Boubon kökenli Septimius Severus’a ait bronz baş ile 48 Düver levhasının Türkiye’ye iadesiyle başlayan Türkiye-Danimarka diyaloğu, ortak sergiler, bilimsel araştırmalar ve uzman değişimini kapsayan uzun vadeli bir kültürel miras iş birliğine dönüştü.
Türkiye ile Danimarka arasındaki iş birliği, İsviçre Konfederasyonu tarafından UNESCO iş birliğiyle 16-17 Eylül 2026’da Cenevre Uluslararası Konferans Merkezi’nde düzenlenen “Kültür Varlıklarının İadesi Alanında Yeni Anlaşma ve İş Birliği Biçimleri” başlıklı Bölgesel Diyalog toplantısında ele alındı.
REKLAM
REKLAM
Devlet temsilcileri, uzmanlar, müze profesyonelleri ve farklı paydaşları bir araya getiren toplantıda, kültür varlıklarının iadesi sonrasında geliştirilebilecek uzun vadeli iş birliği modelleri tartışıldı.
Türkiye adına Kültür ve Turizm Bakanlığı Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi Başkanı Zeynep Boz, Danimarka adına ise Kopenhag’daki Ny Carlsberg Glyptotek Müzesi Direktörü Gertrud Hvidberg Hansen, “Kültürel Miras Bağ Kuruyor: Kültür Varlıklarının İadesi ve Türkiye-Danimarka Müzecilik İş Birlikleri” başlıklı ortak bir sunum gerçekleştirdi.
Sunumda, Boubon Antik Kenti kökenli Roma İmparatoru Septimius Severus’a ait bronz başın Türkiye’ye iade edilmesine uzanan süreç ve iade sonrasında iki ülke kurumları arasında gelişen iş birliği anlatıldı.
Prof. Dr. Jale İnan’ın araştırmaları sürecin temelini oluşturdu
Burdur’un Gölhisar ilçesindeki Boubon Antik Kenti, 1960’lı yıllarda yoğun kaçak kazılara maruz kaldı. Antik kentteki Sebasteion olarak bilinen imparatorluk kült alanından çıkarılan çok sayıda bronz heykel parçası farklı ülkelere götürüldü.
Roma İmparatoru Septimius Severus’a ait bronz baş da 1970 yılında sanat eseri taciri Robert Hecht aracılığıyla Ny Carlsberg Glyptotek’in koleksiyonuna girdi. Heykelin gövdesi ise uzun yıllar ABD’de kaldı ve 2023’te Türkiye’ye iade edildi.
Türkiye’nin ilk kadın arkeologlarından Prof. Dr. Jale İnan’ın 1970’lerden itibaren Boubon üzerine yürüttüğü araştırmalar, farklı ülkelere dağılan heykel parçalarının tespit edilmesinde önemli rol oynadı. İnan, 1979 yılında Glyptotek’te baş ve gövde parçalarını yan yana getirerek iki parçanın aynı heykele ait olduğunu ortaya koydu.
Bronz başın ardından 48 Düver levhası da iade edildi
Türkiye’nin Kültür ve Turizm Bakanlığı aracılığıyla 2023 yılında başlattığı resmi iade girişimi kapsamında sunulan arkeolojik ve hukuki delillerin ardından Glyptotek yönetimiyle görüşmeler yürütüldü.
Müzenin yaptığı arkeolojik, teknik ve arşiv araştırmaları da bronz başın Boubon kökenini destekledi. Bunun üzerine müze, eserin Türkiye’ye iade edilmesine karar verdi.
Araştırmalar sırasında müze koleksiyonunda bulunan ve Burdur’un Düver bölgesinden kaçak kazılarla çıkarıldığı belirlenen 48 pişmiş toprak mimari levhanın kayıtları da yeniden incelendi. Glyptotek, bu eserlerin de Türkiye’ye iade edilmesine karar verdi.
Eserler Türkiye’ye gönderilmeden önce Danimarka’da “Bir İmparator Geri Dönüyor: Antik Kültür Varlıklarının Türkiye’ye İadesi” başlıklı özel bir sergide ziyaretçilere sunuldu.
İade süreci ortak projelere dönüştü
Kültür varlıklarının iadesinin ardından Türkiye ve Danimarka arasındaki kurumsal temaslar müzecilik ve bilimsel araştırma alanlarına taşındı.
Mart 2025’te Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda düzenlenen çalışma programı kapsamında Glyptotek uzmanları, Boubon başta olmak üzere Türkiye’deki ören yerleri ve müzeleri ziyaret etti. Aynı yılın sonbaharında Glyptotek, Türkiye’deki kurumlarla ilişkilerini geliştirmek amacıyla Danimarka Kültür Bakanlığına bağlı Kültür ve Saraylar Ajansından destek aldı.
İş birliğinin ilk sonuçlarından biri sergi alanında ortaya çıktı. Burdur Arkeoloji Müzesi koleksiyonunda bulunan ve Septimius Severus’a ait olduğu değerlendirilen sandaletli imparatorluk heykeline ait parçalar, Glyptotek’in 1 Ekim 2026’da Kopenhag’da açacağı “Roma İmparatorluğu’nda Modanın Gücü” sergisinde sergilenmek üzere Danimarka’ya gönderildi.
Roma dünyasında kıyafet, statü ve iktidar ilişkisini ele alan sergi, iki ülke arasındaki ilişkilerin eser ödünç verme ve ortak bilimsel üretim boyutuna ulaştığını gösteriyor.
Sagalassos için de ortak sergi hazırlanıyor
Türkiye ve Danimarka arasındaki kültürel miras iş birliğinin önümüzdeki dönemde yeni projelerle genişletilmesi planlanıyor.
Glyptotek’in 2027 yılında açmayı planladığı “Sagalassos: Heykelin Bütünsel Tiyatrosu” sergisi, Kopenhag Üniversitesi araştırmacıları ile Türkiye ve Belçika’dan arkeologların ortak çalışmalarıyla hazırlanıyor.
Boubon Antik Kenti üzerine Türkiye’de sürdürülecek bilimsel saha çalışmalarının da ilerleyen dönemde kapsamlı bir uluslararası sergi ve bilimsel yayına dönüştürülmesi hedefleniyor. Araştırma, uzman değişimi, konservasyon ve yeni sergi projeleri konusunda iki ülkenin kurumları arasındaki temaslar da devam ediyor.