Bilim insanları Uganda’daki Marburg virüsü rezervuarına kameralar kurarak insanlarla yaban hayatının etkileşimine dair ender görüntüler elde etti ve yayılma riskine dair kaygıları artırdı.
Uganda’daki Python Mağarası’nı izleyen bilim insanları, yarasalarla dolu ve Marburg virüsü açısından bilinen bir sıcak nokta olan mağarayı ziyaret eden hayvanları ve insanları görüntüledi; bu da zoonotik bulaşma riskine nadir bir bakış imkanı sundu.
REKLAM
REKLAM
Uganda’daki Python Mağarası, insanlara meyve yarasalarından bulaşan ölümcül bir kanamalı ateş virüsü olan Marburg için bilinen doğal bir rezervuar.
16 Şubat ile 23 Haziran 2025 tarihleri arasında 8.832 saati aşkın görüntü kaydedildi ve bunlara ilişkin bulgular Current Biology (kaynak İngilizce) dergisinde yayımlandı. Araştırmacılar mağara ve çevresine yönelik çok sayıda giriş tespit etti; en az 14 farklı türe ait toplam 321 kayıt yapıldı.
Bunlar arasında akbabalar, babunlar, mavi maymunlar, kartallar, leoparlar ve insanlar da yer alıyordu.
Hayvanlardan insanlara geçen zoonotik virüs sıçramaları nadir değil; ancak bu dinamiklere bizzat tanıklık etmek pek sık rastlanan bir durum değil.
Yazarlar raporda, “Bu durum, Marburg virüsü taşıyan yarasalar için bilinen bu rezervuarda insanların virüse maruz kalması açısından önemli bir potansiyel oluşturuyor” diye yazdı.
Araştırmacılar, bu gözlemlerin bir bulaşma olduğuna dair virolojik kanıt teşkil etmediğinin altını çizerek, bunları, iyi tanımlanmış, yinelenen, birden fazla beslenme basamağını içeren ve bilinen bir viral sıcak noktada gerçekleşen gerçek bir sıçrama ortamına nadir rastlanan “ekolojik bir mercek” olarak nitelendirdi.
Ayrıca spillover modellerinin, virüslerin konak değiştirmesinin birden fazla yolu olduğunu ortaya koyduğunu; bunlar arasında rezervuarla doğrudan temas, ara konaklar üzerinden dolaylı temas ve kirlenmiş sıvılar ya da yüzeyler gibi çevresel yollar bulunduğunu belirttiler.
İhmalkâr insan davranışı
Uganda Yaban Hayatı Kurumu, insanlara bulaşma olaylarını önlemek için mağaradan güvenli bir mesafede bir gözlem istasyonu kurmuş olmasına rağmen, kameralar okul, araştırma ve turist gruplarından oluşan 214 kişiyi kaydetti.
Bu kişilerden yalnızca biri maske takıyordu ve pek çoğu, ziyaretçilerin en az 30 metre uzakta kalmasını şart koşan milli park kurallarını ihlal ederek mağaranın ağzına kadar yaklaştı.
Yazarlar, “Bu durum, virüs saçılımı riskinin arttığı yarasaların yoğun doğum dönemlerinde özellikle endişe verici” ifadelerini kullandı.
Ayrıca bu yeni rapordaki gözlemlerin, bulaşmanın gerçekleştiği temas noktalarının gizli, nadir ya da erişilemez olduğu varsayımını da sorguladığını eklediler.
Geçmişteki Marburg salgınları
Marburg virüsü ilk kez 1967’de Almanya’nın Marburg ve Frankfurt kentleri ile Sırbistan’ın Belgrad kentinde aynı anda görülen iki salgının ardından tespit edildi. Bu salgınlar, Uganda’dan ithal edilen Afrika yeşil maymunlarıyla yürütülen laboratuvar çalışmalarıyla ilişkilendirildi.
O tarihten bu yana Angola, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Ekvator Ginesi, Gana, Gine, Kenya, Güney Afrika, Tanzanya ve Uganda’da salgınlar ve tekil vakalar bildirildi.
Python Mağarası, 2008’de Uganda’daki mağarayı ziyaret ettikten sonra virüsü kapan ve hayatını kaybeden bir Hollandalı kadının ölümüyle de ilişkilendirildi.
Virüs çoğu zaman yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ile kas ağrıları ve sızılarıyla başlıyor. İshal, karın ağrısı ve kramplar, bulantı ve kusma da belirtiler arasında.
Ölümcül vakalarda ölüm, genellikle şiddetli kan kaybı ve şokun ardından, semptomların başlamasından sekiz ila dokuz gün sonra gerçekleşiyor. Şu anda onaylanmış bir aşı ya da tedavi bulunmuyor.