilişkin kaygılar artıyor.
Katar’da, İran’dan yapıldığı bildirilen füze saldırılarının ardından, dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz merkezi olan Ras Laffan Endüstri Kenti’nde birden fazla noktada yangın çıktı.
Yetkililer, yangınların can kaybı olmadan kontrol altına alındığını ancak saldırıların ciddi hasara yol açtığını doğruladı.
“Son saldırılar tabloyu kökten değiştiriyor” diyen, küresel enerji piyasaları üzerine araştırmalar yürüten Vanda Insights’ın kurucusu Vandana Hari, LNG üretiminin bugüne kadar ağırlıklı olarak fiziki hasardan değil, tedbir amaçlı olarak durdurulduğunu hatırlattı.
Saldırılar, Birleşik Arap Emirlikleri’nde Fujayra’daki bir petrol tesisine yönelik İHA saldırısı da dahil olmak üzere, bölge genelindeki diğer olaylarla aynı döneme denk geliyor ve saldırıların kapsamının giderek genişlediğini gösteriyor.
Fiziki hasar risk görünümünü değiştiriyor
Hari, onarımların büyük olasılıkla ancak çatışma sona erdikten sonra başlayacağını ve birkaç ay sürebileceğini, kısmi operasyonların daha erken yeniden devreye girip giremeyeceğinin ise belirsiz olduğunu söyledi.
Sonuçları bölgenin çok ötesine uzanabilir. Katar, küresel LNG ihracatının yaklaşık beşte birini karşılıyor; bu üretimin büyük bölümü, dünyanın en büyük LNG ihracat tesisi olan Ras Laffan kompleksi üzerinden dünya pazarlarına gidiyor. Uzayan her türlü kesinti, zaten hassas olan piyasaları daha da sıkılaştırma riski taşıyor.
“Avrupa’nın kış için gaz stoklamaya yönelik alımlara başladığı bir dönemde küresel gaz piyasalarının çok daha sıkı bir hale geldiğini görebiliriz” diyen Hari, “Avrupa son tonu kendine çekmek için en yüksek fiyatı ödeyebildiği için, Asya’daki daha küçük ve fiyata duyarlı ekonomiler en büyük zararı görecek” ifadelerini kullandı.
Arza yönelik doğrudan etkisinin ötesinde, saldırılar üretim ve işleme aşamalarından Hürmüz Boğazı’ndan geçen deniz nakliyatına kadar Körfez’in daha geniş enerji sistemindeki zafiyetleri de ortaya çıkarıyor.
“Çatışma, Körfez’in petrol ve gaz tedarikindeki çok katmanlı bir kırılganlığı gözler önüne serdi” diyen Hari, istikrarsızlığın sürmesi halinde hem yatırımlarda hem de ticaret akışlarında daha uzun vadeli yön değişikliklerinin gündeme gelebileceğine dikkat çekti.
Yedek LNG kapasitesi yok
Sektör uzmanlarına göre, yaşanan aksama yalnızca fiziki hasardan kaynaklanmıyor; aynı zamanda aktif bir çatışma ortamında faaliyet yürütmenin zorluklarını da yansıtıyor.
Küresel LNG danışmanı Jean-Christian Heintz, hasarın boyutu hâlâ tam olarak bilinmemekle birlikte, saldırıların sektör üzerinde “psikolojik ve itibar” baskısı yarattığını, sınırlı çaplı saldırıların bile önemli operasyonel sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Heintz, “Makul ve ihtiyatlı bir işletmeci olarak hiçbir satıcı böyle bir ortamda üretimi yeniden başlatma riskini almayacaktır” diyerek, küçük çaplı saldırıların bile normal işleyişe dönmeyi engelleyebileceğini vurguladı.
Heintz, LNG’de “yedek kapasite diye bir şey olmadığını” belirterek, üretimin kısa sürede artırılamadığını ve yeni projelerin hayata geçirilmesinin yıllar aldığını, üstelik ciddi yatırımlar gerektirdiğini söyledi.
Kesintilerin küresel piyasalara yansımaya başladığına dair işaretler de şimdiden görülüyor. Sektör kaynaklarına göre QatarEnergy, Nisan ayı için Belçika’nın Zeebrugge terminalinde beş LNG boşluğu teklif etti; bu da kesintilerin başlangıçta öngörülenden daha uzun sürebileceğine işaret ediyor.