Uluslararası Enerji Ajansı, Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıkların arzı sınırlaması nedeniyle petrol piyasasının yılın son çeyreğine dek açık vermesinin ve fiyat oynaklığı riskinin artmasının beklendiğini bildiriyor.
Orta Doğu’daki savaşın üzerinden on haftadan fazla zaman geçerken, Hürmüz Boğazı’ndaki akışın kesintiye uğraması arzı sıkılaştırmaya devam ettiği için, küresel petrol stokları rekor hızla eriyor, diye açıkladı Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) çarşamba günü.
REKLAM
REKLAM
IEA’nın öncü verilerine göre, küresel petrol stokları mart ayında 129 milyon varil, nisan ayında ise ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Körfez ihracatında yaşanan bozulmalar sonucu 117 milyon varil daha azaldı.
En sert düşüş OECD ülkelerinde kaydedildi; bu ülkelerde kara depolarındaki stoklar 146 milyon varil geriledi. OECD dışı ekonomilerdeki görülebilir stoklar ise 24 milyon varil azaldı.
Ajans, Körfez üreticilerinden kaynaklanan kümülatif ham petrol arz kayıplarının artık 1 milyar varili aştığını, günde 14 milyon varilden fazlasının bölgeden çıkamadığını belirterek durumu “emsali görülmemiş bir arz şoku” olarak niteledi.
Uluslararası Enerji Ajansı, mart ayında küresel piyasaları desteklemek için üye ülkelerin acil durum rezervlerinden 400 milyon varil petrolü piyasaya süreceğini açıklamış, bunun yaklaşık 164 milyon varili şimdiden çekilmiş durumda.
Boğazın yeniden açılması ve çatışmanın sona erdirilmesine yönelik ABD ile İran arasındaki diplomatik çabalara ilişkin belirsizlik, petrol piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı.
Kısa vadeli fiziki teslimatlar için gösterge kabul edilen North Sea Dated ham petrolünün fiyatı, varil başına 144 dolar zirvesinden 100 doların altına kadar geriledikten sonra yeniden yükselişe geçti.
Aynı zamanda petrol üreticileri küresel piyasalar üzerindeki etkiyi yumuşatmak için adımlar attı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri bazı ihracatlarını boğaz dışındaki terminallere yönlendirirken, aralarında ABD’nin de bulunduğu Atlantik havzası üreticileri Asya’ya sevkiyatlarını artırdı.
Yurtiçindeki rafinerilere yönelik ardı ardına düzenlenen saldırıların iç talebi düşürmesinin ardından Rusya’nın ihracatı da artarken, ABD’nin geçici yaptırım muafiyetleri daha fazla Rus yükünün dünya piyasalarına ulaşmasına imkan tanıdı.
Talep düşüyor, fiyat oynaklığı artıyor
Aynı dönemde zayıflayan ekonomik faaliyet ve yüksek akaryakıt fiyatları tüketimi baskılıyor. Son kullanıcıların tüketimi kısmaya başlamasıyla rafineriler de kapasite kullanımını düşürüp ham petrol ithalatını keskin biçimde azaltıyor.
IEA artık 2026’da küresel petrol talebinin günde 420 bin varil azalarak günlük 104 milyon varile ineceğini öngörüyor. Bu, ajansın İran savaşı öncesindeki tahminine kıyasla günde 1,3 milyon varillik aşağı yönlü bir revizyon anlamına geliyor.
Ajans, en ağır darbenin petrokimya ve havacılık sektörlerine indiğini, önümüzdeki aylarda daha yüksek fiyatlar ile talebi kısmaya yönelik önlemlerin yakıt tüketimini daha da frenlemesinin beklendiğini bildirdi.
IEA’ya göre, yılın üçüncü çeyreğinden itibaren Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışının kademeli olarak yeniden başlamasını öngören bir anlaşmaya varılması halinde talep yılın ilerleyen dönemlerinde toparlanmaya başlayabilir.
Buna karşın arzın daha yavaş toparlanması ve piyasanın yılın son çeyreğine kadar açık vermeye devam etmesi bekleniyor.
Öngörüsünde ajans, bu raporda da varsayıldığı gibi savaşı bitirecek ve Hürmüz Boğazı’ndan akışın 2026’nın üçüncü çeyreğinden itibaren kademeli olarak yeniden başlamasına izin verecek bir anlaşmaya varılması halinde talebin yıl sonuna doğru yeniden büyümeye dönebileceğini, ancak arzın büyük olasılıkla daha yavaş toparlanacağını tahmin ediyor.
“Küresel petrol stokları halihazırda rekor hızla erirken, yaz aylarındaki talep zirvesi öncesinde fiyatlarda ilave oynaklık yaşanması muhtemel görünüyor” değerlendirmesinde bulundu IEA.