İklim değişikliğinin yarattığı tehdit tırmanırken, AB dezenformasyonla mücadeledeki kararlılığını kayda değer ölçüde güçlendirdi.
Avrupa Birliği, yalan haber ve yapay zekâyla üretilmiş kalitesiz içerik salgını ortamında, iklim dezenformasyonunu dizginlemeye yönelik tarihi bir bildiriyi destekledi.
Geçen yıl Belem’deki COP30 zirvesinde başlatılan İklim Değişiminde Bilgi Bütünlüğü Bildirisi, gerçeklere dayalı tartışmaya, iklim bilimine ve kanıta dayalı politika yapımına “kararlı bir bağlılığı” ortaya koyuyor.
AB’nin 20 Ocak 2026’daki onayından önce, bildiri Belçika, Almanya ve İspanya’nın da aralarında olduğu 15 üye devlet tarafından tek tek desteklenmişti.
Bu gelişme, çevrimiçi çevre bilgilerinde yol bulmanın giderek zorlaştığı bir döneme denk geliyor. 2025 İklim Değişikliği Eurobarometresi’ne göre Avrupalıların yüzde 52’si, geleneksel medyanın iklim değişikliğine dair net bilgi sunamadığını söylüyor; yüzde 49’u ise sosyal medyada güvenilir içerikleri ayırt etmekte zorlandığını belirtiyor.
İklim dezenformasyonu nedir?
İklim dezenformasyonu; iklim değişikliği ve iklim eylemine ilişkin, bütünüyle inkâr ve komplo teorileri de dahil olmak üzere, yanlış veya yanıltıcı bilgilerin kasıtlı olarak yayılmasıdır.
İklime dair yanlış bilgi ise, birinin gerçekmiş gibi sunduğu yanlış veya bağlamından koparılmış bilgidir.
İklim, net sıfır ve temiz büyümeden sorumlu Komisyon Üyesi Wopke Hoekstra, “İklim değişikliği tehdidinin her geçen gün daha acil hâle geldiği ve aynı zamanda ‘alternatif gerçeklerin’, çatışmanın ve dezenformasyonun kol gezdiği bir dünyada yaşıyoruz,” diyor.
“Bu endişe verici. Bilimin rehberliğinde yürütülen, bilgiye dayalı kamu tartışmaları, insanlığın iklim krizini etkili biçimde aşabilmesi için hayati önem taşıyor.”
2026’da iklim dezenformasyonu nasıl tespit edilir?
Sorunu ele alma çabaları kapsamında, Avrupa Komisyonu’nun İklim Eylemi Genel Müdürlüğü yeni #ClimateFactsMatter kampanyasını başlattı. Amaç, insanları iklim dezenformasyonunu görebilecek şekilde “güçlendirmek” ve kamuoyunu yanıltmak için kullanılan başlıca teknikleri gözler önüne sermek.
İklim dezenformasyonu çoğu zaman seçmeci veri kullanarak tabloyu bulandırabilir. Her zaman birden fazla güvenilir kaynağa bakarak resmin tamamını görün. EuroClimateCheck, Avrupa’nın önde gelen doğrulama kuruluşları tarafından derlenen en güncel iklim dezenformasyonu yazılarını düzenli olarak yayımlıyor.
Sahte uzmanlar
İnternette herkes, ister iklim alanında ister başka sektörlerde, ‘uzman’ olduğunu iddia edebilir. Press Gazette tarafından yürütülen bir soruşturma, Britanya basınında sahte, aslında var olmayan ve yapay zekâyla ‘parlatılmış’ uzmanlara atfedilen bin makaleyi ortaya çıkardı. ‘Uzmanların’ iddialarını mutlaka güvenilir kaynaklarla karşılaştırın.
‘Duygusal tuzaklar’
İklim dezenformasyonu çoğu zaman yüklü ve kışkırtıcı bir dile dayanır. Sizi okur okumaz öfkelendiren ya da korkutan bir paylaşım görürseniz, iddiaları doğrulamak için durup kontrol edin.
İklim değişikliğine ‘kolay çözüm’
İklim değişikliğine karşı mücadele meşakkatli bir süreçtir; küresel ölçekte sistemik dönüşüm ve fosil yakıtlardan uzaklaşmayı gerektirir. İklim değişikliğine ‘kolay’ bir çözüm sunduğunu söyleyen bir haber ya da sosyal medya paylaşımıyla karşılaşırsanız temkinli olun. Kulağa gerçek olamayacak kadar iyi geliyorsa, muhtemelen öyledir.
Yapay zekâ sahteleri
Yapay zekâ (AI) alanındaki patlama, sahte görselleri internette her yerde karşımıza çıkarır hale getirdi. Bir şey tuhaf görünüyorsa ayrıntılara yakınlaştırın veya tersine görsel araması yapın. Yine, güvenilir kaynaklara ya da doğrulama kuruluşlarına dönün.
Euronews’te, Avrupa’yı hedef alan en büyük haber ve söylentileri çürüten özel bir gazeteci ekibi var. Euroverify sayfamızı buradan ziyaret edebilirsiniz.