Suudi Aramco’dan Facebook’a, tarihin gördüğü en büyük halka arzları ve SpaceX’in hepsini nasıl gölgede bırakabileceğini anlatıyoruz.
Elon Musk'un şirketi SpaceX, tarihin en etkili borsa açılışlarından biri olmaya aday halka arz için hazırlanıyor. Roket ve uydu şirketi, daha gelecek ay gibi yakın bir tarihte Wall Street'te kote olmayı hedefliyor; kulislerde, ilk halka arzdan 75 milyar dolar (68 milyar avro) toplayabileceği konuşuluyor. Bu tutar, bugüne kadar kayda geçen tüm halka arzları geride bırakacak.
REKLAM
REKLAM
Büyüklüğünü daha iyi kavramak için, SpaceX'in geride bırakacağı tüm rekor sahiplerine bakalım.
Mevcut rekor sahibi: Saudi Aramco
Dünyanın en kârlı petrol şirketi, Aralık 2019'da Riyad Borsası'nda gerçekleştirdiği 25,6 milyar dolarlık (23,2 milyar avro) halka arzla zirvede oturuyor.
Bu halka arz, Suudi Arabistan'ın krallığı petrol gelirlerine bağımlılıktan kurtarmayı ve ekonomiyi yabancı yatırımcılara açmayı hedefleyen Vizyon 2030 programı açısından da bir dönüm noktası oldu. Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın 2016'da başlattığı ve Suudi ekonomisinin gözbebeği Aramco'yu merkeze alan plan, bu adımla somutlaştı.
Yine de bu rakam, SpaceX'in hedeflediği bildirilen tutarın üçte birinin bile altında kalıyor.
Teknoloji devleri
Sıralamada ikinci Alibaba. Jack Ma'nın e-ticaret imparatorluğu, Eylül 2014'te New York Borsası'ndaki halka arzında 21,8 milyar dolar (19,8 milyar avro) topladı; o dönem tarihin en çok konuşulan teknoloji halka arzıydı ve yıllarca rekoru elinde tuttu.
Teknoloji cephesindeki bir diğer büyük halka arz ise bugün Meta adını taşıyan Facebook'undu; şirket 16 milyar dolar (14,5 milyar avro) kaynak sağladı.
Mayıs 2012'deki Nasdaq açılışı, hisseyi kaosa sürükleyen teknik aksaklıklarla kötü bir ün kazandı ve ilk yatırımcılar için sancılı birkaç haftanın başlangıcı oldu. Zuckerberg'in şirketi o günden bu yana dünyanın en değerli şirketlerinden biri hâline geldi.
Japonya cephesi
SoftBank Corp, Aralık 2018'de Tokyo'da gerçekleştirdiği halka arzda 21,3 milyar dolar (19,3 milyar avro) topladı. Şirketin kurucusu Masayoshi Son, teknoloji dünyasının en ünlü risk alan yatırımcılarından biri; Alibaba'ya yaptığı erken yatırım, sonunda onlarca milyar dolar değerine ulaştı.
Listede, Japonya'nın devlet destekli telekom devi Nippon Telegraph and Telephone'ın mobil birimi NTT DoCoMo da var. Şirketin Ekim 1998'de Tokyo'da gerçekleştirdiği 18,1 milyar dolarlık (16,4 milyar avro) halka arz, yatırımcıların sektöre girmek için yarıştığı küresel mobilite patlamasının zirve yaptığı döneme denk geldi.
Çin'in bankacılık devleri
Listede, 2008 krizi sonrasında Pekin'in finans kurumlarının ne kadar baskın hâle geldiğini hatırlatan iki Çin devlet bankası da yer alıyor.
Agricultural Bank of China, Temmuz 2010'da Şanghay ve Hong Kong borsalarındaki halka arzında 19,2 milyar dolar (17,4 milyar avro) topladı; bu, Çin'in devlet güdümlü ekonomik genişlemesinden doğan en büyük halka arzlardan biriydi.
Varlık büyüklüğüyle dünyanın en büyük bankası olan ve bilançosu birçok ülkenin GSYH'sini geride bırakan Industrial and Commercial Bank of China ise 2006'da aynı iki borsada 19,1 milyar dolar (17,3 milyar avro) topladı.
Geri kalanlar
Visa, Mart 2008'de New York Borsası'ndaki ilk gününde 17,9 milyar dolar (16,2 milyar avro) topladı; bu, küresel finans krizinin doruğunda, Wall Street'in çözüldüğü bir anda sergilenen dikkat çekici bir yatırımcı güveniydi.
Aynı kriz sırasında neredeyse çöken AIG'den ayrılarak kurulan Asyalı sigorta devi AIA Group ise Ekim 2010'da Hong Kong'daki halka arzında 17,8 milyar dolar (16,1 milyar avro) topladı.
Bugün Avrupa'nın en büyük enerji şirketlerinden biri ve küresel yenilenebilir enerji hamlesinin başlıca aktörlerinden olan İtalyan Enel de Kasım 1999'da Milano ve New York borsalarındaki halka arzında 16,5 milyar dolar (15 milyar avro) kaynak sağladı.
SpaceX, hedeflediği belirtilen tutara ulaşırsa yalnızca listenin başına geçmekle kalmayacak, mevcut rekorun neredeyse üç katına çıkacak.