S&P 500 ile Nasdaq, Hürmüz Boğazı büyük ölçüde kapalı kalmasına ve enflasyon yükselirken küresel büyüme tahminleri düşürülmesine rağmen çarşamba günü rekor seviyeden kapandı.
Gösterge niteliğindeki ABD hisse senedi endeksleri, fiyat keşfi aşamasına girerek yeni zirvelere tırmandı. Bu da, piyasaların kısa vadeli jeopolitik riskleri bir kenara bırakıp olası bir tansiyon düşüşüne ve şirket bilançolarının gücüne odaklandığına işaret ediyor.
REKLAM
REKLAM
Çarşamba günü S&P 500, günü yüzde 0,8 artışla 7.022 puandan kapatarak bu yılın ocak ayındaki önceki rekorunu aştı.
Endeks, geçen ay önce yüzde 9 geriledikten sonra 30 Mart’ta gördüğü dip seviyeden bu yana şu anda yüzde 11 yukarıda.
Nasdaq Bileşik Endeksi de rekor kırarak yüzde 1,6 yükseldi ve 24.000 puanın üzerine çıktı. Dow Jones Sanayi Ortalaması ise yüzde 0,15 gerileyerek tüm zamanların zirvesinin belirgin şekilde altında kalmaya devam etti.
Bu yükseliş, kalıcı ters rüzgarlara rağmen gerçekleşiyor.
Küresel petrol arzının yaklaşık beşte biri için kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’ndan geçen deniz taşımacılığı, İran’ın attığı adımlar ve bunu izleyen ABD donanma ablukası nedeniyle şubat ayı sonundan bu yana ciddi biçimde sekteye uğradı.
Trafik keskin biçimde düştü. İran, boğazın ABD, İsrail ve müttefikleriyle bağlantılı gemilere kapatıldığını ilan etti.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) da İran limanlarına uygulanan ablukasının bu hafta başında tam olarak yürürlüğe girdiğini doğruladı ve "Şu ana kadar on gemi geri çevrildi ve pazartesi günü başlayan ABD ablukasından bu yana engeli aşan GEMİ SAYISI SIFIR," açıklamasını yaptı.
Petrol fiyatları son iki haftada bir miktar gevşemiş olsa da hâlâ yüksek seyrediyor.
Bu haber yazılırken Brent petrol varil başına yaklaşık 96,5 dolar, WTI ise 92,5 dolar düzeyindeydi. Her ikisi de savaş öncesi seviyelerin belirgin biçimde üzerinde kalarak enflasyon kaygılarını besliyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF) buna, küresel büyüme tahminini aşağı çekerek yanıt verdi. Kurum, pazartesi günü yayımlanan son Dünya Ekonomik Görünümü raporunda, 2026 büyüme tahminini enerji fiyatlarındaki sıçramalar ve arz kesintilerini gerekçe göstererek yüzde 3,3’ten yüzde 3,1’e indirdi.
Manşet enflasyon, çatışmanın kısa ömürlü olacağı varsayımına dayanan referans senaryosunda bu yıl için artık yüzde 4,4 olarak öngörülüyor. Gerilimin tırmanıp uzaması hâlinde daha zayıf büyüme ve daha yüksek fiyatlar riski öne çıkıyor.
Enerji fiyatlarındaki sınırlı geri çekilme, iki haftalık ateşkesin korunduğu ve ABD ile İran arasında yeni görüşmelerin yakında yeniden başlayabileceğine dair haberlerin ardından geldi.
ABD Başkanı Donald Trump da kalıcı barış için müzakerelerin hafta sonuna kadar yeniden başlayabileceği sinyalini verdi.
Yatırımcılar, Hürmüz Boğazı’nın er ya da geç yeniden açılacağını ve savaşın genel olarak sınırlı bir olumsuz etkiyle atlatılacağını fiyatlıyor gibi görünüyor.
Euronews’e konuşan Quilter Cheviot Europe’un yatırım direktörü Alan McIntosh, "Her ne kadar ilk tur görüşmeler bir anlaşma getirmemiş olsa da ateşkesin uzaması muhtemel görünüyor. Bu da erken bir çözüme ulaşılabileceğine dair iyimserliği artırıyor," dedi.
McIntosh, "Çatışmaların görece hızlı sona ermesi ve petrol sevkiyatının yeniden başlaması hâlinde, küresel enflasyon ve büyüme üzerindeki ekonomik hasar büyük ihtimalle sınırlı kalacaktır," diye ekledi.
ABD endeksleri neden beklentilere meydan okuyor?
Analistler, piyasanın dirençli kalmasının ardında birkaç etken olduğuna dikkat çekiyor.
Çatışmaların hızla sona ereceğine dair beklentiler risk iştahını desteklerken, kurumsal ABD de güçlü bir tablo sergiliyor. Banka yöneticileri, ABD’de tüketicinin hâlâ güçlü olduğunu ve şirket birleşmeleri ile halka arzlar için sağlıklı bir boru hattı bulunduğunu vurguluyor.
S&P 500 şirketlerine ilişkin ilk çeyrek kâr beklentileri yukarı revize edildi. Bu şirketlerin toplamda 605 milyar doların (513 milyar euro) üzerinde kâr açıklaması öngörülüyor. Bu rakam önceki tahminlerin üzerinde.
Özellikle yapay zekâ ile bağlantılı teknoloji hisseleri de ek destek sağladı. Nasdaq’taki güçlü yükseliş, genel ekonomik tahminler yumuşarken bile büyüme odaklı hisselere yönelik yenilenen iştahı yansıttı.
McIntosh, Euronews’e yaptığı değerlendirmede şunları söyledi: "Yapay zekâya yönelik sermaye harcamalarındaki artışın yavaşladığına dair hiçbir işaret yok; bu da ABD ekonomik büyümesini desteklemeye devam ediyor. ABD’de bilanço sezonu yeni başladı ve şu ana kadar Orta Doğu’daki mevcut çatışmanın olumsuz etkisine dair sınırlı kanıt var."
Endeksler aynı zamanda, savaşın yarattığı arka plan baskısıyla özellikle ABD’de hükümetleri savunma bütçelerini artırmaya iten savunma şirketlerini de içeriyor. Bu hisselerin tamamı iyi performans gösterdi.
Tarih de mevcut toparlanmaya bir çerçeve sunuyor. ABD’nin taraf olduğu önceki savaşlarda, hisse senedi piyasaları sıklıkla kısa vadeli dalgalanmaların ardından yeniden toparlanarak yükselişe geçti.
Örneğin 2003 Irak Savaşı sırasında S&P 500, işgalin başlamasını izleyen ilk tam yılda yüzde 25’in üzerinde yükseldi.
1990-1991 Körfez Savaşı’nda endeks başlangıçta yüzde 11 gerilemiş, ancak koalisyonun hızlı zaferinin ardından gelen güçlü rahatlama rallisiyle bir sonraki yılda pozitif getiri sağlamıştı.
Benzer örüntüler, Kore Savaşı ve Vietnam Savaşı dönemlerinde de görüldü. Belirsizliğin uzun sürmesine rağmen borsalar uzun vadede kayda değer yükselişler kaydetti.
Royal Bank of Canada ve diğer kaynaklar tarafından derlenen verilere göre, farklı çatışmalar boyunca hisse senetleri, savaşın ilk yılında vakaların yaklaşık yüzde 60’ında yükseliş kaydetti.
Piyasalar genellikle ani şoklardan ziyade nihai sonuçlara odaklanma eğiliminde oldu, çözümü ve ekonomik uyum sağlama becerisini ödüllendirdi. S&P 500 ile Nasdaq’taki son rekor seviyeler de bu kalıcı dinamiğin altını çiziyor.
İran’la yaşanan gerilimin tırmanması hâlinde riskler masada kalmaya devam etse de, yatırımcılar şu anda diplomasinin ve şirketlerin temel göstergelerinin galip geleceğine oynuyor.