Bundan yaklaşık 7 bin yıl önce, Lüksemburg büyüklüğünde bir buz kubbesi eridi. Tarih tekerrür etmek üzere mi?
Bilim insanları, ısıyı hapseden emisyonlar iklime zarar vermeye devam ederken, Grönland’daki Prudhoe Kubbesi’nin erimeye başlamasının "an meselesi" olduğu uyarısında bulunuyor.
Yaklaşık 500 metre kalınlığındaki dev buz örtüsü, yüz ölçümü bakımından Lüksemburg’la hemen hemen aynı; yaklaşık 2 bin 500 kilometrekareyi kaplıyor. Bu buz örtüsünün çöküşü, deniz seviyesindeki yükselmeyi 73 santimetreye kadar çıkarabilecek, dünya çapında yıkıcı sonuçlara yol açabilir.
Bunu somutlaştırmak gerekirse, Copernicus’a göre deniz seviyesi her bir santimetre yükseldiğinde yaklaşık altı milyon kişi daha kıyı taşkınlarına maruz kalıyor.
Grönland’daki Prudhoe Kubbesi daha önce de eridi
Uyarı, GreenDrill ve Buffalo Üniversitesi liderliğinde 2023’te Grönland Buz Levhası’nın altına gömülü kaya ve tortuları toplamak için yürütülen bir projenin ardından geldi. Bulgular, Nature Geoscience’ta yayımlandı.
Araştırmacılar yüzeyin 508 metre altından örnekler aldı ve lüminesans tarihleme adı verilen bir teknik kullandı. Tortu gömüldüğünde elektronlar içinde hapsolabilir; tortu yeniden ışığa maruz kalana kadar içeride kalırlar. Bu da bilim insanlarının en son ne zaman gün ışığına maruz kaldığını tahmin etmesini sağlar.
Buz kubbesinin son olarak yaklaşık 7 bin yıl önce, Holosen’in erken döneminde eridiğini buldular. Bu, daha önce bilindiğinden çok daha yakın bir tarih ve kubbenin "ılıman sıcaklıklara son derece duyarlı" olduğunu gösteriyor.
Holosen dönemi, son 11 bin 700 yılı kapsar ve son büyük buzul çağının ardından başlar. Bugünkünden yaklaşık 3-5 °C daha yüksek sıcaklıklarla, nispeten sıcak bir iklimle karakterize edilir.
‘İnsan kaynaklı iklim değişikliği’
Bazı projeksiyonlar, karbon emisyonları keskin biçimde azaltılmadıkça dünyanın 2100 yılına kadar bu ısınma düzeylerine ulaşabileceği uyarısında bulunuyor. Araştırma ekibi, erime hızını öngörmelerine ve geçmişte tam olarak ne kadar ısınmanın buzun erimesine yol açtığını tahmin etmelerine yardımcı olmak için Grönland Buz Levhası’nda yeniden sondaj yapmayı umuyor.
Çalışmayı ortak yürüten yer bilimleri profesörü ve bölüm başkan yardımcısı Jason Briner, "Bu dönem, iklim istikrarıyla bilinen; insanların ilk kez tarımı geliştirmeye başladığı ve uygarlığa doğru adımlar attığı bir dönem," diyor.
"Dolayısıyla o dönemin doğal ve ılımlı iklim değişikliğinin Prudhoe Kubbesi’ni eritip binlerce yıl boyunca geri çekilmiş halde tutmuş olması, bugünün insan kaynaklı iklim değişikliği altında yeniden gerilemeye başlamasının da sadece an meselesi olabileceğini gösteriyor."