Eski bir Nazi toplama kampının arazisinin bir bölümüne iş parkı inşası, ayakta kalan kalıntıların korunması çağrılarını tetikledi.
Avusturya'nın Leobersdorf kasabasının çevresinde bir zamanlar geniş bir Nazi zorla çalıştırma kompleksi bulunan alanda, bugün otlarla kaplanmış bir tarlada yıkılmaya yüz tutmuş birkaç beton bloktan başka görünür bir şey kalmadı.
REKLAM
REKLAM
Şimdi, aralarında bir soğuk hava deposu ile indirimli süpermarket zinciri Lidl tarafından işletilecek bir mağazanın da bulunduğu bir iş parkı kurulmasına yönelik planlar, Nazi geçmişiyle yüzleşmeyi uzun süre ihmal eden Alp ülkesinde tepkiyi körükledi.
"Benim için bu hüzün verici; çünkü tarihin yükünü taşıyan bir yerin üstüne inşaat yapılıyor, ekonomi uğruna kurban ediliyor," diye konuştu alanın bir kısmının korunması için yerel bir kampanyaya öncülük eden Erich Strobl, AFP'ye.
1938'de Nazi Almanyası Avusturya'yı ilhak ettikten sonra, Weinberglager kompleksi binlerce savaş esiri ve zorla çalıştırılan işçiyi barındırmak için kullanıldı.
Daha sonra, yalnızca kadınlara ayrılmış Avusturya'nın en büyük kamplarından biri olan Mauthausen toplama kampının Hirtenberg dış kampını da kapsar hale geldi.
Sovyetler Birliği'nden, ayrıca İtalya ve Polonya'dan gelen yaklaşık 400 kadın, Eylül 1944 ile Nisan 1945 arasında Hirtenberg dış kampında hapsedildi ve yakındaki fabrika kompleksinde piyade mühimmatı üretmeye zorlandı.
Bazı fabrika yıkıntıları hâlâ ayakta olsa da, kamp barakaları ve diğer çoğu yapı savaş sonrası yıllarda yavaş yavaş yıkıldı, farklı amaçlarla kullanıldı ya da ortadan kaldırıldı.
Ancak Mauthausen kampı konusunda uzmanlaşmış tarihçi Bertrand Perz, AFP'ye yaptığı açıklamada Hirtenberg sahasının "tarihsel açıdan hâlâ önemli" olduğunu söyledi; bunun nedenlerinden biri de "Mauthausen'deki kadın mahkumların anma kültüründe dışlanmış olması".
Viyana'nın yaklaşık 40 kilometre güneyindeki, bir bölümü eski toplama kampı alanına denk düşen arsada iş parkı kurulmasına ilişkin planlar 2024'te kamuoyuna açıklandı.
'Keder, öfke, hiddet'
Arkeolojik incelemeler, eski kamp kompleksinden geriye kalan izleri tespit etti, ancak Avusturya Federal Anıtlar Dairesi, bu kalıntıların anıt statüsüyle korunması için "yeterli olmadığını" bildirdi.
Buldozerler sahaya girmişken, aktivistler alanın korunması yönündeki çağrılarını yeniledi.
Uluslararası Mauthausen Komitesi, "Eski bir toplama kampının üzerine yeni yapılar inşa edilmemeli" açıklamasını yaptı.
Yerden şimdiden yükselen gri beton sütunların önünde duran Mauthausen Komitesi Avusturya yönetim kurulu üyesi Josef Pumberger, AFP'ye verdiği demeçte, "2026 yılında Avusturya'da böyle bir şeyin yaşanabilmesine karşı keder, öfke, hiddet" hissettiğini söyledi.
Proje, arazinin daha önce yerel belediye başkanı Andreas Ramharter ile bağlantılı bir şirkete ait olması ve yerel basın haberlerine göre 2022 ve 2023 yıllarında 15 milyon avronun üzerinde bir bedelle satılması nedeniyle de tartışma yarattı.
Arsayı satın alan Avusturya şirketi TRA LEO GmbH & Co KG, AFP'ye yaptığı açıklamada alanda bir anıt oluşturulmasına destek vermeyi teklif ettiğini bildirdi.
Lidl, planlanan iş parkında bir mağaza açmayı öngördüğünü doğruladı, ancak mağazanın "doğrudan eski toplama kampının bulunduğu yerde değil, bitişikteki bir parselde" yer alacağını vurguladı.
Stel anıtı
İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avusturya, çok sayıda Avusturyalının suç ortaklığını görmezden gelerek kendini uzun süre Nazilerin kurbanı olarak sundu.
Adolf Hitler'in doğduğu ülke, Holokost'taki sorumluluğunu ancak 1980'lerin sonlarından itibaren sorgulamaya başladı.
Tarihçi Perz, bugün Hirtenberg sahası etrafında yürütülen tartışma benzeri bir tartışmanın 1980'lerde "imkânsız olacağını" belirterek, eski Nazi mekânlarına yönelik "daha fazla hassasiyet" oluştuğunu söyledi.
Ancak günümüz Avusturyası'nda, anma talebi giderek "artık gerçekten yeter" diyen karşı eğilimle çatışıyor, diye ekledi.
Eski Naziler tarafından kurulan aşırı sağ FPÖ, 2024'teki Avusturya parlamento seçimlerinde birinci parti oldu, ancak iktidar ortağı bulmayı başaramadı. Buna karşın ülkenin dokuz eyaletinin beşinde iktidar koalisyonunun parçası.
Leobersdorf merkezinde AFP'nin konuştuğu yerel halkın ya projeden haberi yoktu ya da konu hakkında konuşmak istemedi.
Hirtenberg kampının kurbanlarını anmak için 2024 yılında bir stel anıtı dikildi.
Ancak Pumberger'e göre bu yeterli değil.
"Nazilerin insanları hapsettiği, işkence ettiği, öldürdüğü binalara dair somut kanıtların bulunması çok önemli," dedi.
"Aksi takdirde anma, sanal bir eyleme ya da sadece kitaplarda, fotoğraflarda ve filmlerde var olan bir şey hâline geliyor."