İspanya’da yabancı diplomalara verilen denkliklerin neredeyse yüzde 80’ini tıp diplomaları oluşturuyor. Hükümet sistemi bu durumu talebe yanıt olarak savunurken, meslek örgütleri sorunun doktor eksikliği değil, çalışma koşulları ve planlama olduğunu belirtiyor.
İspanya, Bilim, İnovasyon ve Üniversiteler Bakanlığı’nın yeni raporuna göre 2025’te 65 bin 319 yabancı üniversite diplomasını tanıdı. Bu rakam, o yıl verilen tüm akademik denklik kararlarının yüzde 76,3’üne karşılık geliyor.
REKLAM
REKLAM
Bunların 30 bin 303’ü tıp diplomasıydı. Bu da sağlık sektörünü, İspanya’nın yenilenen diploma tanıma sisteminden en fazla yararlanan alan haline getirdi.
Veriler, Avrupa genelindeki daha geniş bir eğilimi de gösteriyor. Yaşlanan nüfus kamu sağlık sistemleri üzerinde baskı yaratırken, hükümetler kritik açıkları kapatmak için yurtdışında eğitim almış profesyonellere yöneliyor.
İspanya’daki rakamlar ölçek açısından dikkat çekici. Mesleki kategori onaylarının yaklaşık yüzde 80’i doktorlara verilirken, hemşireler yüzde 8,1, sağlık psikologları yüzde 3,1 ve fizyoterapistler yüzde 2,1 ile çok daha geride kaldı.
Bilim, İnovasyon ve Üniversiteler Bakanı Diana Morant, basın açıklamasında, "Göç ekonomik bir itici güç, bilginin itici gücü ve toplumsal dönüşümün itici gücüdür. Bu nedenle göçmenlerin düzenli statüye kavuşturulmasına bağlıyız ve aynı zamanda akreditasyon sistemini iyileştirmeye de kararlıyız," dedi.
Hükümet, sistemdeki tıkanıklığın giderilmesinin hem adalet hem de ekonomik verimlilik meselesi olduğunu savunuyor.
Bakanlık, bekleyen başvuru stokunu Ekim 2024 ile Mart 2026 arasında 122 bin 890 dosyadan 72 bin 337 dosyaya düşürmeyi başardı. Bu, yüzde 41,1’lik azalma anlamına geliyor.
Ayrıca 2014’ten bu yana ilk kez, sonuçlandırılan başvuru sayısı kayıt altına alınan başvuru sayısını geçti.
Çalışma koşulları iyi mi?
Ancak yabancı doktorların artan ağırlığı, sağlık planlamasına ilişkin temel bir tartışmayı yeniden açıyor. Madrid Resmi Tabipler Birliği Başkanı Manuel Martinez-Selles’e göre kilit mesele, piyasada bulunan profesyonellerin mutlak sayısı değil.
Martinez-Selles, Euronews’a e-posta yoluyla yaptığı açıklamada, "Nüfusun yaşlanması, kronik hastalıkların artması ve sağlık hizmetlerinin genişlemesi nedeniyle doktorlara yönelik yapısal talep büyüyor," dedi.
Ancak tarihsel bir soruna da dikkat çekti: "Yıllardır iç eğitimde belirli bir darboğaz var: MIR kontenjanlarının sayısı, sistemin ihtiyaçlarıyla aynı hızda artmadı."
Denklik sürecinin bekleyen reformlardan kaçınmak için bir mazerete dönüşmemesi gerektiğini vurgulayan Martinez-Selles, "Sunulan koşullar yeterli olsaydı, doktor eksikliği sorunu yaşanmazdı," dedi.
Bununla birlikte, İspanyol bir profesyonele yeterli görünmeyen aynı koşulların başka ülkelerden gelen profesyoneller için cazip olabileceğini de kabul ediyor.
Ona göre yabancı doktorların istihdamı, özellikle kritik açık yaşayan bölgelerde "kısa vadede gerilimleri hafifletebilir"; ancak "tek başına yapısal bir çözüm oluşturmaz."
Bakanlık raporu, denklik onaylarının çoğunun Latin Amerika’dan geldiğini doğruluyor. Kolombiya, 16 bin 924 olumlu kararla en fazla onay alan ikinci ülke olurken, onu Venezuela, Küba ve Arjantin izliyor.
Martinez-Selles, bu konuda ortak dilin ve İspanya’da ikamet etmeden süreci çevrim içi başlatabilme imkânının bu yola girerken kilit faktörler olduğunu vurguluyor.
Sektör yabancı profesyonellerin gelişine nasıl bakıyor?
Standartların düşebileceği yönündeki eleştirilere yanıt veren ICOMEM Başkanı bu konuda net konuştu:
"Tıp eğitiminin kalitesi ülkeden ülkeye değişir, ancak akreditasyon süreçleri tam da profesyonellerin eşdeğer standartları karşıladığından emin olmak için vardır."
Doktorların kökenini sorgulamanın hata olduğunu, asıl odağın sistemin şeffaflığı ve titizliği olması gerektiğini söyleyen Martinez-Selles, "Yabancı yeteneklerin sisteme katılması, uzun vadeli planlamayı da içeren daha geniş bir strateji içinde tamamlayıcı bir önlem olarak görülmeli," dedi.
Bu, genel olarak yeni gelenleri açık kollarla karşılamış görünen meslek içinde yaygın görüşe yakın duruyor. En azından, yıllar önce aile bütünlüğü nedeniyle İspanyol ve aynı zamanda doktor olan eşiyle Madrid’e taşınmaya karar veren Bulgar Vangeliya Blagoeva Atanasova’nın deneyimi böyle.
Halen Gregorio Maranon Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi’nde çalışan Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanı Atanasova, Euronews’a, "Deneyimim, meslektaşlarım tarafından kabul edilmem anlamında mükemmeldi. Diğer yabancı meslektaşlarımla konuştuğum kadarıyla bunun burada genel bir durum olduğunu düşünüyorum," diye konuştu.
Sorunun yapısal düzeyde yattığını belirten Martinez-Selles, "Doktor eksikliği yok. Kabul edilemez bazı koşullarda çalışmaya istekli doktor eksikliği var," ifadelerini kullandı.
Madrid Resmi Tabipler Birliği Başkanı, paradoksal olarak birçok İspanyol profesyoneli göçe iten güvencesizlik, mevsimsellik ve iş yükü fazlalığına dikkat çekiyor.
Hükümet, 2027’ye kadar altı aylık yasal süreleri standart hale getirmeyi ve Akademik Tanıma için Ulusal Ofis kurmayı planlıyor.
Bu arada tartışma açık kalıyor: Denklikler sağlık sistemini güçlendirmek için gerekli bir çözüm mü, yoksa çalışma koşullarında köklü reformların ve uzun vadeli planlamanın yerini tutmayan geçici bir önlem mi?