Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan kişiler, 1,9 milyondan fazla kişiyi kapsayan yeni bir sistematik derlemeye göre çeşitli mide-bağırsak semptomları yaşama olasılığı açısından belirgin biçimde daha yüksek risk taşıyor.
Yeni bir derleme, DEHB'nin, tanımlanabilir bir yapısal hastalığı mutlaka yansıtmasa da sindirim sisteminin işleyişini etkileyen işlevsel gastrointestinal semptomların önemli bir yüküyle ilişkili olduğunu gösteriyor.
REKLAM
REKLAM
Araştırmacılar 9 binden fazla kaydı tarayıp 23 çalışmayı değerlendirmeye aldı ve DEHB'nin, irritabl bağırsak sendromu, kabızlık, karın ağrısı, ishal, hazımsızlık ve enkoprezis dâhil incelenen her bir gastrointestinal semptom için daha yüksek riskle ilişkili olduğunu buldu.
“Ele aldığımız neredeyse her bağırsak semptomu DEHB ile ilişkili görünüyordu” dedi, çalışmanın eş yazarı ve Warwick Tıp Fakültesi'nde tıp öğrencisi olan Sarah Blake. “Bu semptomlar günlük yaşamı gerçekten etkileyebilir, ancak odak yalnızca DEHB'nin kendisinde olduğunda kolayca gözden kaçabilir.”
Araştırmacılar, DEHB'li kişilerde genel olarak gastrointestinal semptom yaşama olasılığında yüzde 48'lik bir artış saptadı. İlişki özellikle kabızlık için belirgindi; kabızlıkta risk neredeyse iki kat, dışkı kontrolünün kaybı anlamına gelen enkopreziste ise dört kattan fazlaydı.
Bu bağlantının nedeni ne?
Araştırmacılar bir dizi olası açıklama olduğunu söylüyor, ancak çalışma, DEHB'nin bizzat kendisinin sindirim sorunlarına yol açtığını ortaya koymuyor.
Olası açıklamalardan biri davranışsal etmenler. DEHB ile ilişkili duygusal düzensizlik ve strese karşı artmış hassasiyet, bağırsak duyarlılığını etkileyerek işlevsel karın ağrısına katkıda bulunabilir. Düzensiz yeme alışkanlıkları, öğün atlama ve tıkınırcasına yeme de hazımsızlık, şişkinlik, kabızlık ve karın ağrısı gibi semptomları etkileyebilir.
Besine ilişkin duyusal hassasiyetler de rol oynayabilir. DEHB'li kişiler, yiyeceklerin dokusuna ve kokusuna karşı farklı hassasiyetler yaşayabilir; bu da liften daha fakir ve bağırsak alışkanlıklarını etkileyebilecek seçici diyetlere yol açabilir.
Araştırmacılar ayrıca, iç bedensel sinyalleri tanıma becerisi anlamına gelen interosepsiyondaki farklılıklara olası bir etmen olarak dikkat çekiyor. Tuvalete gitme ihtiyacının daha az fark edilmesi, kabızlık ya da enkoprezise katkıda bulunabilir.
İlaç tedavisi de bir diğer etken olabilir. Metilfenidat gibi uyarıcıların iştah azalması, karın ağrısı, bulantı ve kabızlık gibi yan etkilere yol açtığı biliniyor. DEHB'li kişilerde yaygın olan uyku bozuklukları da gastrointestinal hareketliliği ve duyarlılığı etkileyebilir.
Bağırsak-beyin bağlantısı
Araştırmacılar ayrıca olası bir biyolojik yolak olarak bağırsak mikrobiyomunu öne çıkarıyor.
Önceki araştırmalar, DEHB'li yetişkinlerle nörotipik kontrol grupları arasında bağırsak mikrobiyal bileşimi açısından farklılıklar olduğunu ortaya koydu. Diğer çalışmalar da bağırsak mikrobiyomundaki değişimleri gastrointestinal semptomlarla ilişkilendirdi.
Bu farklılıkların, iltihabı ve bağırsak ile beyin arasındaki iletişimi etkileyebileceği öne sürülüyor. Genetik faktörler de rol oynayabilir.
“DEHB'nin bu bağırsak sorunlarına yol açtığını ya da bu bağlantıyı tam olarak neyin tetiklediğini şimdilik söyleyemeyiz, ancak ortaya çıkan tablo dikkat çekmeyi fazlasıyla hak ediyor” dedi Warwick Tıp Fakültesi'nden klinik doçent Saran Shantikumar. “DEHB'li hastalarla ilgilenen klinisyenler, özellikle bu durum yaşam kalitesini etkiliyor olabileceğinde, gastrointestinal semptomları da sormayı düşünebilir.”