Yeni bir araştırma Neandertal türünün yok oluşuna giden süreçteki kayıp halkaları birleştiriyor.
Hakemli bilimsel dergi PNAS'ta bu ay yayımlanan kapsamlı bir çalışma, Avrupa'daki son Neandertallerin soyunun tükenmesinden hemen önceki gizemli demografik koşullara ışık tutuyor.
REKLAM
REKLAM
Araştırmada, Belçika, Fransa, Almanya ve Sırbistan'daki arkeolojik alanlardan elde edilen 10 yeni Neandertal mitokondriyal DNA (mtDNA) dizisi analiz edildi.
Analizler türün yok oluşuna giden süreçteki kayıp halkaları birleştirirken, yaklaşık 65 bin yıl önce gerçekleşen ve Neandertallerin genetik yapısını tamamen değiştiren devasa bir nüfus dönüşümünü de kanıtlıyor.
Fransa'dan tüm Avrupa'ya yayılan tek bir soy
Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu, Avrupa'da son dönem yaşamış Neandertallerin neredeyse tamamının tek bir genetik hattan gelmiş olması.
Bulgulara göre yaklaşık 65 bin yıl önce, muhtemelen sertleşen iklim koşulları, yani buzul dönemi nedeniyle Neandertal nüfusu ciddi bir darboğazdan geçti.
Genetik veriler, bu dönemde Neandertallerin güneybatı Fransa'da bir sığınağa çekildiğini ve ardından tüm Avrupa'ya buradan yeniden yayıldığını gösteriyor.
Bu genişleme sırasında, Avrupa'daki daha eski Neandertal soyları büyük oranda silindi ve yerini hızla yayılan bu yeni, homojen gruba bıraktı.
Yok oluştan hemen önce nüfus çöküşü
Araştırma, Neandertallerin tarih sahnesinden silinmeden hemen önceki son yıllarına dair de çarpıcı veriler sunuyor.
Makaleye göre Neandertallerin etkin nüfus büyüklüğünde yaklaşık 45 bin yıl önce keskin bir düşüş başladığı saptandı.
Nüfusun yaklaşık 42 bin yıl önce en düşük seviyeye ulaştığı ve bu durumun nihai yok oluştan kısa bir süre önce gerçekleştiği belirlendi.
Araştırmacılar, genetik verileri 130 bin yıl öncesine kadar uzanan devasa bir arkeolojik veri setiyle (ROAD veri tabanı) birleştirdi. Bu sayede, Neandertallerin sadece DNA'larındaki değişim değil, aynı zamanda kullandıkları alet teknolojilerinin ve yaşam alanlarının iklimsel değişimlerle nasıl daralıp genişlediği de net bir şekilde görüldü.
Almanya'daki Tübingen Üniversitesi'nde paleogenetikçi ve çalışmanın kıdemli yazarı Cosimo Posth, Livescience'a verdiğ röportajda, "Bulgularımızın Neandertallerin Akdeniz'e göç ettiğini gösterdiğini düşünmüyoruz," dedi.
"Kuzey Avrupa'daki Neandertal gruplarının yok olduğunu, buna karşın güneybatı Fransa'da zaten var olan bir Neandertal grubunun bu iklim değişikliğinden sağ kurtulduğunu ve daha geniş bir bölgeye yayıldığını düşünüyoruz. Neandertaller daha önce birçok buzul çağı görmüştü, ancak sonuncusu hayatta kalmaları açısından çok zorlu geçti."
Neden önemli?
Çalışma, Neandertallerin yok oluşunun tek bir andan ziyade, binlerce yıl süren iklimsel zorluklar, nüfus daralmaları ve yeniden genişleme döngülerinin bir sonucu olduğunu kanıtlıyor.
Özellikle Avrupa'daki genetik çeşitliliğin son dönemde bu kadar azalmış olması, türün çevresel değişimlere karşı ne kadar kırılgan hale geldiğini gösteriyor.
Neandertaller, bugün halen hayatta olan insan türü Homo sapiens'in en yakın akrabalarından biriydi ve soyları yaklaşık 500 bin yıl önce birbirinden ayrıldı.
Neandertaller bir zamanlar Avrupa ve Avrasya'nın büyük bir bölümüne yayılmıştı, ancak 40 bin yıl önce soyları tükendi.