Gösterge niteliğindeki Hollanda TTF doğal gaz fiyatı pazartesi günü megavat-saat başına 70 avronun üzerine çıktı; ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden alevlenmesi, Basra Körfezi’nden LNG ihracatındaki yeni gecikmeler endişesini artırdı.
Avrupa’nın gösterge kontratı olan 2026 Ekim vadeli Hollanda TTF doğal gazının fiyatı, Körfez’den gelen LNG arzına ilişkin belirsizliğin fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı yaratmasıyla, ICE verilerine göre pazartesi günü megavat-saat başına 70,85 avroya yükselerek gün içi zirvesini gördü.
REKLAM
REKLAM
Pazar günü ABD güçleri Hürmüz Boğazı yakınlarında İran’a ait roket rampalarını vurdu, bunun üzerine İran Ürdün’deki ABD birliklerine füze ateşleyerek karşılık verdi. Bu tırmanış, küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin normalde geçtiği Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı kalmaya devam etmesi nedeniyle, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatında yeni kesintiler yaşanması riskini artırıyor.
Bu kesinti, Avrupa’nın kış öncesi gaz depolama tesislerini yeniden doldururken LNG tedarikinin kritik önem taşıdığı bir döneme denk geliyor.
Gas Infrastructure Europe (GIE) verilerine göre, AB’nin gaz depolama tesisleri yüzde 64,7 doluluk oranına ulaştı ve stoklar yılın bu dönemi için tarihsel seviyelerin altında seyrediyor.
Yüksek piyasa fiyatları, birçok ülkede yeniden doldurma sürecini yavaşlatarak, Hollanda ile Almanya’nın 1 Kasım’a kadar sırasıyla yüzde 80 ve yüzde 70’lik gaz depolama hedeflerini tutturamayabileceği yönünde endişelere yol açtı.
Bunun nedeni, mevcut fiyatlarla kış aylarına yönelik fiyatlar arasındaki farkın çoğu zaman gaz depolamanın maliyet ve riskini karşılayacak kadar geniş olmaması, hatta negatife düşmesi. Normalde tedarikçiler yazın daha ucuz olan gazı satın alıp depoluyor ve kışın daha yüksek fiyattan satıyor.
Depolama seviyelerinin düşük olması, bir ülkenin kışın mutlaka gaz sıkıntısı yaşayacağı anlamına gelmiyor. Ancak yetersiz rezervler, AB ülkelerini oynak piyasa fiyatlarına ya da küresel arz kesintilerine karşı daha kırılgan hale getirebilir.
Bu durum, Avrupa’nın en büyük ekonomisindeki şirketler açısından özellikle endişe verici.
“Yeterince doldurulmayan gaz depolama tesislerinin çok soğuk bir kışla çakışması halinde, Almanya normal gaz talebini artık tam olarak karşılayamayabilir” diye konuştu Alman gaz depolama birlikleri derneği INES’in genel müdürü Sebastian Heinermann, Euronews Business’a.
“Gaz fiyatları sanayi tüketicilerinin karşılayabileceği seviyenin üzerine çıkarsa şirketler üretimi kısmak zorunda kalır” diyen Heinermann, bunun ciddi ekonomik hasara yol açabileceğini sözlerine ekledi.
Depolama seviyeleri Avrupa’nın en yüksekleri arasında olsa da, İtalya da gaz arzı açısından risklerle karşı karşıya.
Reuters’ın aktardığına göre, geçen perşembe günü QatarEnergy, Avrupa’daki en büyük müşterilerinden biri olan İtalyan kamu hizmeti şirketi Edison’a, ABD-İran savaşı nedeniyle LNG teslimatlarını mücbir sebep gerekçesiyle askıya alma kararını kasım başına kadar uzattığını bildirdi.
Uzun vadeli Edison–Katar sözleşmesi, normalde İtalya’nın yıllık gaz tüketiminin yaklaşık yüzde 10’una denk gelen hacimde tedarik sağlıyor. Edison, ikame tedarik sağladığını ve müşterilerine karşı yükümlülüklerini yerine getirebileceğini açıkladı.
AB, doğrudan Orta Doğu’dan görece az miktarda gaz ithal ediyor. Katar, 2025 yılında Birliğin toplam gaz ithalatının yüzde 3,7’sini karşıladı. Ancak Körfez’deki kesintiler yine de Avrupa’daki fiyatları yukarı çekebiliyor.
Analistler, Körfez’den LNG ihracatında uzun süreli bir kesintinin, Avrupalı alıcıları mevcut kargolar için Asyalı alıcılarla daha agresif bir rekabete zorlayabileceği ve bunun da Avrupa’da gaz fiyatları üzerinde ilave yukarı yönlü baskı yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Goldman Sachs’a göre, olası bir teklif savaşında toptan fiyatlar megavat-saat başına 100 avroya yaklaşabilir.
Bankanın analistleri Samantha Dart ve Laura Cyr, Bloomberg’in aktardığı bir notta şu değerlendirmede bulundu: “Orta Doğu’dan enerji ihracatının ancak 2027’ye kadar kademeli olarak normale döndüğü bir senaryoda, 2026 Aralık TTF kontratının muhtemelen 100 €/MWh seviyesinin üzerine çıkması gerekeceğini tahmin ediyoruz.”
Hanehalkı faturaları ne kadar hızlı artabilir?
Mevcut fiyat seviyesi kısa ömürlü kalırsa, artışın hanehalkı faturalarına etkisi sınırlı olabilir. Buna karşılık, gerilimin yatışacağına dair net bir işaret olmadığı için fiyatlardaki kalıcı yükseliş, zaman içinde Avrupa genelinde hanehalkı enerji faturalarına da yansıyabilir.
Oxford Economics’in daha önceki bir tahminine göre, toptan fiyatlardaki değişikliklerin tüketici fiyatlarına tam olarak yansıması ortalama altı ay sürüyor; ancak bu süre Birlik genelinde büyük farklılıklar gösteriyor.
Fransa, İtalya ve İspanya’da fiyatlar birkaç ay içinde tepki verirken, Hollanda’da neredeyse anında yansıyor; Almanya ve Avusturya’da ise zirveye ulaşması neredeyse bir yılı bulabiliyor.
Oxford Economics, fiyatların görece hızlı yansıması ve ülkenin gaza yüksek derecede bağımlı olması nedeniyle, depolama tesisleri şu anda Avrupa’da en dolu olanlar arasında yer alsa bile, İtalya’yı Avrupa’nın büyük ekonomileri içinde en kırılgan ülke olarak görüyor.