Araştırma, düzenli boşalmanın erkek doğurganlığını 'küçük ama anlamlı ölçüde' artırabileceğini ve birkaç günlük gecikmenin bile tüp bebek başarısını etkileyebileceğini öne sürüyor.
Oxford Üniversitesi Biyoloji Bölümü'nden bir araştırma ekibinin ortaya koyduğuna göre, ister erkeklerde ister kadınlarda olsun, spermler saklandığında kaliteleri hızla düşüyor.
REKLAM
REKLAM
Araştırmacılar, yaklaşık 55 bin erkeğin yer aldığı 115 insan çalışmasının ve insan dışı 30 türde yürütülen 56 çalışmanın meta-analizini yaptı. Olgun spermin, erkeğin yaşından bağımsız olarak saklama sırasında bozulduğunu tespit ettiler; bu süreç "post-meiotik sperm yaşlanması" olarak adlandırılıyor.
İnsanlarda, cinsel perhiz süresinin uzamasının spermde daha fazla DNA hasarı ve oksidatif strese, ayrıca sperm hareketliliği ve canlılığında azalmaya yol açtığı görüldü.
"Spermler son derece hareketli ve çok az sitoplazmaya sahip olduğu için, depolanmış enerji rezervlerini hızla tüketir ve kendilerini onarma kapasiteleri sınırlıdır. Bu da, diğer hücre türleriyle karşılaştırıldığında, saklamayı özellikle zararlı kılar" diye açıkladı Oxford Üniversitesi Biyoloji Bölümü'nden ortak başyazar Dr. Rebecca Dean.
"Araştırmamız, düzenli boşalmanın erkeklerde üreme yeteneğini küçük ama anlamlı ölçüde artırabileceğini ortaya koyuyor" diye ekledi.
Erkekler ile dişiler arasındaki farklar
Hem erkek hem dişi hayvanlar, üreme stratejisi olarak spermi depolayabiliyor. İnsanlarda sperm, kadın vücudunda birkaç gün hayatta kalabiliyor, ancak bu tür bir saklamanın etkileri şimdiye dek pek net değildi.
Çalışma, dişilerin uzun vadede sperm kalitesini koruma konusunda genellikle erkeklerden daha başarılı olduğunu ortaya koydu.
"Bu muhtemelen, spermin yaşama süresini uzatmak için antioksidan sağlayan özel depolama organları gibi dişiye özgü uyumların evrimine işaret ediyor" dedi, yine Oxford'dan kıdemli yazar Dr. İrem Sepil.
"Bu organlar çoğu zaman spermi besleyen üreme sıvıları salgılıyor ve gelecekte yapay sperm depolamasını iyileştirmek için biyomimetik teknolojiye ilham verebilecek, henüz yeterince araştırılmamış yollar sunabilir."
Baş yazar Dr. Krish Sanghvi ise şunları ekledi: "Ejakülatlar, doğum, ölüm, yaşlanma ve seçici ölüm süreçlerinden geçen bireysel spermlerden oluşan birer popülasyon olarak görülmeli."
"Bu demografik süreçlerin hızları erkekler ve dişiler arasında farklılık gösterebilir; bu da sperm popülasyonlarının 'demografik' yapısını ve cinsiyete özgü sperm saklama etkilerindeki farkları belirler."
Bu çalışma neden önemli?
Çalışma, gerçek yaşlarından bağımsız olarak hem erkeklerde hem kadınlarda spermin "yaşlanabildiğini" gösteriyor; bu da üreme tıbbında çoğu zaman göz ardı edilen bir olgu.
Dünya Sağlık Örgütü'nün mevcut kılavuzları, sperm örneği vermeden önce yedi güne kadar beklenebileceğini söylüyor, ancak yeni bulgular bu sürenin fazla uzun olabileceğine işaret ediyor. Diğer araştırmalar (kaynak İngilizce), örnek vermeden önceki 48 saat içinde boşalmanın tüp bebek (IVF) başarısını artırabileceğini destekliyor.
"İnsanbenzeri primatlarda, mastürbasyon yoluyla sık boşalmanın ejakülat kalitesini artırdığını biliyoruz. Sonuçlarımızla birlikte ele alındığında bu, erkek mastürbasyonunun uyumsal bir faydası olabileceğini düşündürüyor: depolanmış, hasarlı spermi vücuttan uzaklaştırıyor" diye yazdı araştırmanın yazarları, The Conversation (kaynak İngilizce) için kaleme aldıkları yazıda.
Bu sonuçlar, tüp bebek merkezlerinin protokollerinin gözden geçirilmesine yardımcı olabilir, nesli tehlike altındaki hayvanlara yönelik üretim programlarına yön verebilir ve evrimin, depolama sırasında spermi koruma mekanizmalarını nasıl şekillendirdiğini daha iyi anlamamızı sağlayabilir.