Beyaz Saray, Venezuela petrol anlaşmanın ayrıntılarını açıklayıp özel şirketi duyurdu, 65 milyar varili kontrol ettiğini doğruladı; Trump ABD'nin hepsini alacağını söyledi.
Trump yönetimi, tarihin en büyük petrol anlaşması olarak nitelendirdiği mutabakatı duyurmasından birkaç gün sonra ayrıntıları açıkladı.
REKLAM
REKLAM
Pazartesi gecesi Beyaz Saray tarafından yayımlanan bilgilendirme notunda, anlaşmanın merkezindeki işletmeci olarak North American Blue Energy Partners (NABEP) gösterildi, şirketin mülkiyet yapısı ilk kez açıklandı ve Washington’un karşılığında ne elde ettiği sıralandı.
Venezuela’nın geçici makamları, NABEP’e 17 sahada 100 yıllık imtiyazlar tanıdı; anlaşma ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth tarafından imzalandı.
Venezuela’nın rezervleri, ABD’ninkini gölgede bırakıyor; imtiyaz kapsamındaki 65 milyar varil, ABD topraklarındaki yaklaşık 46 milyar varille kıyaslanıyor.
Pazartesi günü Oval Ofis’te konuşan ABD Başkanı Donald Trump, rezervleri “öylece atıl duran inanılmaz bir değer” diye niteledi ve ABD’nin “bunların hepsini alacağını, o petrolü çıkaracağını” söyledi.
Trump ayrıca, Amerikan petrol devlerinin Venezuela’daki petrol sahalarının devralınmasına ortak olabilmek için sıraya girdiğini yineledi.
Trump, “Exxon giriyor, Chevron giriyor, büyük petrol şirketlerimiz giriyor ve herkes teklif veriyor” dedi.
Washington ne alıyor?
Anlaşmaya dahil edilmesi karşılığında NABEP, ABD Savaş Bakanlığı Stratejik Sermaye Ofisine ana şirketinde yüzde 35 oranında hisse verdi; Beyaz Saray’a göre bu hissenin değeri, vergi mükelleflerine hiçbir maliyeti olmadan yüz milyarlarca dolara kadar çıkabiliyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı ayrıca, mevcut ve gelecekteki tüm NABEP sahalarından üretimin yüzde 20’sini maliyet fiyatından satın alma hakkı elde ediyor; bunun Stratejik Petrol Rezervi’ni kısmen yeniden doldurmak için kullanılması öngörülüyor. Bakanlık, kalan yüzde 80 için de önalım hakkına sahip olacak.
Washington, yönetim kurulu atamaları üzerinde veto yetkisine sahip olacak; üyelerin çoğunluğunun ABD vatandaşı olması gerekiyor ve anlaşma ABD yasalarına ve mahkemelerine tabi olacak.
NABEP, Venezuela’nın petrol altyapısına 100 milyar dolara (86 milyar avro) kadar yatırım yapmayı taahhüt etti; 25 yıl içinde yaklaşık 200 milyar dolar (172 milyar avro) tutarında imtiyaz bedeli ve vergi ödemesi bekleniyor.
Söz konusu sahaların çoğu daha önce Rus ya da Çinli şirketler tarafından işletiliyordu; Beyaz Saray, bunu Monroe Doktrini’nin yeniden teyidi olarak sunuyor.
İmzalar bekleniyor, soru işaretleri sürüyor
Bu hafta ek enerji sözleşmelerinin imzalanması bekleniyor; ancak haberler, Trump’ın sıraya girdiğini söylediği bizzat bu petrol devleri arasında anlaşmanın rahatsızlık yarattığını gösteriyor.
NABEP’in kontrolü Venezuela’lı iş insanı Alejandro Betancourt’un elinde; Betancourt, geçmişteki Venezuela hükümetiyle iş ilişkileri nedeniyle ABD ve Avrupa makamlarınca soruşturuldu, ancak hiç suçlanmadı ve herhangi bir suç işlediğini reddediyor.
Kendi sözleşmelerini müzakere eden petrol devlerinin, masada onunla yan yana oturmak zorunda kalmayacaklarına dair güvence talep ettikleri bildiriliyor.
Exxon ve ConocoPhillips, varlıklarının kamulaştırılmasının ardından 2007’de Venezuela’dan çekildi; her iki şirket de hukuki güvence ve sözleşme dokunulmazlığına ilişkin koşullarının hâlâ karşılanmadığını belirtiyor.
Eski ABD enerji danışmanları, Caracas ya da Washington’da gelecekte iş başına gelecek bir hükümetin anlaşma koşullarına itiraz edebileceği uyarısında bulunarak siyasi riskin altını çiziyor. NABEP’in günde 170 bin ile 200 bin varil arasında üretim yaptığı, özel şirketler arasında Chevron’dan sonra ikinci sırada yer aldığı bildiriliyor.
Betancourt, Venezuela’nın “bol doğal kaynaklarla, çalışkan insanlarla ve değerlendirilmemiş bir potansiyelle kutsandığını” söyleyerek, anlaşmanın bu potansiyeli “hem Venezuelalıların hem Amerikalıların büyük yararına açığa çıkaracağını” savundu.
Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodríguez de anlaşmayı sektörü modernleştirme fırsatı olarak destekledi ve eleştirilere rağmen ülkenin egemenliğinden hiçbir şey vermediğini ısrarla vurguladı.
Capitol Hill’deki Kongre binasında görev yapan yasa yapıcılar, pazartesi günü yaptıkları açıklamada, Kongre devre dışı bırakılarak müzakere edilen anlaşmaya ilişkin daha fazla bilgi talep ettiklerini söyledi.
Petrol devlerinin Trump yönetiminin güvenini paylaşıp paylaşmadığı, sözleşmelerin imzalanmasının beklendiği önümüzdeki günlerde daha netleşecek.