İspanya yaşlanıp yaşam süresi en yüksek ülkelerden biri olurken, doktorlar ve yeni araştırmalar, son yılların da sağlıklı geçmesi için herkese açık, sahtekârlıktan arınmış koruyucu ve uzun ömür tıbbını yaygınlaştırmaya çalışıyor.
nüfusun yaşlanması, çağımızın en büyük demografik ve sağlıkla ilgili zorluklarından biri. İspanya, küresel uzun ömür alanında ön sıralarda yer alıyor; ortalama yaşam süresi şimdiden 84 yıla ulaşmış durumda. Ancak bu istatistiksel verinin arkasında çok daha karmaşık bir gerçeklik var: 65 yaştan itibaren, vatandaşların yaşamlarının neredeyse yüzde 50'si hastalıkların, sakatlıkların ya da işlevsel bağımsızlık kaybının gölgesinde geçiyor. Daha uzun yaşıyoruz, evet, ama özellikle son döneme gelindiğinde yaşam kalitemiz arzu edilenden çok uzak.
REKLAM
REKLAM
Bu tıbbi paradoks karşısında inovasyon ve teknoloji, yaşlanma biçimimizi dönüştürmenin en önemli müttefikleri olarak öne çıkıyor. Ibiza Tech Forum kapsamında, ilaç sektöründe yirmi yıllık deneyime sahip bir eczacı ve sağlıklı uzun ömür alanında uzmanlaşmış öncü ekosistem C+Longevity'nin kurucusu Cristina Spa ile konuştuk. Amacı son derece net ve bir o kadar iddialı: teknolojik öncülükle gerçek klinik uygulama arasında kalıcı bir köprü kurmak.
'Biohacking'in aşırıya kaçmasının tehlikeleri ve bilimsel kanıt ihtiyacı
Sosyal ağlarda bilginin yayılmasının demokratikleşmesiyle birlikte, uzun ömür kavramı bilgi kirliliğiyle adeta kuşatılmış durumda. Şüpheli terapiler ve, bilimi, teknolojiyi, beslenmeyi ve sağlıklı alışkanlıkları birleştirerek insan bedeninin fiziksel ve zihinsel performansını ve ömrünü “optimize etmeyi” amaçlayan aşırı 'biohacking' akımları her gün yayılıyor ve bu da sağlık açısından son derece zararlı olabilecek bir yanlış bilgilendirme dalgası yaratıyor.
Bu tabloya karşılık Cristina Spa, bilimin yeniden merkeze alınmasını savunuyor. Uzman, “Bizim için esas olan, bu teknolojiyle uzun ömür bilimini pratiğe taşıyacak kişilerin doktorlar, hemşireler, psikologlar, beslenme uzmanları gibi sağlık profesyonelleri olması” diyor. Bu amaçla geliştirdiği girişim, hekimlere onaylı eğitimlerin ve titiz bir bilimsel kütüphanenin bulunduğu güvenli bir alan sunuyor ve böylece bu disiplini, sosyal medyadaki gayriresmî deneme-yanılma anlayışından uzaklaştırıyor.
Değişen bilimsel paradigmanın en net göstergelerinden biri, Valencia Üniversitesi gibi kurumlarda kurulan uzun ömür araştırma grupları (kaynak İspanyolca). Bu gelişme, disiplinin kökleşmesi için ihtiyaç duyulan akademik desteği sağlıyor ve Spa'nın öngördüğü gibi, sonunda sağlıklı yaşlanma alanında resmî bir tıp ihtisas dalının ortaya çıkmasının önünü açıyor.
Önleyici tıbba en çok ilgi duyanlar: deneyimli hekimler
Yaygın önyargının aksine, bu yeni alana en büyük ilgiyi genç değil, daha deneyimli hekimler gösteriyor. Yıllarca kamu sağlık sisteminde görev yapmış bu uzmanlar, sistemimizin hem güçlü yanlarını hem de yapısal eksiklerini yakından biliyor; özellikle de hastanın yaşam tarzını doğrudan etkileyen, gerçekten önleyici tıp uygulamaları için zamanın yetersizliğini.
Ayrıca uzun ömürün son derece disiplinlerarası bir ilgi alanı olduğu da ortaya çıktı. Başlangıçta yalnızca estetik tıp ya da dermatolojiye özgü bir niş gibi görülen bu alan, bugün bağışıklık uzmanlarının, endokrinologların, jinekologların ve hatta çocuk doktorlarının dikkatini çekiyor; zira eczacı Spa'nın hatırlattığı gibi: “Uzun ve sağlıklı bir ömür üzerinde doğduğumuz andan itibaren çalışıyoruz.”
'Wearable'lar ve veriler: bilgi selinden uzman yorumuna
Veri çağında yaşıyoruz. Akıllı saatler ve cihazlar nabzımızı, uyku kalitemizi ya da hormonal döngülerimizi sürekli izliyor. Ancak bu teknolojiye sahip olmak tek başına daha iyi sağlık anlamına gelmiyor; hatta kullanıcı, tüm bu bilgiyi yorumlayacak donanıma sahip değilse, kronik ve ters etki yaratan bir stres kaynağına dönüşebiliyor.
Spa'ya göre asıl fark yaratan unsur, bu parametrelerin bireye özgü biçimde yorumlanması. Bir sağlık profesyoneli verileri genel ortalamalara göre değil, hastanın benzersiz bağlamına göre; yani yaşadığı çevreyi, iş yükünü ve kişisel koşullarını dikkate alarak değerlendiriyor. Spa, “Bu sorumluluk tıp eğitimi almamış vatandaşa yüklenmemeli. Nasıl ki Google'da semptom aramanın hata olduğunu artık biliyorsak, sağlık verileri için de aynı şey geçerli: Bu verileri nasıl düzenleyeceğini ve nasıl harekete geçeceğini bilen bir uzmanın yanımızda olması gerekiyor” diye vurguluyor.
Önleyici tıbbın demokratikleşmesine doğru
Bugün uzun ömür tıbbı, pahalı ve erişilmesi zor bir hizmet olarak algılanıyor. Mevcut sağlık sistemimiz ise tepkisel çalışacak şekilde tasarlanmış durumda: vatandaş, bir belirti ya da hastalık ortaya çıkmadan sağlık merkezine gitmiyor.
TERSİNE DÖNMÜŞ NÜFUS PİRAMİDİ karşısında, önleyici bir sağlık modeline geçiş için gerekli baskıyı oluşturacak olan, sivil toplumun ta kendisi olacak. Talep arttıkça ve daha fazla uzman yetiştikçe maliyetler düşecek; böylece bu tedavilerin yaygınlaşması ve daha geniş kitlelere ulaşması mümkün olacak.
Spa, toplumsal farkındalığa yönelik bir çağrıyla sözlerini tamamlıyor: Nasıl ki kanser ya da Alzheimer gibi belirli hastalıkların araştırılmasına kaynak yaratmak için seferber oluyoruz, aynı şekilde araştırmaya kaynak ayırmaya, yani sağlıklı yaşlanma araştırmalarına yatırım yapmaya başlamak da hayati önem taşıyor.
Yaşlanmanın biyolojik mekanizmalarını derinlemesine anlamak, yaşla ilişkili hastalıkların ortaya çıkışını kökten yavaşlatmanın ve yaşamın son yıllarının da dolu dolu, canlı ve enerjik geçirilmesini sağlamanın anahtarı olarak görülüyor.
Röportajın tamamını izleyebilirsiniz: