Çekya’nın en büyük etkinliği Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali 60. yılını kutlayarak başlarken, Jiri Skacel genç sinemaseverlerin ilgisini açıklamak için geçmişine dönüyor.
Çekya'nın en büyük kültürel etkinliği, uluslararası film festivali, kaplıca kenti Karlovy Vary'de başlamaya hazırlanıyor.
REKLAM
REKLAM
Dustin Hoffman, Maggie Gyllenhaal, Jesse Eisenberg, Juliette Binoche, Jeffrey Wright, Harvey Keitel, Kyra Sedgwick, Kevin Bacon gibi oyuncular ile görüntü yönetmeni Robert Richardson ve daha birçok isim, her yıl düzenlenen bu şölene katılarak hayranlarıyla ve sinemaseverlerle buluşacak ya da dünya sinemasına yaptıkları olağanüstü katkılar nedeniyle Kristal Küre Ödülü'nü almak üzere festivalde hazır bulunacak.
Bu yıl festivalde ana yarışmada 12, Proxima yarışmasında 12, özel gösterimlerde 12 film ve bunlara ek olarak onlarca uzun metrajlı kurmaca ve belgesel film gösterilecek. Toplamda 200'e yakın film izleyiciyle buluşacak.
Zaman, gelenek ve 'Art Nouveau pastaları'
Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali, dünyanın Venedik'ten sonraki en eski ikinci film festivali. 1946'da kurulan festival, bu yıl 80. yılını kutluyor ancak bu, yalnızca 60. edisyonu.
Bunun nedeni, geçmişte Doğu Bloku için belirlenen tek A sınıfı film festivali olması ve bu yüzden 1959'dan 1993'e kadar Moskova ile yıllık dönüşümlü olarak düzenlenmek zorunda kalmasıydı.
Festival, 1950'lerin sert komünist dönemini, 1968'deki işgali ve ardından 1970'ler ile 1980'lerde yaşanan 'normalleşme' yıllarını atlatmayı başardı.
Ancak 1990'lardaki Kadife Devrim'in ardından neredeyse tamamen ortadan kalkıyordu. Prag'da düzenlenen Golden Golem festivali rakip olarak ortaya çıktı. Ancak bu festival sadece iki yıl sürdü ve tamamen tarih oldu.
Popüler oyuncu Jiří Bartoška festivalin organizasyonunu üstlendi ve 1994'te sinema uzmanı Eva Zaoralová ile birlikte festivale yeniden hayat verdi. Onların liderliğinde Karlovy Vary Film Festivali, eski Doğu Bloku'nun en önemli festivali haline geldi. Festivali Moskova'nın etkisinden kurtardılar ve Bartoška'nın temel vizyonu, festivalin mutlaka Karlovy Vary'de kalması gerektiğiydi.
Jiří Bartoška, Milan Kuchynka ve Jurásek'in 'Musíme to zarámovat!' (Bunu çerçevelemeliyiz!) adlı belgeselinde şöyle diyor: 'Büyük bir şehir festivali sulandırır. Corbusière'in 'Art Nouveau pastalarından oluşan bir buluşma' diye tarif ettiği Karlovy Vary ise, ki bu harika bir tanım, sizi sarıp sarmalar. Prag'da bir gazeteci, 'Saat üç oldu, çocukları doyurayım, ardından kuru temizlemeciye uğrarım' diyebilir. Karlovy Vary'de öyle değil; orada gerçekten orada olmanız ve sinemadan konuşmanız gerekir…'
İlk yıllar çok zorlu geçti, çünkü dönemin kültür bakanı Karlovy Vary'deki film festivalini hiçbir şekilde desteklememeye karar vermişti. Jiří Bartoška, festivalin yapılabilmesi için yüksek meblağlı bir senet imzalamak zorunda kaldı. Bu yükümlülüğünü iyi niyetle yerine getirdi ve festivalin devam edip büyümesini sağladı.
Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali İcra Direktörü Kryštof Mucha, Euronews'e şunları anlattı: 'Esas nokta şu ki, festivalin önceki başkanı Jiří Bartoška, inanılmaz derecede ünlü bir Çek oyuncuydu; Václav Havel ile olağanüstü yakın ilişkileri vardı, eski başbakan Václav Klaus'un yakın arkadaşıydı ve özel şirketlerle, sponsorlarla birebir konuşabiliyordu. Şöhreti bu yatırımcıları ve sponsorları festivale çekti.'
Festival Başkanı Jiří Bartoška, 2025'te festivalin 59. edisyonu yapılmadan önce hayatını kaybetti. Bu görevi henüz kimse devralmadı; festival bugün bir üçlü tarafından yönetiliyor: İcra Direktörü Kryštof Mucha, Sanat Direktörü Karel Och ve Yapım Direktörü Petr Lintimer. Festival, büyük ölçüde sponsorlar tarafından karşılanan yaklaşık 10 milyon avroluk (250 milyon Çek kronu) bir bütçeyle yönetiliyor. Bütçenin yaklaşık yüzde 20'si devletten, yüzde 10'u Karlovy Vary kenti ve bölgesinden, yüzde 70'i ise özel sponsorlardan geliyor. Benzer film festivallerinde tablo genellikle tam tersidir.
Söz halkın
Festival her yıl dünyadan 180'den fazla uzun metrajlı film ve onlarca kısa film gösteriyor. Geçen yılki edisyona, yaklaşık 10 bin akredite ziyaretçi, 411 sinemacı, 1.055 akredite sektör profesyoneli ve 557 Çek ve yabancı gazeteci katıldı.
Festival sırasında 465 film gösterimi yapıldı ve 128 bini aşkın bilet satıldı. Toplam 175 film izlendi; bunların 108'i uzun metrajlı kurmaca, 23'ü uzun metrajlı belgesel ve 44'ü kısa filmdi. 156 gösterim, filmlerin ekipleri tarafından bizzat sunuldu.
Kryštof Mucha, 'Karlovy Vary'yi özel kılan şey, herkesin gelip bilet alabilmesi' diyor. 'Tek bir bilet 3 avronun bile altında ve festivali özel yapan da bu. Profesyonel olmanıza, sinemacı olmanıza, sektörün içinde yer almanıza gerek yok; yine de Karlovy Vary'ye gelip filmleri izleyebilirsiniz.'
Festivalin özellikle gençler arasında bu kadar popüler olmasının sebebi de bu. Her yıl binlerce genç festivale geliyor; hazırlanan kamp alanlarında çadırlarda kalmak zorunda olsalar bile. Bunlara 'sırtçantalılar' deniyor ve sinema salonları onlarla dolup taşıyor.
Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali 11 Temmuz'a kadar sürecek.