ABD Başkanı Donald Trump’ın, çocukluk çağı için genel olarak önerilen aşıların sayısını azaltmayı hedefleyen kararnamesinin etkileri, ABD sınırlarını aşarak aşıya güvensizliği körükleyip bağışıklamada ciddi boşluklar yaratabilir.
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü başkanlık kararnamesini (kaynak İngilizce) (kaynak İngilizce)imzalayarak, evrensel rutin çocukluk çağı aşı takviminde yer alan hastalık sayısının 18'den 11'e düşürülmesini önerdi.
REKLAM
REKLAM
Bu tür kararlar bağışıklamada açıklar yaratabilir, nüfusları salgınlara karşı savunmasız bırakabilir ve aşılara duyulan güveni zedeleyebilir, Avrupa İlaç Ajansı'nın Halk Sağlığı Tehditleri Dairesi Başkanı Marco Cavaleri Euronews'e söyledi.
Rutinde uygulanan çocukluk çağı aşılarının atlanmasının "felaket" olabileceğini söyleyen Cavaleri, bunun "ülkelerimizde kontrol altına alıp ortadan kaldırdığımız hastalıkların geri dönmesi" riskini taşıdığı uyarısında bulundu.
Ayrıca toplumda aşıya güveni de baltalayabilir. ABD'deki karar gibi adımların "maalesef aşıya güven açısından son derece olumsuz sonuçlar doğurabileceğini" belirten Cavaleri, uyarılarını yineledi.
Trump'ın kararnamesinin detayları
Trump'ın kararnamesi, COVID-19, grip, rotavirüs, menenjit (meningokok hastalığı), RSV ile hepatit A ve B aşılarının tüm çocuklar için rutin olarak önerilen aşılar listesinden çıkarılmasını öngörüyor. Bazı aşılar yalnızca yüksek riskli kabul edilen çocuklar için önerilmeye devam ederken, bazıları da ebeveynlerle sağlık hizmeti sağlayıcılarının birlikte vereceği "ortak klinik karar"a bırakılacak.
Kararname, kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısının (KKK) üç ayrı enjeksiyona bölünmesini ve bunların farklı randevularda uygulanmasını da öneriyor. ABD'de şu anda kızamık, kabakulak ve kızamıkçık için ayrı aşılar bulunmuyor.
Bu adım, ABD Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr.'ın aşıların güvenliğini sorguladığı ve aşılarla otizm arasında bağ olduğunu öne süren iddiaları savunduğu bir dönemde atılıyor; oysa kapsamlı bilimsel çalışmalar, aşılama ile otizm arasında nedensel bir ilişki olmadığını ortaya koyuyor.
"Mevcut kanıtlar son derece açık: Aşılar – KKK aşısı da dahil – güvenlidir ve otizme yol açmaz" diyen Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, bu açıklamayı çarşamba günü X (kaynak İngilizce)'te yaptı.
Kombine aşılar, bağışıklamayı çocuklar, ebeveynler ve sağlık çalışanları için de daha kolay hale getirebiliyor. Bu nedenle aşı geliştirme çalışmaları, daha az değil, daha fazla kombine aşıya doğru ilerliyor.
"Aslına bakarsanız, bu [ABD'deki] karar, çocuklar, yetişkinler ve yaşlılar için daha iyi koruma sağlamayı hedefleyen geleceğin seyrine tamamen ters düşüyor" diyen Cavaleri, "Bu aşıları bölmenin hiçbir bilimsel dayanağı yok" diye konuştu.
Her ne kadar ebeveynler, ortak klinik karar yoluyla çocuklarını aşılatmayı seçebilecek olsa da, sağlık uzmanları, ayrı ayrı enjeksiyonlar ve ek sağlık kontrolleri zorunluluğunun bazı ailelerin aşıları geciktirmesine ya da tamamen atlamasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Bu değişiklikler, aşı tereddüdünü de güçlendirerek, birçok ülkede ortadan kaldırılmış ya da kontrol altına alınmış önlenebilir hastalıkların yeniden ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir.
"ABD'nin bağışıklama politikasında son dönemde yapılan değişiklikler, onlarca yıllık kanıtlarla uyumlu değil" diyen Tedros, "Bu kanıtlar, dünyadan gelen yeni verilerle birlikte sürekli olarak yeniden değerlendiriliyor" sözlerini ekledi.
Avrupa ve dünya için riskler
Avrupa, aşılama oranlarındaki düşüşün sonuçlarını şimdiden görmeye başladı. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, Ermenistan, Avusturya, Azerbaycan, İspanya, Birleşik Krallık ve Özbekistan olmak üzere altı ülkenin, 2024 yılında kızamık bulaşını yeniden tesis ettiği tespit edildi.
Kızamık, aşılama oranları düştüğünde neler yaşanabileceğine dair çarpıcı bir örnek sunuyor.
"Aşılama oranları ne zaman düşse, kızamığın geri geldiğini şimdiden görüyoruz" diyen Cavaleri, "Ve maalesef, ABD'de ve dünyanın diğer bölgelerinde daha fazlasına tanık olacağız" ifadelerini kullandı.
Aşılanma oranlarının gerilemesi halinde tablonun "çok daha kötü" bir hâl alabileceği uyarısında bulunan Cavaleri, "Çocuk felcini (poliomiyelit) düşünün. Tekrar geri dönmesini ister miyiz? Umarım istemeyiz" diyerek insanları aşı olmaya çağırdı.
Sağlık uzmanları, ABD'deki kararın, Avrupa'da da kamuoyunun aşılara duyduğu güveni daha fazla zedeleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Avrupa Komisyonu'nun Aşıya Güven Durumu raporu, genel kamuoyunda aşıya güvenin 2020'den bu yana azaldığını, özellikle Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde güvenin belirgin biçimde düştüğünü ortaya koydu. ABD'deki kararın bu eğilimi daha da besleyebileceği belirtiliyor.
Üstelik sonuçlar sınırların ötesinde de hissediliyor.
"Avrupa, özellikle sorumluluk taşıdığımız bir bölge. Ancak bu bulaşıcı hastalıklar küresel sorunlara, küresel salgınlara, küresel epidemilere yol açıyor" dedi Cavaleri.