İster başkasının cipsine uzanan kişi olun ister bu haksızlığın mağduru, yeni bir araştırma ilginç bir açıklama sunuyor: Aşırılan yiyecek daha lezzetli geliyor.
Bazıları için patates kızartması aşkın evrensel dili sayılabilir. Neredeyse herkesin severek yediği bu yiyecek, insanları altın sarısı rengin etrafında bir araya getirir. Tabii arada bir patates hırsızı çıkmadığı sürece.
REKLAM
REKLAM
Hepimizin başına gelmiştir: Kendinize koca bir porsiyon patates kızartması söylemişsinizdir, yanınızdaki ise hiç istemediğine sizi ikna etmiştir; ona sadece salata yeter.
Emin olup olmadığını sorarsınız.
Emin olduğunu söyler.
Ama patatesler masaya gelir gelmez, bir anda o meleksi hâli kaybolur.
Önce nazikçe “sadece bir tane” ister. Sonra belki birkaç tane daha. Siz farkına varmadan tuvaletten döndüğünüzde, kâsenin neredeyse boşaldığını görürsünüz. Geride sadece birkaç yumuşamış patates kalmıştır.
Rusya Tıp Akademisi’nden araştırmacılar, patates çalmanın neden bu kadar cazip gelmeye devam ettiğini ve “ahlaki bir sınırı çiğnemenin tat alma zevkini artırıp artırmadığını” incelemeye karar verdi.
Food Quality and Preference dergisinde yayımlanan çalışmayı yürütmek için araştırmacılar, 120 katılımcının her birine aynı büyüklükte patates kızartması porsiyonu sundu; önce doğrudan, ardından başka birinden ikram edilmiş gibi.
Son aşamada ise katılımcılardan, hem yüksek hem de düşük riskli senaryolarda yanlarındaki diğer katılımcıların patates kızartmalarını gizlice aşırmaları istendi.
Daha sonra katılımcılardan patateslerin lezzetini bir ile dokuz arasında puanlamaları istendi. Çalınan patatesler toplu olarak en yüksek puanları aldı.
İlginçtir ki yakalanma riski arttıkça patates kızartmasının verdiği haz da yükseldi. Çalınan patatesler, doğrudan servis edilenlere kıyasla lezzet, çıtırlık ve tuzluluk açısından yüzde 40 daha fazla puan topladı.
Katılımcılara göre, yasak patatesleri gizlice yemenin yarattığı heyecan ile suçluluk duygusunun birleşimi, çok daha heyecanlı kıldı.
Sonuçlar, bir şeylerin eksik olduğu durumlarda beynimizin daha kaygılı ve korkulu hale gelerek bizi daha rekabetçi ve dürtüsel kılan “kıtlık zihniyeti” ile de ilişkilendiriliyor.
Yasaklanan her şey için de aynı durum geçerli. “Yasak meyve etkisi” olarak bilinen olguya göre, bir şeyin bize yasak olduğu söylendiğinde gözümüzde anında daha değerli ve daha cazip hale geliyor.
Önceki araştırmalar, kıtlık zihniyetinin başkalarının acısıyla empati kurma yetimizi de köreltebileceğini ortaya koymuştu. Bu durumda ise karşımızdakinin yaşadığı rahatsızlık söz konusu.
Çalışmanın yazarları, bulgularının “gündelik ihlallerin beynin ödül devrelerini nasıl harekete geçirdiğine dair anlayışımızı genişlettiğini” ve davranış psikolojisi ile yeme alışkanlıklarımızın temelinde yatan düşünce süreçlerine dair daha fazla iç görü sunduğunu belirtiyor.
Bu durum her ne kadar kimseyi patates kızartmanızı çalmaktan vazgeçirmeyecek olsa da, en azından suçluların artık ileri sürebilecekleri geçerli bir mazeretleri var.