İspanya’da 2026’da yanan alan, geçen yılkinin neredeyse yarısına denk geliyor; söndürme maliyetinin 1,7–3,3 milyar avro olacağı hesaplanıyor. Turizm ve tarımdaki kayıplar da ekleniyor, uzmanlar önlemenin önemini vurguluyor.
Madrid, Ávila ve Toledo'da hâlâ yüzlerce itfaiyeci İspanya tarihinde kaydedilen en büyük orman yangınıyla mücadele ederken, bu yıl alevlerin ülke hazinesine ne kadara mal olacağını tam olarak söylemek için henüz çok erken. Ancak 2025 verileri dikkate alındığında bir şey açık: fatura oldukça kabarık olacak.
REKLAM
REKLAM
Greenpeace'in, Ulusal Ormancılık Şirketleri Birliği (Asemfo) verileriyle hazırladığı “Grandes incendios forestales” raporuna (kaynak İspanyolca) göre, İspanyol hükümetinin geçen yıl yangınların söndürülmesi için 3.548 ile 6.741 milyon avro arasında bir kaynak ayırdığı tahmin ediliyor. İçişleri Bakanlığının verilerine (kaynak İspanyolca) göre bu yangınlar, ülke genelinde toplam 8.189 olayda yaklaşık 354.793 hektarlık alanı kül etti.
Hesaplama, referans olarak Navarra Orman Ajansının hektar başına 10 bin avro olarak öngördüğü maliyet mi, yoksa Asemfo'nun kullandığı ve hektar başına yaklaşık 19 bin avro olarak belirlediği rakamlar mı esas alındığına göre değişiyor. Her durumda bu tahminler, sadece söndürme çalışmalarının ortalama maliyetini kapsıyor; yangından etkilenen alanların yeniden onarımı hesaba katılmıyor.
Ekolojik Geçiş Bakanlığının son bilgi notuna (kaynak İspanyolca) göre, yıl başından bu yana İspanya'da yangınlardan etkilenen ormanlık alan 172.396 hektara ulaşmış durumda; bu da 2025'te yanan toplam alanın neredeyse yarısına denk geliyor. Buna göre, bu yılın şu ana kadarki yangın faturası 1.723 ile 3.275 milyon avro arasında olabilir.
Ancak bu hesabın yalnızca söndürme faaliyetlerini içerdiğini unutmamak gerekiyor. Resmi Orman Teknik Mühendisleri Odası (COITF) dekanı Ana Belén Noriega, Infobae'ye yaptığı açıklamada, alevlerden etkilenen alanların yeniden eski haline getirilmesinin "çoğu zaman bizzat söndürme çalışmalarından daha maliyetli" olduğunu belirtmişti.
Referans olması açısından, Avrupa Parlamentosu bu ayın başında, kuraklıklar, sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarının yol açtığı zararlar için İspanya'ya 120,55 milyon avro tutarında acil yardım onayladı (kaynak İspanyolca).
Önlemenin önemi
Asemfo'nun, Ekolojik Geçiş Bakanlığının verilerine dayanarak yaptığı tahminlere göre, yangınlarla mücadele için ayrılan kamu kaynaklarının önemli bir bölümü söndürme çalışmalarına, önleme faaliyetlerine ise daha az oranda harcanıyor.
"Muhtemelen önceki yıllarda da gördüğümüz, toplamda 1.200-1.300 milyon avro civarındaki rakamlarla karşı karşıyayız; bunun yaklaşık 400 milyonu söndürmeye gidiyor" diye açıklıyordu Asemfo Başkanı Miguel Ángel Duralde Cadena Ser'e. Yani önleme çalışmalarına ayrılan tutar yaklaşık 800 milyon avro. Bu hesapların, yetkili farklı idarelerin Ekolojik Geçiş Bakanlığına sunduğu resmi bilgilere dayandığını ve dolayısıyla yalnızca yaklaşık bir tahmini yansıttığını belirtmek gerekiyor.
Kayıpların "muazzam" olduğunu söyleyen ve "orman yangınlarının kışın söndürüldüğünü" vurgulayan Duralde, önlemeye daha fazla kaynak ayrılmasının önemini savunuyor. Hesaplarına göre bu, yangın çıkmasını en baştan önlemek için harcanan her bir avro karşılığında söndürme maliyetlerinde 100 avroya yakın tasarruf anlamına geliyor.
"Karşı karşıya kalacağımız manzara değişikliği, suyun kalitesi, miktarı, kaybettiğimiz biyoçeşitlilik, odun, mantar ya da reçine gibi kaynaklar, bozulmuş ve yeniden canlanarak eski ekosistemi taşıması zaman alacak toprak... bunların hepsini düşündüğümüzde, ilişki bire yüz olur" diye sözlerini tamamladı.
Uzman, İspanya'da ormanlık alanların ülke yüzölçümünün yarıdan biraz fazlasını oluşturduğu dikkate alındığında, yılda yaklaşık 3.000 milyon avro yatırım yapılması gerektiği görüşünde. "Bu paralar uçak almak için değil (...) ormanların yönetimi için kullanılmalı. Ancak o zaman yangınların seyrinde kayda değer ve etkili değişiklikler görmeye başlarız" diyor.
Turizm ve tarım en çok etkilenen sektörler
Orman yangınları yalnızca ağır bir çevresel tahribat bırakmakla kalmıyor, aynı zamanda ciddi bir ekonomik etki yaratıyor. Bilimsel "Journal of Environmental Economics and Management" dergisinde yayımlanan 2023 tarihli bir çalışma (kaynak İspanyolca), Güney Avrupa'da büyük yangınlardan etkilenen bölgelerde yıllık GSYH büyümesinin %0,11 ile %0,18 arasında azaldığı sonucuna varıyordu. En ağır yıllarda, biriken düşüş %3,3 ile %4,8 arasında olabiliyor.
Çalışma ayrıca, turizmle bağlantılı istihdam üzerinde doğrudan bir etki tespit etti. Ulaşım, konaklama ve yeme-içme gibi faaliyetlerin yıllık büyümesinde %0,09 ile %0,15 arasında düşüş kaydediliyor; bu da Güney Avrupa genelinde sezon başına yaklaşık 5.700 ile 9.600 istihdam kaybına karşılık geliyor.
Bu nedenle Çalışma Bakanlığının, orman yangınları nedeniyle işine gidemeyen çalışanları korumak için olağanüstü bir önlem paketi hazırlaması şaşırtıcı değil. Plana göre, devlet bu süre boyunca ücretler ve sosyal güvenlik primleri dahil olmak üzere işçilik maliyetlerinin tamamını üstlenecek; böylece çalışanlar ve şirketlerin, acil durumun ekonomik sonuçlarını tek başına yüklenmesinin önüne geçilecek.
Öte yandan, bu tür felaketlerden doğrudan etkilenen tarım sektörü üzerindeki etkiler de dikkat çekiyor. İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska, pazartesi günü, orman yangını alarmının sürdüğü süre boyunca Madrid Özerk Bölgesi ile Ávila ve Toledo illerinde ağır makine kullanımını gerektiren hasat çalışmalarını askıya aldı.
Ayrıca alevler nedeniyle, İber Yarımadası'nın iç kesimlerinde binlerce baş hayvan ya telef oldu ya da susuz ve yemeksiz, dünyayla bağlantısı kesilmiş şekilde kaldı. Bu çerçevede Madrid Özerk Bölgesi, bölgenin batı dağlarında çıkan yangından etkilenen işletmelere mali destek verilmesini kararlaştırdı.